Φωτο: Ραφαήλ Γεωργιάδης / Eurokinissi
Αν πάρουμε κατά γράμμα όσα ο ίδιος ο Αλ. Τσίπρας είπε ανακοινώνοντας την παραίτησή του από τη βουλευτική έδρα και την αποστασιοποίησή του από τον ΣΥΡΙΖΑ, προχώρησε στο διάβημα αυτό, προκειμένου να συμβάλει στην άρση της ιδιοτέλειας που διαιωνίζει τον πολυκερματισμό του «προοδευτικού χώρου» και εμποδίζει τη συσπείρωση των δυνάμεων, απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημιουργία αντίπαλου δέους για την ανατροπή του Μητσοτάκη.
Πολιτικά μιλώντας, το ερώτημα που αβίαστα προκύπτει, είναι γιατί προϋπόθεση γι΄αυτό ήταν η παραίτησή του και η αποστασιοποίησή του από τον ΣΥΡΙΖΑ. Δεν μπορούσε να επιδιώξει αυτόν το στόχο διατηρώντας την ιδιότητα του βουλευτή, μιας και ο στόχος αυτός αποτελεί δημόσια δηλωμένη κεντρική επιδίωξη αυτού του κόμματος, κατατεθειμένη και καλλιεργημένη ήδη από την εποχή που βρισκόταν ο ίδιος στην ηγεσία του; Αν υποθέσουμε ότι τον εμπόδιζε η σημερινή ηγεσία του, πιστεύει κανείς ότι θα βρισκόταν οποιοδήποτε εμπόδιο στο δρόμο του, αν ζητούσε να αναλάβει και πάλι ο ίδιος το τιμόνι του ΣΥΡΙΖΑ;
Ακόμα και από την πλευρά του ίδιου του ΣΥΡΙΖΑ, όσο διαρκούσε ο θόρυβος γύρω από το ερώτημα τι σχεδιάζει ο Τσίπρας κινούμενος ως πρόεδρος του ινστιτούτου του, τονιζόταν σε κάθε ευκαιρία ότι όσα εκείνος έλεγε δεν βρίσκονταν σε αντίθεση με τις θέσεις του κόμματος, αλλά κινούνταν στην ίδια κατεύθυνση. Οσο δε αφορά τη δευτερεύουσα πολιτικά εξήγηση ότι η παραίτηση θα διευκολύνει το στόχο του να αφουγκραστεί την κοινωνία, θέλει πραγματικά πολύ μεγάλη προσπάθεια για να γίνει κατανοητή από κάθε εχέφρονα άνθρωπο.
Αλλαγή πίστας
Τέτοιες κρίσιμες ώρες θα οφείλαμε όλοι να είμαστε όσο γίνεται περισσότερο ειλικρινείς. Και εκείνος που αποφασίζει και εμείς που κρίνουμε τις αποφάσεις του. Ένας και μόνο λόγος θα ήταν ικανός και αρκετός για να τον κάνει να προχωρήσει σ’ αυτή την κίνηση: η απαλλαγή από το τελευταίο «βαρίδι», τον ίδιο τον ΣΥΡΙΖΑ. Μια κίνηση επικοινωνιακή, αλλά και συμβολική και πολιτική.
Παρότι η πολιτική στόχευση και των δύο, η συσπείρωση του «προοδευτικού χώρου», έχει τόσα κοινά στοιχεία, από το κοινό στο οποίο απευθύνεται προσλαμβάνεται διαφορετικά όταν επιδιώκεται από τον ΣΥΡΙΖΑ και διαφορετικά όταν επιδιώκεται από κάποιον που αποστασιοποιείται από αυτόν. Από τον ΣΥΡΙΖΑ, θέλοντας και μη, ακούγεται σαν κίνηση που στοχεύει σε ευρύτερο κοινό, αλλά γίνεται από το έδαφος της αριστεράς. Λόγια που τα έχει πει και ο ίδιος ο Τσίπρας από τη θέση του προέδρου του. Όταν, όμως, κατατίθεται ως στόχος από έναν πολιτικό που τον εγκαταλείπει, προσλαμβάνεται ως κίνηση που γίνεται πια από διαφορετικό έδαφος. Πολλοί μιλούν για αλλαγή πίστας. Και τα μέχρι τώρα ψήγματα προγραμματικών θέσεων που έχει καταθέσει ο Τσίπρας, τους το επιτρέπουν.
