Η συμπλήρωση ενός χρόνου από το σχηματισμό της τέταρτης κυβέρνησης Μέρκελ δεν έδωσε αφορμή για πανηγυρισμούς, αλλά για νέες συζητήσεις σχετικά με το ενδεχόμενο πρόωρης αποχώρησής της. Η ίδια έκανε δώρο στη διάδοχό της στο κόμμα Ανεγκρέτ Κραμπ-Καρενμπάουερ το δικαίωμα να απαντήσει αυτή στις προτάσεις Μακρόν για την Ευρώπη. Από τη μεριά τους, οι σοσιαλδημοκράτες ξεκαθάρισαν ότι δεν έχουν καμιά όρεξη να ψηφίσουν καγκελάριο την ΑΚΚ, περιπλέκοντας ακόμα περισσότερο τα πράγματα. Η παραίτηση, που τελικά συζητήθηκε επειδή ακριβώς αιφνιδίασε αρκετούς δεν ήταν της… καγκελαρίου, αλλά της Σάρα Βάγκενκνεχτ, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας της Αριστεράς, μια απόφαση που έγινε δεκτή με ανάμικτα συναισθήματα από τους συντρόφους της.
Του Δημήτρη Σμυρναίου, Βερολίνο
Η επέτειος δεν έδωσε αφορμή για πολλούς εορτασμούς. Ένα χρόνο μετά την ταραχώδη συγκρότηση της κυβέρνησης του μεγάλου συνασπισμού οι περισσότεροι μίλησαν πάλι για έναν αναγκαστικό γάμο, που έχει κουράσει ήδη και τις δύο πλευρές. Το ερώτημα που επανήλθε στο προσκήνιο αφορούσε από τη μια το ενδεχόμενο τερματισμού αυτής της συνεργασίας το ερχόμενο φθινόπωρο, αλλά και τα σενάρια αποχώρησης της Ανγκέλα Μέρκελ από την καγκελαρία. Κάποιοι παρατήρησαν ότι η επικέντρωση αυτή στις προσωπικές επιλογές της «σιδηράς καγκελαρίου» συνεχίζει να αποστρέφει το βλέμμα από την ουσία της πολιτικής αυτής της κυβέρνησης.
Το γεγονός ότι ήταν η διάδοχός της στην προεδρία του κόμματος Ανεγκρέτ Κραμπ-Κάρενμπάουερ (ΑΚΚ), που με άρθρο της στην εφημερίδα «die Welt» την περασμένη Κυριακή φρόντισε να προσγειώσει τον Εμανουέλ Μακρόν στη γερμανική πραγματικότητα, δεν ερμηνεύθηκε μόνο ως μια κίνηση αβρότητας της καγκελαρίου, προς αυτήν που θα ήθελε να δει να την διαδέχεται μετά το κόμμα και στην κυβέρνηση.
Η ΑΚΚ έχει καταφέρει να στείλει σαφή μηνύματα προς τα πιο συντηρητικά τμήματα της κοινωνίας και δείχνει να κερδίζει τις καρδιές και εκείνων που δεν την είχαν ψηφίσει τον περασμένο Δεκέμβριο. Στο ίδιο ακραία συντηρητικό πλαίσιο κινήθηκε και η επιχειρηματολογία της για το πώς φαντάζεται τη «σωστή» Ευρώπη. Αφού απέρριψε κάθε ιδέα για ευρωομόλογα, κοινοτικοποίηση των χρεών και ένα πραγματικό ευρωπαϊκό υπουργείο Οικονομικών απαξίωσε και ιδέες για μια κοινωνική ένωση και για έναν ενιαίο βασικό μισθό, αποκαλώντας όλα αυτά ιδέες ενός «συγκεντρωτισμού». Είναι γνωστό άλλωστε και από την Ελλάδα, ότι όταν στους νεοφιλελεύθερους σώζονται τα επιχειρήματα, τότε αρχίζει η απαξίωση κάθε αντίθετης ιδέας, που ανοικτά ή έμμεσα αποκαλείται «σοβιετικού τύπου».
Βεβαίως, η «νέα ελπίδα» της γερμανικής Χριστιανοδημοκρατίας είχε καλά λόγια να πει για την ενίσχυση της ασφάλειας των ευρωπαϊκών συνόρων και για τη συνεργασία συνολικά σε θέματα ασφάλειας και άμυνας. Ακολούθησε δηλαδή επί της ουσίας τη γραμμή Μέρκελ, η οποία εδώ και μήνες αντιμετώπιζε τις υπόλοιπες γαλλικές προτάσεις με ένα χαμόγελο αδιαφορίας, περιοριζόμενη απλά στο να ικανοποιήσει τις γαλλικές φιλοδοξίες για ενίσχυση της στρατιωτικής βιομηχανίας.
Σταθερά ορθόδοξοι
Το πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι βεβαίως αν θα …παρεξηγηθεί ο Μακρόν, αλλά αν η πολιτική της ηγεσία έχει πραγματικά κατά νου να εγκαταλείψει τη σκληρή ορθοδοξία που επέβαλε η Γερμανία στους άλλους. Αν θα επιδιώξει να πείσει τους πολίτες ότι δεν τους αντιμετωπίζει ως «πελάτες» όταν έχουν δουλειά και χρήματα και ως «βαρίδια» όταν είναι άνεργοι και φτωχοί. Τέτοια διάθεση δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα.
