Στις 15 Ιανουαρίου, δηλαδή πέντε ημέρες πριν ο Ντόναλντ Τραμπ επανέλθει στον Λευκό Οίκο, ανακοινώθηκε ότι υπήρξε Συμφωνία για κατάπαυση του πυρός στη Γάζα, η οποία θα πρέπει να επικυρωθεί από το ισραηλινό Κοινοβούλιο και στην συνέχεια να τεθεί σε ισχύ στις 19 του μηνός.
Μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει γνωστό το πλήρες κείμενο της Συμφωνίας, η οποία επετεύχθη, μετά από πολύμηνες προσπάθειες, με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ, της Αιγύπτου και του Κατάρ, ενώ παραμένουν ακόμα ορισμένες εκκρεμότητες προς διευθέτηση, όπως ανακοινώθηκε από ισραηλινής πλευράς, όπως π.χ. η απελευθέρωση ορισμένων παλαιστινίων κρατουμένων στην οποία αντιτίθεται το Ισραήλ.
Αμφιβολίες
Η ανακοίνωση της επίτευξης Συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, μετά από δεκαπέντε μήνες ανελέητων ισραηλινών βομβαρδισμών στη Γάζα, που βιώνει μία αδιανόητη ανθρωπιστική καταστροφή και αποτελείται πλέον από σωρούς ερειπίων, προκάλεσε τον θάνατο σαράντα έξι χιλιάδων ανθρώπων και τον τραυματισμό περισσότερων από εκατό χιλιάδων άλλων, απέσπασε θετικότατα σχόλια από τους ηγέτες πολλών χωρών, ωστόσο, υπάρχουν πολλές αμφιβολίες σχετικά με την εφαρμογή της ίδιας της Συμφωνίας εκεχειρίας και, βεβαίως, σχετικά με την τήρησή της.
Οι αμφιβολίες ενισχύονται αφενός διότι το Ισραήλ εντατικοποιεί τους βομβαρδισμούς εν όψει της εφαρμογής της Συμφωνίας, όπως προκύπτει από το γεγονός ότι μία μέρα μετά την ανακοίνωση της, σκοτώθηκαν εβδομήντα τρείς άνθρωποι στη Γάζα. Αφετέρου, διότι ο κυβερνητικός συνασπισμός υπό τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου συγκροτείται και με υπερσυντηρητικά κόμματα, όπως ο Θρησκευτικός Σιωνισμός, ο αρχηγός του οποίου και υπουργός Οικονομικών, Μπεζαλέλ Σμότριτς καταδίκασε τη Συμφωνία τονίζοντας ότι το κόμμα του θα την καταψηφίσει. Εάν συμβεί αυτό, και εάν ακολουθήσουν το παράδειγμά του και άλλοι ηγέτες υπερσυντηρητικών κομμάτων που μετέχουν στον κυβερνητικό συνασπισμό, τότε η Συμφωνία δεν πρόκειται να επικυρωθεί και επομένως δεν θα ισχύσει. Τέλος, ο ισραηλινός πρωθυπουργός επέρριψε ευθύνες στην Χαμάς, κατηγορώντας την ότι υπαναχωρεί από σημεία της Συμφωνίας που επετεύχθη επιδιώκοντας, όπως τόνισε, «να πετύχει υποχωρήσεις της τελευταίας στιγμής». Στο μεταξύ, η ένταση αυξάνεται στο εσωτερικό της χώρας, καθώς μεγάλο μέρος της ισραηλινής κοινωνίας ζητά την επιστροφή των ομήρων, αίτημα που ο υπερσυντηρητικός κυβερνητικός συνασπισμός φαίνεται να το θεωρεί μάλλον ήσσονος σημασίας μπροστά στον μείζονα στόχο του που είναι να συντρίψει οριστικά την Χαμάς, συνεχίζοντας τον πόλεμο μέχρι τέλους, με ό,τι συνεπάγεται αυτό.
