ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ/EUROKINISSI
Τείνει να καταστεί κοινή παραδοχή, για να μην πούμε κοινός τόπος, ότι εκείνο που διατηρεί την κυβερνητική υπεροχή, είναι το γεγονός ότι η αντιπολίτευση δεν συγκροτεί εναλλακτική κυβερνητική πρόταση. Δυστυχώς, το αντιπολιτευτικό έλλειμμα είναι μάλλον σοβαρότερο: η αντιπολίτευση, τουλάχιστον αυτή που μας ενδιαφέρει, υποτιμά διαρκώς τον αντίπαλο, ιδίως με το να μη μελετά επιμελώς την τακτική του.
Πώς εξήγησε το παράδοξο περιεχόμενο εκείνης της πρωθυπουργικής συνέντευξης αμέσως μετά τις εκπληκτικές λαϊκές κινητοποιήσεις για το έγκλημα στα Τέμπη και τις απόπειρες συγκάλυψης των ενόχων; Απέδωσε τα «φάλτσα» του κ. Μητσοτάκη κυρίως στη σύγχυση και τον πανικό μπροστά στην κοσμοπλημύρα που γέμισε τις πλατείες και τους δρόμους της χώρας. Τα είχαν χάσει –λέγαμε– οι άνθρωποι…
Τα φαινόμενα απατούν
Φαίνεται, εκ των υστέρων, ότι μάλλον το περιεχόμενo εκείνης της συνέντευξης ήταν προϊόν προσεκτικότερης μελέτης των νέων δεδομένων: μπροστά στην καταιγίδα που βρέθηκε, η κυβέρνηση προτίμησε να επιδείξει ευλυγισία παρά να τσακιστεί, προσαρμόζοντας ανάλογα την τακτική της. Αποφάσισε να δώσει κάτι στον κόσμο που ζητούσε δικαιοσύνη: τον Τριαντόπουλο. Αντί να τον τοποθετήσει στο απυρόβλητο, μια που διαθέτει την πλειοψηφία στη Βουλή, τον παρέπεμψε με δική της πρόταση. Για πλημμέλημα, βέβαια, και με διάφορους νομικούς ακροβατισμούς –αλλά με καταληκτικό σύνθημα την εμπιστοσύνη στη Δικαιοσύνη, δηλαδή στη δικαστική εξουσία.
Όταν μας προειδοποίησε ότι, εάν χρειαστεί να το ξανακάνει (λέγε με Καραμανλή) θα εφαρμόσει ξανά το «μοντέλο Τριαντόπουλου», αυτό που φαίνεται να κατάλαβε η αντιπολίτευση, ήταν ότι το μέγαρο Μαξίμου κυρίως ήθελε μια φαστ τρακ διαδικασία, για να αποφύγει την αρνητική δημοσιότητα των συνεδριάσεων της προανακριτικής στη Βουλή. Μάλλον επιδίωκε πολύ περισσότερα πράγματα.
Η πραγματικότητα είναι πάντοτε πιο σύνθετη
Πρώτον, να ανατρέψει την παράδοση να παραπέμπονται στις δικαστικές αρχές υπουργοί προηγούμενων κυβερνήσεων, από τις νέες, εχθρικές κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες, που διαμορφώνονταν συνήθως σε επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις. Πείθοντας έτσι, τουλάχιστον το κοινό της, ότι επιθυμεί τη διερεύνηση. Δεύτερον, διαθέτοντας την πλειοψηφία και συνεπώς τη δυνατότητα να υπερψηφίσει τη δική της πρόταση, ήθελε να δείξει, ταυτόχρονα, ότι δεν φοβάται τη δικαστική κρίση. Τρίτον, ήθελε να αφοπλίσει τις πιθανές αντίπαλες προτάσεις παραπομπής με τη, βέβαιη εκ των προτέρων, καταψήφισή τους «αθωώνοντας» πιθανούς επιπλέον υποψήφιους ενόχους. Τέταρτον, προτιμούσε να καταλήξει εκ του ασφαλούς στην παραπομπή όσων εκείνη επιλέξει στο δικαστικό συμβούλιο, με μέγιστο κίνδυνο ένα χάδι στις παρειές κάθε παραπεμπόμενου. Πέμπτον, επιθυμούσε να κρύψει αυτή την καλά επεξεργασμένη αντιθεσμική συμπεριφορά σε μια επίδειξη πίστης προς τη θεσμικότητα, τη στιγμή ακριβώς που αλλάζει την πίστη στους θεσμούς αρχίζοντας από το σύνταγμα.
