Η ιστορία της πρώτης μαύρης γυναίκας που έπαιξε ποδόσφαιρο στην Αγγλία

Η Έμμα Κλαρκ γεννήθηκε στο Λίβερπουλ το 1876, και ήταν ένα από τα δεκατέσσερα παιδιά του Ουίλιαμ και της Ουιλχελμίνα Κλαρκ. Η μικρότερη αδερφή της Κλαρκ, Τζέιν, ασχολήθηκε επίσης με το ποδόσφαιρο. Το Μέρσεϊντσαϊντ ήταν ένα πολύ εχθρικό μέρος για να ζήσουν οι νέοι μαύροι. Οι μαύροι θεωρούνταν πολίτες δεύτερης κατηγορίας και υπήρχε πολύ λίγη αλληλεγγύη μεταξύ των κοινοτήτων λευκών και μαύρων. Στο βιβλίο της η Ζακελίν Τζένκινσον «Black 1919: Riots, Racism, and Resistance in Imperial Britain» (Το μαύρο 1919: Εξεγέρσεις, ρατσισμός και αντίσταση στην Βρετανική Αυτοκρατορία), αναφέρει λεπτομερώς μια περίπτωση όπου 120 μαύροι απολύθηκαν από ένα εργοστάσιο στο Λίβερπουλ, καθώς λευκοί συνάδελφοι αρνήθηκαν να συνεργαστούν μαζί τους. Σε ηλικία δεκαπέντε ετών, η Κλαρκ άρχισε να εργάζεται ως μαθητευόμενη ζαχαροπλάστης. Η ποδοσφαιρική της παιδεία, ωστόσο, σφυρηλατήθηκε στα πλακόστρωτα δρομάκια της τοπικής της γειτονιάς.


Η επίσημη ποδοσφαιρική της καριέρα χρονολογείται από την πρώτη της εμφάνιση για τις British Ladies (Βρετανές Κυρίες), την πρώτη ομάδα γυναικείας ένωσης που ιδρύθηκε το 1894 από την Νέτι Χόνεϊμπολ και υποστηρίχθηκε από τη σκωτσέζα συγγραφέα, πολεμική ανταποκρίτρια και φεμινίστρια Λαίδη Φλόρενς Ντίξι.


Το Σάββατο, 23 Μαρτίου 1895, η Κλαρκ παρατάχθηκε για τον εναρκτήριο αγώνα της έκθεσης, εκπροσωπώντας το «Νότο» στο παιχνίδι τους εναντίον του «Βορρά». Αν και η ομάδα του Νότου της Κλαρκ ηττήθηκε 7-1 από τους βόρειους αντιπάλους της, το παιχνίδι αναγνωρίζεται ως το πρώτο γυναικείο παιχνίδι που παίζεται με βάση τους κανόνες της ιδρυτικής ένωσης του ποδοσφαίρου.


Ο ενθουσιασμός στα τέλη του 19ου αιώνα για το γυναικείο ποδόσφαιρο ήταν μεγάλος, με χιλιάδες οπαδούς να παρακολουθούν αγώνες, προκαλώντας ευρεία κάλυψη από τον Τύπο, αν και συχνά βουτηγμένη στη χλεύη και την ειρωνεία. Το ποδόσφαιρο δεν θεωρούταν άθλημα για γυναίκες, με τις γυναικείες ομάδες να αναγκάζονται ακόμη και να φορούν ειδικά προσαρμοσμένες μπότες με ψηλά τακούνια και κορσέδες.


Το πρώτο ρεκόρ ενός αγώνα γυναικείου ποδοσφαίρου χρονολογείται από το 1881. Η Κλαρκ ήταν μόλις πέντε ετών όταν ο διεθνής αγώνας μεταξύ Αγγλίας και Σκωτίας έλαβε χώρα στις 9 Μαΐου 1881 στο Easter Road, την έδρα της Hibernian F.C. Έντεκα μέρες αργότερα, ένα άλλο παιχνίδι που παίχτηκε στη Γλασκόβη μπροστά σε 5.000 ανθρώπους εγκαταλείφθηκε, αφού εκατοντάδες άνδρες εισέβαλαν στον αγωνιστικό χώρο και οι παίκτες αναγκάστηκαν να φύγουν με άμαξα. Παρά την απόρριψη των κορσέδων και τη δυνατότητα να φορούν πιο πρακτικά παπούτσια, οι μπότες εξακολουθούσαν να φοριούνται στους αγώνες της Κλαρκ και προκαλούσαν μεγάλη αναστάτωση. Το παιχνίδι σταματούσε τακτικά αν κάποιος έδιωχνε την μπάλα με κεφαλιά, έτσι ώστε οι παίκτες να μπορούν να φτιάξουν τα καπέλο τους πριν συνεχιστεί το παιχνίδι.
Η εφημερίδα Manchester Guardian ανέφερε εκείνη την εποχή ότι: «Οι αθλητικές τους εμφανίσεις προσέλκυσαν το μεγάλο ενδιαφέρον (…) Μάλιστα, μία ή δύο παίκτριες φορούσαν κοντές φούστες πάνω από τους κορσέδες. Όταν το γυναικείο ποδόσφαιρο θα πάψει να είναι κάτι καινούργιο, θα πάψει και να προσελκύει πλήθη».


Ένα χρόνο μετά το ντεμπούτο της Κλαρκ, οι αδερφές Έμμα και Τζέιν  εντάχθηκαν στους Graham XI για την περιοδεία στη Σκωτία το 1896, με επικεφαλής την Έλεν Γκράχαμ Μάθιους, αν και γνωστή ως κυρία Γκράχαμ, η οποία ζούσε μόλις λίγους δρόμους μακριά από το σπίτι της οικογένειας Κλαρκ. Η Κλαρκ και οι αδερφές της θα κέρδιζαν περίπου ένα σελίνι την εβδομάδα παίζοντας ποδόσφαιρο –συν φαγητό και διαμονή – ένα σημαντικό ποσό για μια εργατική οικογένεια της εποχής. Η περιοδεία συχνά προσέλκυσε μεγάλα κοινά και δεν περιοριζόταν σε άνδρες φιλάθλους, με την ομάδα να παίζει στα πιο διάσημα στάδια της χώρας. Από το St. James’s Park της Νιούκαστλ, μέχρι τον χλοοτάπητα της έδρας του αγγλικού ποδοσφαίρου στο παλιό στάδιο Γουέμπλεϊ.


Λίγα είναι γνωστά για τη ζωή της Έμμα Κλαρκ είτε αφορούν το ποδόσφαιρο είτε την προσωπική της ζωή, μετά το 1903. Ωστόσο, το να δοθεί στις γυναίκες, και ιδιαίτερα στις μαύρες γυναίκες όπως η περίπτωση της Έμμα, η ευκαιρία να επιδείξουν δημόσια και μάλιστα σε περιοδεία το αθλητικό τους ταλέντο ήταν μπροστά από την εποχή τους.


Το γυναικείο ποδόσφαιρο συνέχισε να ανθίζει μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1920, όταν η Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία το απαγόρευσε επικαλούμενη πως « είναι αρκετά ακατάλληλο για γυναίκες και δεν πρέπει να ενθαρρύνονται». Η απαγόρευση κράτησε πενήντα χρόνια μέχρι το 1971.