Αναρωτιόμουν αν πρέπει να ξεκινήσω αυτό το άρθρο με τα προφανή: νέος, χαμογελαστός, οξυδερκής, μουσουλμάνος, με καταγωγή από Ουγκάντα και Ινδία, σοσιαλιστής, κερδίζει τους εκλεκτούς υποψηφίους των πλουσίων για την δημαρχία της Μέκκα του Καπιταλισμού. Θα μπορούσε να είναι όλα τα παραπάνω, να πει ακριβώς τα ίδια πράγματα, να φορέσει την κόκκινη κάπα του superman υποσχόμενος αλλαγή, και τελικά να κερδίσει 2% ή 10% στις εκλογές για την δημαρχία της Νέας Υόρκης. Τι διαφορετικό συνέβη αυτή τη φορά;
Κάθε στιγμή στην ιστορία προκύπτει ως κοινή συνισταμένη συνθηκών που διασταυρώνονται.
Τί, γιατί, που, πώς, ποιός, πότε. Υπό αυτή την έννοια, ο Μαμντάνι και το κίνημα που τον στηρίζει είναι προιόν μία κατάστασης η οποία τον γέννησε. Μία πόλη αφόρητα εμπορευματοποιημένη, στην οποία συνυπάρχουν επιχειρηματίες και δισεκατομμυριούχοι με μετανάστριες και εργαζόμενους που κάνουν 2 και 3 δουλειές. Μια πόλη που είναι πιο εύκολο να ανοίξεις μία εταιρεία fintech μέσα από το κινητό σου, παρά να βρεις ελεύθερη θέση σε παιδικό σταθμό για το παιδί σου. Μία πόλη που τελευταία, μαζί ίσως με κάποιες δυτικές πολιτείες, εμφανίζεται ως το φιλελεύθερο αντίβαρο στην ακροδεξιά παρόρμηση της υπόλοιπης χώρας, γεγονός όμως που δεν σημαίνει και πολλά αφού ο αστικός φιλελευθερισμός της ήταν σχεδόν συνώνυμος με την ελιτ του δημοκρατικού κόμματος. Σκάνδαλα, ιδιωτικοποιήσεις, άριστη σχέση με οτιδήποτε παρασιτικό ζει από την ίδια την πόλη. Και όλα αυτά σε μία χώρα που αναζητά αντιπολίτευση στον αυταρχισμό της κεντρικής διοίκησης.
Αυτό το πολιτικό κενό που μοιραία προκύπτει σε τέτοιες περιπτώσεις, οι Democratic Socialists of America (DSA) το διάβασαν έγκαιρα, το ανέλυσαν και αναζήτησαν τρόπους – όχι απλά να το εκπροσωπήσουν – άλλα να το οργανώσουν κιόλας.
Οφείλω να σταθώ λίγο σε αυτό. Το κίνημα για στεγαστική δικαιοσύνη, για δημόσιες υπηρεσίες, για μη κερδοσκοπικά σούπερ μάρκετ, για στήριξη της εργατικής τάξης με πρακτικά μέτρα ενδυνάμωσης, δεν ξεκίνησε τους τελευταίους μήνες, άλλα προϋπήρχε. Για παράδειγμα, οι τοπικές οργανώσεις του DSA και άλλων ομάδων πολύ συχνά συνομιλούν με τις γειτονιές τους και διαμορφώνουν τις πολιτικές συντεταγμένες τους με βάση της κοινωνική κριτική που τους έρχεται αδιαμεσολάβητα από τα κάτω. Αποφεύγουν να προαποφασίζουν προτάσεις και έπειτα τις επιβάλλουν στην κοινωνία – προτιμούν να τις διαμορφώνουν μαζί. Ήταν μία συνειδητή επιλογή ενός πολιτικού χώρου ο Μαμντάνι να αποτελέσει τον εκφραστή αυτών των κοινωνικών διεκδικήσεων, και μέσα στο Δημοκρατικό κόμμα άλλα κυρίως έξω στην κοινωνία, όχι με όρους εκπροσώπησης άλλα με όρους οργάνωσης και ενδυνάμωσης. Καμία επεξεργασία ή πολιτική πρόταση δεν θα είχε ιδιαίτερη σημασία, αν δεν την υιοθετούσαν και την υπερασπίζονταν μαζικά τα ίδια τα υποκείμενα τα οποία πλήττονται στην παρούσα συνθήκη. Το κίνημα που σε πρώτη φάση οργανώθηκε μέσω του DSA και κατά δεύτερον γιγαντώθηκε μέσα σε πιο πλατιά δίκτυα της πολης της Νέας Υόρκης, είναι ένα κίνημα κοινωνικής ενδυνάμωσης και χειραφέτησης και όχι απλά πολιτικής πρότασης.