Κρίνοντας εκ του –δημοσκοπικού– αποτελέσματος, η τακτική και η εφαρμογή της είχαν σημαντικό αποτέλεσμα: τα ποσοστά της ΝΔ στην πρόθεση ψήφου άρχισαν να ανακάμπτουν.
Αντιπολίτευση στην πεπατημένη
Απέναντι σ’ αυτό τον καλά μελετημένο και προσεκτικά εφαρμοσμένο ελιγμό, η αντιπολίτευση αντέδρασε ακολουθώντας την πεπατημένη. Αποδεχόμενη παθητικά την ατζέντα της κυβέρνησης στο δεδομένο και απρόσφορο πλαίσιο της κοινοβουλευτικής αντιπαράθεσης, παρατάσσει απέναντί της μια σειρά από αντι-προτάσεις παραπομπής και αναλώνεται σε μια εσωτερική διαμάχη για το ποιος μπορεί να καταθέσει την πιο βαριά πρόταση, με πλήρη επίγνωση ότι αυτό συνιστά ελάχιστη πολιτική απειλή για τη ΝΔ και έχει ανύπαρκτη έως αρνητική νομική αποτελεσματικότητα (που κι αυτή πολιτικά αποτιμάται, τελικά). Δεν σκέφτηκε καν να προστρέξει στη βοήθεια της λαϊκής κινητοποίησης μπροστά στην κατάφωρη επιχείρηση «πτώση στα μαλακά» που οργανώνεται. Προχώρησε στην επανάληψη μιας εντελώς αναμενόμενης τακτικής.
Αυτό που θα μπορούσε να έχει πολιτικά αποτελέσματα, να χαλάσει τη βολή της ΝΔ και να ανησυχήσει τα συμφέροντα που υπηρετεί, δεν είναι τόσο η πλειοδοσία στο κατηγορητήριο των προτάσεων που κατατίθενται, όσο η επιδίωξη μιας νέας κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας στις επόμενες εκλογές. Που μπορεί να σχηματιστεί, όποιος κι αν είναι ο συσχετισμός δύναμης μεταξύ των κομμάτων της σημερινής αντιπολίτευσης, όποια κυβέρνηση κι αν συγκροτηθεί με τη συμμετοχή τους, με μια δημόσια δέσμευση εκ των προτέρων στην απόδοση δικαιοσύνης με τη διπλή έννοια: αφενός, της τιμωρίας όσων ενόχων και της ηθικής δικαίωσης των θυμάτων, αφετέρου, της στήριξης ενός συγκεκριμένου προγράμματος ανάκτησης δημόσιου, ασφαλούς και αναπτυγμένου σιδηροδρομικού δικτύου. Δεν θα όφειλαν να τη συνυπογράψουν όσοι ταιριαστοί και αταίριαστοι αθροίζονται σήμερα κάτω από βαριές προτάσεις σύστασης προανακριτικής επιτροπής;
Θα ήταν αποδοτικότερος ένας συναγωνισμός για την απόκτηση της ηγεμονίας σε ένα τέτοιο πεδίο και πρακτικά πολύ απειλητικότερος για τη ΝΔ από τον σημερινό ανταγωνισμό πολιτικής γενναιότητας/ορθότητας ή νομικής επάρκειας, στον οποίο αναλώνεται χρήσιμη για σοβαρότερες ανάγκες φαιά ουσία.
Θα σκεφτείτε τώρα ότι είναι ελκυστικό να κάνεις τον επιμηθέα ή τον μετά Χριστόν προφήτη, αλλά δεν πρόκειται περί αυτού. Απλά, στη δουλειά που κάνουμε, προσπαθούμε να προσεγγίσουμε τις εξελίξεις με γνώμονα τι θα μπορούσε να φανεί χρήσιμο για την Αριστερά, εκ των υστέρων αναγκαστικά, και όχι προβλέποντας ή προλαβαίνοντας τις εξελίξεις –όπως επιβάλλεται να κάνουν οι αμέσως πολιτικά δρώντες. Άλλωστε, και αυτοί ακόμα, μπορούν να αναστοχαστούν. Ποτέ δεν είναι αργά.
