Του Ορέστη Αθανασίου
Την έναρξη μιας μακροχρόνιας πολιτικής και δικαστικής αντιπαράθεσης για το σκάνδαλο της Novartis θα σημάνει η συζήτηση, την προσεχή Τετάρτη, στη Βουλή για τη σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής. Παρά τις διευκρινίσεις που έδωσε την περασμένη Πέμπτη ο πρόεδρος της Βουλής, πολλά διαδικαστικά θέματα παραμένουν ανοικτά. Πιθανολογείται πως θα κριθεί εντός της Βουλής πόσες κάλπες τελικά θα στηθούν, αλλά και αν θα διεξαχθεί ξεχωριστή ψηφοφορία για τα αδικήματα, τα οποία θα κληθεί να διερευνήσει η Προανακριτική. Πρόκειται για διαδικαστικά ζητήματα που έχουν τη σημασία τους. Αν στηθεί μία κάλπη, δεν θα είναι δυνατό να εκδηλωθεί τυχόν διαφοροποίηση κάποιων βουλευτών σε σχέση με τους δέκα πολιτικούς που περιλαμβάνονται στη δικογραφία. Μπαίνουν στο ίδιο τσουβάλι ο Σαμαράς με τον Γεωργιάδη και τον Αβραμόπουλο, ο Λοβέρδος με τον Κουτρουμάνη και τον Βενιζέλο.
Η καταγραφή των αδικημάτων μέσω ξεχωριστής ψηφοφορίας έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Η δικογραφία που διαβιβάστηκε στη Βουλή αναφερόταν σε δύο αδικήματα: απιστία και δωροληψία. Πρόκειται για αδικήματα που έχουν παραγραφεί όσον αφορά τα πολιτικά πρόσωπα. Στην πρόταση της πλειοψηφίας για τη σύσταση της Προανακριτικής έχει προστεθεί η νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματική δραστηριότητα. Αυτό είναι αδίκημα που δεν περιγράφεται στο νόμο περί ευθύνης υπουργών και συνεπώς δεν ισχύει η πενταετής παραγραφή. Αυτό ήταν το «παραθυράκι» βάσει του οποίου βρέθηκε στο εδώλιο ο Γιάννος Παπαντωνίου.
Μια τέτοια εξέλιξη φαίνεται ότι συζητείται στους κόλπους της κυβέρνησης. «Κάποια αδικήματα έχουν παραγραφεί, ακόμη κι αν διαπιστωθεί ότι συνέβησαν. Αντιθέτως, αν η έρευνα συνεχιστεί από τη Δικαιοσύνη, τότε είναι περισσότερες οι πιθανότητες να προκύψουν στοιχεία για ξέπλυμα βρόμικου χρήματος -κάτι που θεωρείται “διαρκές” αδίκημα, δεν παραγράφεται και οδηγεί στο φυσικό δικαστή για τα περαιτέρω», δήλωσε ο υπουργός Δικαιοσύνης, Σταύρος Κοντονής.
Επομένως, για την κυβέρνηση το θέμα της ποινικής απόδοσης ευθυνών σε υπουργούς της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ θεωρείται ανοικτό. Εκείνο που μένει να ξεκαθαριστεί, αφορά το αν είναι και βάσιμο. Αν, δηλαδή, μπορεί να συνταχθεί κατηγορία με ημερομηνίες, ποσά, ονόματα και μεσάζοντες. Παρά το γεγονός πως η δικογραφία που διαβιβάστηκε στη Βουλή δεν επαρκεί για να συνταχθεί κατηγορητήριο, ορισμένα δημοσιεύματα δείχνουν πως οι εισαγγελικές αρχές, και πρωτίστως το FBI, διαθέτουν τεκμήρια που «δένουν» την υπόθεση.
Τα στοιχεία
Δημοσίευμα της Κατερίνας Κατή στο Documento.gr αναφέρει πως οι αμερικανικές αρχές έχουν στη διάθεσή τους «καταγεγραμμένες συνομιλίες υψηλόβαθμων στελεχών της Novartis, στις οποίες ακούγονται να κανονίζουν σε ποιον κρατικό αξιωματούχο ή άλλο πολιτικό πρόσωπο θα πάνε οι μίζες και με ποιον τρόπο, ηλεκτρονική αλληλογραφία με ποινικά κολάσιμο περιεχόμενο, ακόμη και οπτικό υλικό με τα «μαγειρέματα» των δωροδοκιών». Στο δημοσίευμα αναφέρεται επίσης ότι οι ειδικοί του FBI «βρίσκονται μια ανάσα από την αποκάλυψη των προσώπων που κρύβονται πίσω από εξωχώριες εταιρείες, στις οποίες «άραζε» το παράνομο πολιτικό χρήμα». Τα στοιχεία αυτά (έγγραφα, οπτικό και ηχητικό υλικό, τραπεζικούς λογαριασμούς των εμπλεκομένων, λίστα με παρένθετα πρόσωπα που εισέπρατταν το μαύρο χρήμα στο όνομά τους, αλλά και καρτέλες που καταγράφουν τις πληρωμές) φέρεται να έχουν ζητήσει από τους Αμερικανούς οι έλληνες εισαγγελείς.
Ο δικηγόρος που εκπροσωπεί τους προστατευόμενους μάρτυρες δήλωσε σε τηλεοπτική εκπομπή πως αυτοί είναι περισσότεροι από τρεις. «Υπάρχουν τρεις μάρτυρες στην Αμερική και τρεις στην Ελλάδα. Δεν είναι τα ίδια πρόσωπα», είπε.