Tα δίκτυα της Αμερικάνικης Αριστεράς έχουν επενδύσει πολύ σε αυτό τον στόχο. Εδώ και χρόνια, ήδη από την καμπάνια του Μπέρνι Σάντερς για τις προκριματικές του 2016, η αριστερά έδωσε μεγάλη σημασία στα νέα ψηφιακά εργαλεία που βοηθούν στον εντοπισμό ακτιβιστών/στριων, την οργάνωσή τους, τον συντονισμό τους και την οριζόντια κινητοποίησή τους. Χωρίς αυτά δε θα είχαν κινητοποιηθεί 50 χιλιάδες εθελοντές και εθελόντριες κατά την διάρκεια των προκριματικών και σχεδόν 90 χιλιάδες κατά την διάρκεια των τελευταίων εβδομάδων που κυριολεκτικά όργωσαν κάθε σπιθαμή της πόλης. Από τότε είχε ξεκινήσει μία μεγάλη κουβέντα στους διεθνείς κόλπους για το γεγονός ότι η ακροδεξιά έχει καταφέρει και έχει κερδίσει κρίσιμες μάχες χρησιμοποιώντας νέα εργαλεία ανάλυσης της ανθρωπογεωγραφίας, κοινωνιολογίας και ψυχολογίας των ακροατηρίων τα οποία θέλει να μετατοπίσει. Η δουλειά που συστηματοποιήθηκε με τα χρόνια και δοκιμάστηκε στο πεδίο, αποδείχθηκε εξαιρετικά χρήσιμη σε μία σειρά από σημαντικά τοπικά κινήματα, όσο και σε εθνικές κινητοποιήσεις (απέναντι στον Τραμπ, υπέρ της Παλαιστίνης κ.α.). Η Αμερικάνικη Αριστερά έχει καταφέρει και έχει επενδύσει αρκετό χρόνο και πόρους στην ενίσχυση της θεσμικής της μνήμης, προκειμένου να μπορεί να την ενεργοποιεί όταν το απαιτούν οι συνθήκες, για παράδειγμα στις εκλογές της Νέας Υόρκης. Οι αποστάσεις με τα μεγάλα κόμματα της αριστεράς/κεντροαριστεράς στην Ελλάδα, είναι δυσθεώρητες και δεν υπάρχει καμία απολύτως σύγκριση, παρά τις προσπάθειες ορισμένων να οικειοποιηθούν το κίνημα στη Νέα Υόρκη προκειμένου να δικαιολογήσουν τις δικές τους επιλογές.
Τα ρίσκα και οι ευκαιρίες
Αυτή την ώρα που γράφονται τούτες οι γραμμές, η Washington Post του Τζεφ Μπέζος, έχει κεντρικό τίτλο που ανακοινώνει το εκλογικό αποτέλεσμα μάλλον με μία μικρή ενόχληση που διαφαινεται στον τόνο και τα σημεία στίξης, ο οποίος εστιάζει στα προβλήματα που θα αντιμετωπίσει ο Μαμντάνι στην καρέκλα του δημάρχου της πόλης. Φυσικά η Washington Post είναι μία μόνο από ένα ευρύτερο δίκτυο μιντιακών συμφερόντων το οποίο ετοιμάζεται να πυκνώσει τις επιθέσεις του απέναντι στο μοντέλο Μαμντάνι.
Οι συντηρητική παράταξη υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, θα προσπαθήσει σκληρά να παρουσιάσει τον νεοεκλεγέντα δήμαρχο ως “κόκκινη απειλή”, του οποίου οι πολιτικές και οι προτεραιότητες θα φέρουν την καταστροφή στη μεγαλύτερη πόλη της Αμερικής και θα αποτελέσουν κίνδυνο εάν υιοθετηθούν από το έθνος στο σύνολό του. Σε άλλες πολιτείες με αρκετά πιο μετριοπαθείς δημοκρατικούς δημάρχους, ο Τραμπ πρόσφατα έστειλε τον Στρατό. Υπό αυτή την έννοια, τα όσα θα εξελιχθούν τους επόμενους μήνες στην πολη της Νέας Υόρκης, θα έχουν μία επιπλέον κεντρικότητα για τις ΗΠΑ και τον υπόλοιπο κόσμο. Είναι πολιτικό και βαθιά υλικό στοίχημα η αριστερά εκτός από το να κερδίζει στιγμιαία τη μάχη της πληροφορίας, να μπορεί και αλλάζει και τις ζωές των ανθρώπων.
