Στο περασμένο φύλλο της Εποχής (7-8/11) στις σελίδες «Αριστερά και εκλογές» φιλοξενήθηκε ένα κείμενο της Δέσποινας Σπανούδη, που, κατά τη γνώμη μου, αξίζει την προσοχή μας περισσότερο από ό,τι εξασφαλίζει μια απλή ανάγνωση.
Απαντώντας στο ερώτημα που η ίδια θέτει, αν «μπορεί η ελληνική Αριστερά να φανταστεί τον εαυτό της ως μέρος και όχι ως καθοδηγητή ενός κοινωνικού κινήματος», ασκεί αυστηρή κριτική στα κόμματα και τις οργανώσεις της, γιατί «στον ένα ή στον άλλο βαθμό αντιλαμβάνονται τον ρόλο τους ως προστατευτικά κελύφη για τα στελέχη και τα μέλη τους, εντός των οποίων μπορούν να αναδειχθούν, να κοινωνικοποιηθούν, να παρηγορηθούν» και συντηρώντας «παραδοσιακές εχθρότητες και δογματικές περιχαρακώσεις καταπνίγουν κάθε πιθανότητα νέων μαζικών πρωτοβουλιών με προοπτική διεξόδου, καλλιεργούν πολυδιάσπαση σε καιρούς που φωνάζουν για την ανάγκη σύγκλισης».
Και όσοι θέλουν, δεν μπορούν
Ας δούμε αν, εκτός από αυστηρή, είναι και δίκαιη αυτή η κριτική. Δεν ξέρω αν η ίδια είναι αυτή τη στιγμή μέλος κόμματος ή οργάνωσης της Αριστεράς, γνωρίζουμε όλοι, ωστόσο, ότι τοποθετείται με σαφήνεια στα κρίσιμα επίδικα, δεν επιλέγει μια βολική ουδετερότητα, συνεπώς ό,τι λέει δεν το λέει αφ’ υψηλού κι απέξω, αλλά και με αυτοκριτική διάθεση ως μέρος της Αριστεράς.
Είναι αλήθεια ότι σε ένα περιβάλλον διαμορφωμένο από τις συνέπειες της κυριαρχίας της δεξιάς επί δύο τετραετίες, καθώς και τις συνέπειες μιας διεθνούς πραγματικότητας, που χαρακτηρίζεται από μια γενικευμένη νεοαποικιακού χαρακτήρα επίθεση των ιμπεριαλιστικών συμφερόντων με σημαία τον πόλεμο και από την άνοδο της ακροδεξιάς, οι πολλαπλασιασμένες το ίδιο διάστημα συλλογικότητες της ελληνικής Αριστεράς λόγω διασπάσεων, ακόμη και για σοβαρούς λόγους, δεν έχουν κατορθώσει να βρουν τρόπο ελάχιστης συνεννόησης, παρά μόνο κατ’ εξαίρεση, όπως, για παράδειγμα, στις κινητοποιήσεις για τη σφαγή στη Γάζα. Και εκεί ακόμα όχι χωρίς προβλήματα.
Ακόμα και στην περίοδο που αναδεικνυόταν ένα αυθόρμητο λαϊκό κίνημα με αφετηρία το έγκλημα στα Τέμπη, δεν αποδείχτηκαν ικανές να κατανοήσουν την ιδιαιτερότητά του και να συμβάλουν στην ενίσχυση, την ανάπτυξή του και την προστασία του από τη διαλυτική για το ίδιο μικροπολιτική εκμετάλλευση. Δεν μπόρεσαν να συναντηθούν και να συνυπάρξουν προωθητικά σε έναν κοινό τόπο, που προσφερόταν από τις αντικειμενικές συνθήκες.
Δεν ήταν ότι τους έλειπε η πολιτική τεχνογνωσία. Η εποχή του κινήματος κατά της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, των Ευρωπορειών και των Κοινωνικών Φόρουμ δεν ανήκε ούτε ανήκει σε κάποιο μακρινό παρελθόν. Η εμπειρία εκείνη όχι μόνο δεν αξιοποιήθηκε, περιφρονήθηκε. Δεν θέλουμε να αποδώσουμε το αποτέλεσμα αυτό σε «παραδοσιακές εχθρότητες και δογματικές περιχαρακώσεις», που «καλλιεργούν την πολυδιάσπαση σε καιρούς που φωνάζουν για την ανάγκη σύγκλισης»; Ας προταθούν άλλες αιτίες. Πάντως, αναίτια ύπαρξη μιας τέτοιας κατάστασης δεν μπορεί να νοηθεί.