Οι όροι της Συμφωνίας και το σχέδιο του Συμβουλίου Ασφαλείας
Όπως ήδη αναφέρθηκε δεν έχουν δημοσιοποιηθεί οι λεπτομέρειες της Συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός. Από όσα έχουν γίνει γνωστά, η εφαρμογή της θα είναι σταδιακή και προβλέπεται μηχανισμός επιτήρησης της εφαρμογής της, που θα εδρεύει στο Κάιρο, αποτελούμενος από εκπροσώπους της Αιγύπτου, του Κατάρ και των ΗΠΑ.
Κατά την πρώτη φάση, που θα διαρκέσει 42 ημέρες, θα αποσυρθούν τα ισραηλινά στρατεύματα προς ανατολάς, και θα λάβουν θέσεις κατά μήκος των συνόρων της Γάζας, ενώ η Χαμάς θα απελευθερώσει 33 ομήρους. Παράλληλα, σύμφωνα με δήλωση του απερχόμενου αμερικανού προέδρου, κατά την περίοδο αυτή θα υπάρξει πλήρης και απόλυτη κατάπαυση του πυρός, θα επιτραπεί η διέλευση μεγαλύτερων ποσοτήτων ανθρωπιστικής βοήθειας προς τη Γάζα, ενώ παράλληλα θα διεξάγονται διαπραγματεύσεις για τη δεύτερη φάση, δηλαδή «το οριστικό τέλος του πολέμου», όπως είπε. Συνεχίζοντας, ο απερχόμενος αμερικανός πρόεδρος διευκρίνισε ότι κατά τη δεύτερη φάση θα απελευθερωθούν οι τελευταίοι όμηροι και θα υπάρξει πλήρης ισραηλινή αποχώρηση από τη Λωρίδα της Γάζας. Η τρίτη και τελευταία φάση αφορά την ανοικοδόμηση της Λωρίδας της Γάζας και την παράδοση των πτωμάτων των ομήρων που σκοτώθηκαν ενώ βρίσκονταν στην αιχμαλωσία.
Τέλος, ο Τζο Μπάιντεν ανέφερε ότι η ομάδα του συνεργάστηκε για την κατάρτιση του κειμένου με αυτήν του διαδόχου του Ντόναλντ Τραμπ, που, όπως είναι γνωστό είχε δηλώσει ότι εάν δεν επιστρέψουν οι όμηροι στο Ισραήλ μέχρι την ορκωμοσία του, «θα γίνει κόλαση στην Μέση Ανατολή».
Όπως προκύπτει, πρόκειται για μία εύθραυστη συμφωνία με αρκετές ασάφειες, και κυρίως, εάν και εφόσον εφαρμοστεί, δεν υπάρχει καμία πρόνοια για το μέλλον του παλαιστινιακού λαού και το δικαίωμά του στην αυτοδιάθεση. Ως προς αυτό αρκεί μία σύγκριση των (γνωστών) όρων της Συμφωνίας με την απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για το τέλος του πολέμου στην Γάζα, δηλαδή την απόφαση 2375 που υιοθετήθηκε στις 10 Ιουνίου 2024 και στην οποία αναφέρονται μεταξύ άλλων τα εξής:
[…] Το Σ.Α. του ΟΗΕ υπενθυμίζοντας όλες τις αποφάσεις του, σχετικές με την κατάσταση στην Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου του παλαιστινιακού προβλήματος· απορρίπτοντας κάθε απόπειρα δημογραφικής ή εδαφικής αλλαγής στην Λωρίδα της Γάζας, συμπεριλαμβανομένων πράξεων που θα μείωναν το έδαφός της· επαναλαμβάνοντας την αταλάντευτη δέσμευσή του στο όραμα της λύσης των δύο δημοκρατικών κρατών, του Ισραήλ και της Παλαιστίνης, [στο πλαίσιο της οποίας] θα συνυπάρχουν με ειρήνη, ασφάλεια και [διεθνώς] αναγνωρισμένα σύνορα, […] υπογραμμίζει τη σημασία της ένωσης της Λωρίδας της Γάζας με την Δυτική Όχθη, υπό τη διακυβέρνηση της Παλαιστινιακής Αρχής».