Η ύπαρξη αυτών των στοιχείων παρέχει μια λογική εξήγηση για τη σφοδρότητα των αντιδράσεων που σημειώθηκαν την τελευταία εβδομάδα. Γιατί ο Αντ. Σαμαράς δεν αρκέστηκε στην πολιτική κάλυψη που του προσφέρει η Νέα Δημοκρατία και προχώρησε σε υποβολή μήνυσης κατά του Αλέξη Τσίπρα. Αν η υπόθεση είναι τόσο στοιχειοθετημένη, ώστε να ακουμπά στενούς του συνεργάτες -αν όχι προσωπικά τον ίδιο- τότε έχει κάθε λόγο να φοβάται ότι απειλείται σοβαρότατα η πολιτική του υστεροφημία.
Η προστασία των μαρτύρων
Έτσι εξηγείται και η ταχύτητα με την οποία αντέδρασαν συγκεκριμένα κέντρα παραπληφόρησης και δολοφονίας χαρακτήρων, όπως το zougla.gr του Μ. Τριανταφυλλόπουλου, ο οποίος επαίρεται για το δημοσιογραφικό του δαιμόνιο να αποκαλύψει το όνομα και την επαγγελματική σχέση με τη Novartis μιας από τους τρεις μάρτυρες. Ισχυρίστηκε μάλιστα πως «η αποκάλυψη του zougla.gr απλώς «ακύρωσε την επιχειρηματολογία περί κουκουλοφόρων». Δεν χρειάζεται να ασχοληθεί κανείς περισσότερο με τις «Ταρζανιές» του Τριανταφυλλόπουλου. Αλλά η πράξη του αυτή είναι μια καλή αφορμή για να αναφερθούμε σε μια άλλη εξ αριστερών κριτική. Σε άρθρο του που δημοσιεύθηκε σε αρκετές ιστοσελίδες ο Κώστας Παπαδάκης, μέλος της ομάδας Πολιτικής Αγωγής στη δίκη της Χρυσής Αυγής, διατυπώνει «μία ξεκάθαρη αντίθεση από θέση αρχής απέναντι στο θεσμό των «προστατευομένων μαρτύρων»». Ξεκινώντας από την εφαρμογή της διάταξης στις δίκες της 17Ν και της Χρυσής Αυγής, καταλήγει στο συμπέρασμα πως με τους ανώνυμους μάρτυρες «γενικεύεται μια πρακτική, η οποία ναρκοθετεί τα θεμέλια των δικονομικών ελευθεριών και εγγυήσεων» και προοιωνίζεται την «κατάργηση των υπερασπιστικών δικαιωμάτων και ενίσχυση της αυθαιρεσίας των κατασταλτικών μηχανισμών και των δικαστηρίων απέναντι σε οποιονδήποτε κατηγορούμενο επιθυμεί». Ο φόβος του Παπαδάκη είναι πως «με δόλωμα στην αρχή διάφορα «δημοφιλή» αδικήματα (τρομοκρατία, trafficking, σωματεμπορίες, σεξουαλικά αδικήματα κατά ανηλίκων), πολύ γρήγορα θα έρθει η επέκταση και η αναβάθμιση σε όλα». Φόβος που θα πρέπει να τον λάβουμε σοβαρά υπόψη, αλλά δεν αφορά την υπόθεση της Novartis.
Στη συγκεκριμένη υπόθεση δεν αρκεί, όπως γράφει ο Κ. Παπαδάκης, πως εμείς (δηλαδή οι αριστεροί) «είμαστε σε θέση να διακρίνουμε ότι το σκάνδαλο δεν είναι οι μίζες [αλλά] η ιδιωτικοποίηση της υγείας… το ίδιο το δημόσιο χρέος που δεν το δημιούργησε ο ελληνικός λαός ούτε το οφείλει… τελικά ο καπιταλισμός, η κερδοσκοπία και η εκμετάλλευση». Μια τέτοια κριτική έχει χάσει ήδη το στόχο της. Αν δεν ονομάσεις και δεν αποκαλύψεις την κερδοσκοπία και την εκμετάλλευση, μέσα και από υποθέσεις όπως της Novartis, δεν κάνεις πολιτική με βάση την ιδεολογία σου, αλλά επιχειρείς να μετατρέψεις με το ζόρι την ιδεολογία σου σε πολιτική.
Αλλά θα συμφωνήσουμε με τον Παπαδάκη πως ζητώντας να έρθουν όλα στο φως, ζητάμε μια δίκαιη δίκη για όλους. Αν οι προστατευόμενοι μάρτυρες ήταν το κλειδί που άνοιξε την πόρτα του σκανδάλου, δεν σημαίνει πως πρέπει όλοι από δω και πέρα όλοι πρέπει να κυκλοφορούμε με κουκούλες. Γιατί, όπως σωστά γράφει, «ανώνυμοι μάρτυρες σημαίνει αδιαφανής δίκη, διεξαγωγή της χωρίς αμεσότητα και δυνατότητα κατ’ αντιπαράσταση εξέτασης». Αλλά μέχρι να φτάσουμε στη δίκη, ας μη ρίχνουμε νερό στο μύλο αυτών που δεν έχουν ίδια συμφέροντα με μας.
•