Μπορούν να διαρραγούν τα κελύφη;
Η Δέσποινα Σπανούδη προσπαθεί να είναι δίκαιη με εκείνο το «στον ένα ή τον άλλο βαθμό». Δεν κρατούν όλες οι οργανώσεις της Αριστεράς την ίδια και απαράλλαχτη στάση. Ωστόσο, ακόμα και σε κόμματα που έχουν στον τίτλο τους τις λέξεις ενότητα ή ενωτικός/ή, οι πρακτικές που επικρατούν είναι όλως αντίθετες, η διάσωση του κελύφους κυριαρχεί δίπλα στις περιχαρακώσεις και παραδοσιακές εχθρότητες. Ακόμα και στο κόμμα του οποίου είμαι μέλος, που κλίνει σε όλες τις πτώσεις τον διάλογο, τη συνεργασία, την κοινή δράση, ευδοκιμούν οι τάσεις κλειστότητας σε βάρος μιας ζητούμενης ανοιχτότητας. Οι πράξεις μας είναι πιο πίσω από τα λόγια μας. Ένα ενθαρρυντικό φως διακρίνεται στα διακηρυκτικά κείμενα της «πρωτοβουλίας των πέντε» και η αντοχή του αξίζει να δοκιμαστεί στην πράξη.
Ο λόγος ξανά στη Δέσποινα Σπανούδη. «Παρ’ όλα αυτά, εδώ είμαστε. Σε λίγους μήνες έρχονται εκλογές (…) Μια πρόσκληση συμμετοχής σε ένα κοινό μετωπικό εκλογικό σχήμα θα μπορούσε να δημιουργήσει μια δυναμική». Τα κοινά προγραμματικά στοιχεία υπάρχουν και είναι επαρκή. Τα απαριθμεί με συντομία και πληρότητα. Και θυμάται – αν ποτέ τον είχε ξεχάσει – τον κινηματικό εαυτό της. Μπορούν αυτά να διαμορφωθούν μέσα από δημόσιες ανοιχτές συνελεύσεις σε κοινό εκλογικό πρόγραμμα «βάση για ενωτική απεύθυνση σε ένα πολύ ευρύτερο ακροατήριο». Και παρακαταθήκη για τη μετεκλογική συνέχεια.
Είναι δυνατόν όλα αυτά να γίνουν από οργανώσεις και κόμματα που δεν το κατάφεραν ως τώρα; Η πρόγνωση δεν έχει μέχρι στιγμής στοιχεία που να την καθιστούν ενθαρρυντική. Εκείνο που θα μπορούσαν να συνεισφέρουν, ωστόσο, όσα κόμματα και οργανώσεις βλέπουν μια τέτοια προοπτική, είναι να επιτρέψουν και να ενθαρρύνουν ανθρώπους νέους και παλιότερους με την εμπειρία των ενωτικών κινημάτων, που ευτυχώς υπάρχουν και δεν είναι λίγοι, με συγκεκριμένη απήχηση σε στενότερους ή ευρύτερους κοινωνικούς κύκλους, που μπορούν να δώσουν κύρος και αξιοπιστία στο εγχείρημα, να κάνουν το πρώτο και καθοριστικό βήμα εξόδου από τα κελύφη. Και να τους εξασφαλίσουν τα αναγκαία μέσα, ώστε να αποκτήσει υπόσταση μια τέτοια πρωτοβουλία και να στηριχτεί, τόσο στη διάρκεια της προσπάθειας για τη συγκρότησή της όσο και στη διάρκεια του προεκλογικού αγώνα και μετά τις εκλογές πολιτικά και υλικά. Δεν θα είναι η πρώτη φορά ούτε η τελευταία που το κίνημα, τα κινήματα, οι άνθρωποι που τα εκπροσωπούν, τα εκφράζουν θα έχουν πράξει αυτό που τα κόμματα διστάζουν ή δεν είναι σε θέση να φέρουν σε πέρας. Θα είχαμε να αναφέρουμε δεκάδες ονόματα, που θα μπορούσαν να βολιδοσκοπηθούν και να βολιδοσκοπήσουν άλλα τόσα. Αλλά δεν είναι ο δικός μας ρόλος. Ο αιτών λαμβάνει και ο ζητών ευρίσκει.
Foto: ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ/EUROKINISSI