Στην απόφαση αυτή προβλέπονται τρείς φάσεις για την κατάπαυση του πυρός στην Γάζα:
«Φάση πρώτη: Άμεση, πλήρης και απόλυτη κατάπαυση του πυρός με απελευθέρωση των ομήρων, την επιστροφή των πτωμάτων των ομήρων που έχουν σκοτωθεί, με αντάλλαγμα την απελευθέρωση παλαιστινίων κρατουμένων, απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων από τις κατοικημένες περιοχές της Γάζας, επιστροφή των παλαιστινίων πολιτών στις εστίες τους και στις γειτονιές τους σε όλες τις περιοχές της Γάζας, συμπεριλαμβανομένου του βόρειου τμήματος της, καθώς επίσης και αποτελεσματική διανομή μαζικής ανθρωπιστικής βοήθειας σε όλους τους Παλαιστίνιους πολίτες που την έχουν ανάγκη σε ολόκληρη την Λωρίδα της Γάζας[..]
Φάση δεύτερη: Κατόπιν συμφωνίας των μερών θα υπάρξει οριστικό τέλος των εχθροπραξιών, με αντάλλαγμα την απελευθέρωση όλων των άλλων ομήρων που κρατούνται στην Γάζα, καθώς και πλήρης απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων από την Λωρίδα της Γάζας.
Φάση τρίτη: έναρξη της εφαρμογής ενός πολυετούς προγράμματος ανοικοδόμησης της Γάζας και επιστροφή των λειψάνων κάθε αποθανόντος ομήρου που υπάρχουν στην Γάζα στις οικογένειές τους».
Προσπάθεια κατευνασμού της κοινής γνώμης
Είναι απολύτως σαφές ότι στην απόφαση 2375, η οποία προφανώς δεν θα γινόταν ποτέ αποδεκτή από το Ισραήλ και μάλιστα από τον συγκεκριμένο υπερσυντηρητικό κυβερνητικό συνασπισμό, γίνεται μία προσπάθεια να διασωθεί η διεθνής νομιμότητα. Με άλλα λόγια, η αναφορά στη δημιουργία δύο κρατών υπενθυμίζει το δικαίωμα του παλαιστινιακού λαού στην αυτοδιάθεση, πράγμα που σημαίνει ότι το Παλαιστινιακό είναι διεθνές θέμα και όχι διμερές, όπως θέλει να το παρουσιάζει το Ισραήλ. Επίσης, η αναφορά στα διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορα των δύο κρατών, υπενθυμίζει την παράνομη ισραηλινή κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών, η οποία δεν παραγράφεται.
Σε αντίθεση λοιπόν με την απόφαση 2375, η Συμφωνία της 15ης Ιανουαρίου, δεν αναφέρει τίποτα σχετικό. Αντιθέτως, φαίνεται να είναι μία προσπάθεια κατευνασμού της εσωτερικής και διεθνούς κοινής γνώμης αλλά και ένα στοίχημα για την υστεροφημία του απερχόμενου προέδρου Μπάιντεν. Ενδεχομένως, για την παρούσα ισραηλινή κυβέρνηση η αποδοχή, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, της Συμφωνίας μοιάζει περισσότερο με μία προσπάθεια να κερδίσει χρόνο ή ακόμα και να απορρίψει την Συμφωνία επιρρίπτοντας την ευθύνη στην Χαμάς, μέχρι την ορκωμοσία Τράμπ, ελπίζοντας ότι η απόλυτα φιλοϊσραηλινή του πολιτική στο Παλαιστινιακό, θα είναι ίδια με αυτήν της προηγούμενης θητείας του.