Από τη θέση αυτή μπορεί να μιλάει σε πρώην συντρόφους λέγοντας ότι δεν είναι αντίπαλος. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα ήθελε να φάει από το ψωμί τους. Μπορεί να τους χρειαστεί, όμως, αν στο νέο έδαφος που κινείται υπερκεράσει μεν το ΠΑΣΟΚ, αλλά δεν ευδοκιμήσει η συνεργασία μαζί του. Μπορεί, επίσης, να τον χρειαστούν κι εκείνοι. Έτσι κι αλλιώς, το έλλειμμα επεξεργασμένης και συνεκτικής πολιτικής συμμαχιών στον χώρο της αριστεράς είναι κάτι παραπάνω από φανερό. Γι’ αυτό και έννοιες όπως λαϊκό μέτωπο γεννούν τόσες επιφυλάξεις.
Εκείνο, πάντως, που είναι στόχος παντός καιρού, ιδιαίτερα του κακού, ιδίως για όσους πιστεύουν ό,τι λένε και λένε ό,τι πιστεύουν, είναι η ενίσχυση της αριστεράς, που προϋποθέτει τη συνεργασία και την κοινή δράση των δυνάμεών της. Αν, βέβαια, ισχύει για όλους ότι στην πολιτική (σχεδόν) όλα είναι ζήτημα συσχετισμού δύναμης και ανάκτησης ισχύος.
Η μυθολογία της παρθενογένεσης
Μ’ αυτά και μ’ αυτά, όμως, παραμελήσαμε την επικοινωνιακή πλευρά της κίνησης Τσίπρα. Μια γενναία παραίτηση από τα προνόμια της βουλευτικής έδρας – έτσι παρουσιάστηκε – φαίνεται πως θεωρήθηκε ότι βοηθάει στην προσπάθεια να παρουσιαστεί η προαναγγελλόμενη επόμενη κίνηση ως κάτι ριζικά νέο και άφθαρτο, αλλά και ως προϊόν διεργασίας από τα κάτω.
Μόνο που μια τέτοια προσπάθεια έχει στοιχεία ματαιότητας ή, τουλάχιστον, μειωμένης πειστικότητας. Για δύο λόγους: αφενός, γιατί ποτέ και τίποτα δεν προέκυψε ως προϊόν παρθενογένεσης, πολύ λιγότερο στην πολιτική, όπου το νέο γεννιέται μέσα από το παλιό. Παραδείγματα ων ουκ έστιν αριθμός. Το ανδρεϊκό ΠΑΣΟΚ γεννήθηκε και στελεχώθηκε από το ριζοσπαστικοποιημένο κέντρο. Εκείνο που ήταν πραγματικά νέο, ήταν οι συνθήκες –δικτατορία, αντιδικτατορικός αγώνας, μεταπολίτευση. Το ίδιο και ο ΣΥΡΙΖΑ. Από αριστερές συνιστώσες με προϊστορία δεκαετιών προέκυψε, που ανταποκρίθηκαν, όμως, σε πραγματικά νέες συνθήκες. Ακόμα και με την καλύτερη δυνατή επικοινωνιακή προεργασία, για έναν πρώην πρωθυπουργό με δεκαπενταετή θητεία στην ηγεσία κόμματος που πέρασε από σαράντα κύματα, δεν μπορεί να προβληθεί ως ατού η ιδιότητα του νέου παίκτη.
Αφετέρου, γιατί χωρίς την κίνηση «από τα κάτω» προφανώς δεν ευδοκιμεί τίποτα. Αλλά, στην πραγματικότητα, ούτε το ΠΑΣΟΚ, που πρωτοοικοδομήθηκε σαν «κίνημα», δεν θα υπήρχε χωρίς τη διακήρυξη της 3ης του Σεπτέμβρη, ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ χωρίς την επιλογή και τη συναπόφαση των πολιτικών οργανώσεων που τον συνέστησαν. Η επιτυχημένη σύνδεση των συλλογικών πολιτικών εγχειρημάτων με την πραγματική κίνηση, τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας είναι που μετράει. Τουλάχιστον, περισσότερο από τις συλλήψεις και τα σχέδια όσων ελπίζουν ότι θα μας σώσουν επικοινωνώντας χωρίς μεσάζοντες με το λαό*.
*Με την ευκαιρία, μεσσίας = σωτήρας και μεσσιανισμός = σωτηριολογία