Τα όσα συνέβησαν στην Νέα Υόρκη, αναγνωρίζονται από το DSA και άλλες ομάδες που λειτουργούν στα αριστερά του Δημοκρατικού κόμματος, ως χρυσή ευκαιρία για να πολλαπλασιαστούν και σε άλλες πόλεις όπου η κοινωνική δυσφορία αναζητά τρόπο να κινητοποιηθεί. Η αμερικάνικη αριστερά έχει εντοπίσει και εκπαιδεύσει και άλλους ταλαντούχους νέους και νέες που μπορούν να σηκώσουν το βάρος της αντιπολίτευσης απέναντι σε μία κουρασμένη πολιτική τάξη η οποία έχει ροπή προς τον συντηρητισμό και την γραφειοκρατία. Αυτό αποτελεί ένα άλλο υπαρκτό πολιτικό στοίχημα, το πως δηλαδή τα όσα συμβαίνουν αυτές τις ημέρες, θα μπορέσουν να αποτελέσουν επιταχυντή συνολικά για την χώρα. Πολλά βεβαίως θα εξαρτηθούν από το πόσο πετυχημένος θα είναι τελικά ο Μαμντάνι στην θέση του, όταν ορκιστεί τον Ιανουάριο της ερχόμενης χρονιάς.
Η οικονομία της Νέας Υόρκης την οποία και θα διαχειριστεί, είναι η μεγαλύτερη δημοτική και περιφερειακή οικονομία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 2023, η Μητροπολιτική Περιοχή της Νέας Υόρκης παρήγαγε Ακαθάριστο Προϊόν Προϊόντος (ΑΕΠ) ύψους 2,299 τρισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ. Η πόλη φιλοξενεί το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης (NYSE, στη Wall Street) και τον Nasdaq (με έδρα την Times Square), τα δύο μεγαλύτερα χρηματιστήρια στον κόσμο, τόσο από άποψη κεφαλαιοποίησης αγοράς όσο και από άποψη εμπορικής δραστηριότητας. Είναι μεγάλης δυσκολίας πρόβλημα πως ένα τέτοιο σύμπλεγμα ριζωμένων με την πόλη συμφερόντων, θα μπορέσει να προσαρμοστεί στο νέο πλαίσιο χωρίς συγκρούσεις ή προκαλώντας ηθικό πανικό στους κατοίκους της πόλης.
Από την άλλη, οι δημοτικοί υπάλληλοι ξεπερνούν τις 300 χιλιάδες και αποτελούν κλειδι στην υλοποίηση των πολιτικών του για αναβαθμισμένες υπηρεσίες. Η δύναμη του όμως θα είναι περιορισμένη αν δεν καταφέρει να δουλέψει από κοινού με την μετριοπαθή Δημοκρατική Κυβερνήτη της Νέας Υόρκης Κάθυ Χότσουλ άλλα και τα υπόλοιπα σώματα της Πολιτείας (Βουλή των Αντιπροσώπων και Γενική Συνέλευση), και επομένως θα πρέπει να περιμένουμε τι είδους συμβιβασμούς θα κάνει και πως θα τους χειριστεί στην πράξη. Όπως επίσης και τον βαθμό που το κίνημα που στήριξε το μανιφέστο του, θα παραμείνει ενεργό και θα υπερασπιστεί δυναμικά τις πολιτικές που θα επιχειρήσει να εφαρμόσει. Τίποτα δεν θα είναι εύκολο, και αυτό το δείχνουν μεταξύ άλλων και κάποιες πρόσφατες δηλώσεις του Μαμντάνι σε μία ισπανόφωνη ραδιοφωνική εκπομπή στην οποία κατόπιν πίεσης αναγκάστηκε να καταδικάσει τις κυβερνήσεις της Κούβας και της Βενεζουέλας ως καταπιεστικές, ενώ όμως πέρυσι τέτοια εποχή υποδεχόταν ως μέλος της Συνέλευσης της Πολιτείας της Νέας Υόρκης, αντιπροσωπεία του ΚΚ Κούβας.
Πάντως, μια πρόσφατη δημοσκόπηση του CBS έδειξε ότι το 46% του αμερικανικού κοινού παρακολουθούσε τις εκλογές για τη δημαρχία της Νέας Υόρκης “καθόλου στενά”. Αυτό παρέχει τόσο μια ευκαιρία όσο και μια πρόκληση για τον Μαμντάνι και την αμερικανική αριστερά.
Η θητεία του Μαμντάνι όμως θα κρίνει και κάτι άλλο, σημαντικό τόσο για τον προοδευτικό κόσμο στις ΗΠΑ και αλλού, όσο και για την εσωτερική πολιτική σκακιέρα στην χώρα: κατά πόσο η οικονομία και τα class politics, μπορούν να συνδεθούν αποτελεσματικά με την κοινωνική ατζέντα για έμφυλη ισότητα, δικαιοσύνη για τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα και δικαιώματα για μειονότητες. Αυτή η συζήτηση δηλαδή που άνοιξε άγαρμπα πέρυσι μετά την ήττα της Κάμαλα Χάρις και που στόχο είχε να αποσυνδέσει την ταξικότητα από τις πολλαπλές καταπιέσεις, επανέρχεται στο προσκήνιο σήμερα με διαφορετικό πρόσημο, αφού ο Μαμντάνι έδειξε έναν έξυπνο και ταυτοχρονα λαϊκό τρόπο για να κάνει πολιτική με καινούριο τρόπο.