Ακόμα και οι σοσιαλδημοκράτες, που όλο σκέφτονται πώς θα στρίψουν πιο αριστερά, φαίνεται ότι έχουν ξεχάσει πώς γίνεται αυτό. Η στρατηγική τους παραμένει εγκλωβισμένη από την τακτική τους, που περιορίζεται στο πώς θα αποφύγουν και νέες εκλογικές πανωλεθρίες. Ακόμα και η κατηγορηματικά διατυπωμένη άρνησή τους να συνεργαστούν στο ενδεχόμενο αντικατάστασης της Μέρκελ από την ΑΚΚ θα πρέπει να θεωρείται «υπό αίρεση», αφού αν με τον τρόπο αυτό φοβηθούν ότι πιθανώς θα οδηγήσουν τη χώρα σε νέες εκλογές, τότε είναι πολύ πιθανό να κάνουν πίσω.
Ο Σοσιαλδημοκράτης υπουργός Οικονομικών Ολαφ Σολτς έχει, προς το παρόν, άλλη προτεραιότητα όπως δείχνουν οι συχνές παρεμβάσεις του με παραινέσεις ή υποσχέσεις προς τις διοικήσεις των Deutsche Bank και Commerzbank, με στόχο τη συγχώνευσή τους και τη δημιουργία ενός γερμανικού τραπεζικού γίγαντα. Το σχέδιο αυτό φαίνεται ότι επικροτεί και η Ανγκέλα Μέρκελ, αφού την ανάγκη στήριξης της Deutsche Bank ως συστατικού μέρους της γερμανικής βιομηχανίας είχε αναφέρει σε προγραμματικό του κείμενο και ο υπουργός Οικονομίας, Πέτερ Αλτμαϊερ ένας από τους πιο πιστούς πολιτικούς φίλους της καγκελαρίου. Το κείμενο εκείνο είχε ήδη προκαλέσει αρκετές συζητήσεις αφού κινείται σε μια πεντακάθαρη γραμμή κρατικού προστατευτισμού κάτι που υποτίθεται ότι δεν συνάδει με τον «φιλελευθερισμό αρχών» των τελευταίων κυβερνήσεων του Βερολίνου.
Το ενδεχόμενο συγχώνευσης Deutsche Bank και Commerzbank σε μια «υπερτράπεζα» δείχνει, αφενός, τα προβλήματα που έχει ο τραπεζικός τομέας στη χώρα και, αφετέρου, αποκαλύπτει για μια ακόμα φορά, ότι παρά τις «ευρωπαϊκές» ρητορείες τους οι Γερμανοί σκέπτονται πάντα εθνικά, όταν πρόκειται για την οικονομία. Φυσικά είναι άγνωστο από που θα αντληθούν και κάποια δισ. ευρώ που εκτιμάται ότι θα χρειαστούν για την συνένωση δύο τραπεζών, οι οποίες δεν είναι και στα καλύτερά τους. Ίσως το εγχείρημα αυτό να είναι και ένα είδος κληρονομιάς, που θέλει να αφήσει πίσω της η γερμανίδα καγκελάριος πριν ανακοινώσει την αποχώρησή της.
Εξελίξεις στην Αριστερά;
Ο γρίφος λοιπόν για το πότε θα παραιτηθεί η κυρία Μέρκελ παραμένει αναπάντητος. Η παραίτηση που γέννησε άλλους γρίφους ήταν αυτή της Σάρα Βάγκενκνεχτ. Όχι μόνο επειδή ήταν επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας της Αριστεράς, σύζυγος του Οσκαρ Λαφοντέν, επικεφαλής της νέας κίνησης «Σηκωθείτε» και ίσως ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα ενός κόμματος, που τα συστημικά μέσα προσπαθούν συνήθως να κρατήσουν στο περιθώριο. Αλλά κυρίως επειδή ήταν γνωστό ότι η Βάγκενκνεχτ κάθε άλλο παρά αδιαμφισβήτητη ήταν μέσα στο ίδιο της το κόμμα τόσο για κάποιες θέσεις της όσο και για κάποιες επιλογές της. Έτσι, παρά την επίκληση λόγων υγείας για την απόφασή της και παρά τη διαβεβαίωση ότι θα παραμείνει πολιτικά ενεργή, όλοι αναρωτιούνται τι θα μπορούσε να σημάνει η αποχώρησή της για την die Linke σε μια χρονιά ευρωεκλογών αλλά και εκλογών σε τρία πρώην κρατίδια της Ανατολικής Γερμανίας, εκεί που το κόμμα διατηρεί ακόμα κάποιες δυνάμεις.
Με βάση το χαρακτήρα της και το βιογραφικό της κάποιοι θεωρούν απίθανο να επιλέξει να εγκαταλείψει πλήρως την πολιτική σκηνή. Το ερώτημα είναι λοιπόν αν τώρα απελευθερωμένη από κομματικές δεσμεύσεις θα επιλέξει να διαφοροποιηθεί από την επίσημη πολιτική της Αριστεράς, κάτι που ουσιαστικά είχε κάνει και με την πρωτοβουλία της «Σηκωθείτε» που επίσημα έφερε το χαρακτηρισμό ενός μεγάλου προοδευτικού μετώπου, το οποίο πάντως ποτέ δεν απέκτησε πραγματικά αξιοπρόσεκτες διαστάσεις. Αυτοί που σίγουρα έδειξαν να λυπούνται περισσότερο από όλους από την ανακοίνωσή της ήταν οι άνθρωποι του Τύπου, οι οποίοι προφανώς φοβούνται ότι θα χάσουν μια προσωπικότητα που ήξερε να χαρίζει και ειδήσεις και τίτλους. Ακόμα και τρεις μέρες μετά την ανακοίνωσή της τα ολοσέλιδα αφιερώματα στην 49χρονη πολιτικό συνεχίζονταν με αμείωτη ένταση.
•
