Το 2022, επί κυβέρνησης Μπάιντεν, οι ευρωπαϊκές ηγεσίες σύρθηκαν αδιαμαρτύρητα σε έναν πόλεμο στον οποίο ο μεγάλος ζημιωμένος, μετά την Ουκρανία, αποδεικνύεται η Ευρώπη.
Για τις ΗΠΑ, αφετέρου, το τίμημα ήταν ο εναγκαλισμός της Ρωσίας με την Κίνα.
Η ανατροπή από την κυβέρνηση Τραμπ της πάγιας αντιρωσικής πολιτικής των ΗΠΑ έχει διπλό στόχο: αφενός να αποτρέψει την επαπειλούμενη ολοκληρωτική ήττα στην Ουκρανία, που θα έπληττε το κύρος της Αμερικής διεθνώς, και αφετέρου να υπηρετηθεί η επείγουσα ανάγκη απάντησης στην πρόκληση των νέων παγκόσμιων συστοιχίσεων (βλ. BRICS-plus) που αμφισβητούν την οικονομική και γεωπολιτική ηγεμονία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο Τραμπ χρειάζεται χρόνο για να ανασυντάξει την αμερικανική οικονομία και στοχοπροσήλωση για να αποσυνδέσει τη Ρωσία από την Κίνα. Δεν χρειάζεται την ΕΕ. Χρειάζεται μιαΕυρώπη πειθήνια, εκπροσωπούμενη από κυβερνήσεις στα δικά του μέτρα.
Δηλωτικό των προθέσεών του είναι η ανακοίνωσή του στην πρώτη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου του την Τετάρτη για την επιβολή δασμών ύψους 25% στα ευρωπαϊκά προϊόντα «σύντομα».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντέδρασε προαναγγέλλοντας δια του εκπροσώπου της ότι θα αντιδράσει «σθεναρά» στους «αδικαιολόγητους φραγμούς στο ελεύθερο και δίκαιο εμπόριο».
Η Ευρώπη εισπράττει την απεμπόληση των ευκαιριών που είχε να αποτρέψει τον πόλεμο στην Ουκρανία −και τη μετατροπή της, μέσα σε τρία χρόνια, σε ουραγό διεθνώς.
Είχε εγγυηθεί την εφαρμογή των συμφωνιών του Μινσκ το 2014-15. Δεν αντέδρασε στην υπονόμευσή τους από τις ΗΠΑ. Αδράνησε όταν, με παρέμβαση του Μπόρις Τζόνσον, πρωθυπουργού της Βρετανίας τότε, και της υφυπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Βικτόρια Νούλαντ, ο Ζελένσκι εξαναγκάστηκε να αποχωρήσει από την ειρηνευτική διαπραγμάτευση με τη Ρωσία το Μάρτιο του 2022 στην Κωνσταντινούπολη.
Η ΕΕ βιώνει συνθήκες αποσυναρμολόγησης, με σοβαρές επιπτώσεις για την Ελλάδα.
Η Αθήνα στηρίζεται οικονομικά στις Βρυξέλλες, όμως για την ασφάλειά της επαναπαύεται μακαρίως στις καλές προθέσεις των ΗΠΑ. Στο εξής θα κινηθεί σε ένα νέο πλαίσιο διεθνών σχέσεων, όπου πρέπει να αποχαιρετήσει τη «στρατηγική εταιρική σχέση» με τις ΗΠΑ, όπως έγραψε σε ανάρτησή του ο Κυρ. Μητσοτάκης, συγχαίροντας τον Τραμπ για την ορκωμοσία του, σχέση πίσω από την οποία «οχυρώθηκε» ανεπιφύλακτα για να αποκρούσει «απρόοπτα», ειδικά σε ό,τι έχει να κάνει με την Τουρκία.
Την Παρασκευή ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, συναντήθηκε με τον αμερικανό ομόλογό του, Μάρκο Ρούμπιο, στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, στον απόηχο των φημών για κλείσιμο της αμερικανικής βάσης στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης, μετά τη ριζική στροφή της Ουάσιγκτον στο Ουκρανικό.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, όταν ρωτήθηκε σχετικά από δημοσιογράφο στη διάρκεια των κοινών δηλώσεων με τον Εμανουέλ Μακρόν στο Οβάλ Γραφείο, το διέψευσε. Εξακολουθεί, μολαταύτα, να πλανάται αναπάντητη η φήμη ότι έχει ήδη ξεκινήσει η μείωση του στρατιωτικού προσωπικού στο ακριτικό αυτό λιμάνι, κόμβο στρατηγικής σημασίας για τον ανεφοδιασμό των δυνάμεων του ΝΑΤΟ και τη μεταφορά χιλιάδων τόνων αμερικανικού στρατιωτικού και άλλου υλικού προς υποστήριξη της Ουκρανίας.
Η κυβέρνηση καλείται να ξανασκεφτεί το επιχείρημα ότι η εκχώρηση του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης θωρακίζει τη χώρα έναντι της Τουρκίας, όταν αποδεικνύεται πως το ενδιαφέρον των ΗΠΑ ήταν στραμμένο βόρεια και όχι ανατολικά, όπως ισχυριζόταν ο πρωθυπουργός όταν πανηγύριζε ότι «έβαλε τον Ερντογάν σε διπλωματική απομόνωση».
Η προγραμματισμένη, σύμφωνα με πηγές του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, για την περασμένη Δευτέρα επίσκεψη του ρώσου υπουργού Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, στην Άγκυρα, προκειμένου να ενημερώσει για τις συνομιλίες Μόσχας – Ουάσιγκτον στο Ριάντ πρόσφατα και να διερευνήσει τις προθέσεις της Άγκυρας σε ρόλο διαμεσολαβητή διατεθειμένου να συμβάλει στη συνεννόηση, δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη. Η Τουρκία είχε από την αρχή, θυμίζουμε, του πολέμου στην Ουκρανία, διαμεσολαβήσει στις επαφές Μόσχας – Κιέβου στην Κωνσταντινούπολη το 2022, με την Αθήνα να αδρανεί, «δεδομένη» και ανέμελη.
Σήμερα, την ώρα που ο Ερντογάν επιδιώκει, μάλλον επιτυχώς, να αποκαταστήσει απευθείας δίαυλο επικοινωνίας με τον Λευκό Οίκο, η κυβέρνηση Μητσοτάκη, σε διπλωματικό βέρτιγκο, αναζητά τρόπους εξισορρόπησης ανάμεσα στις αντιδράσεις των ευρωπαίων εταίρων στην «αμερικανική πρόκληση» και στην επιθυμία της να μη δυσαρεστήσει το περιβάλλον του αμερικανού προέδρου, με το οποίο προσπαθεί να επικοινωνήσει προσφεύγοντας σε ομάδες πίεσης, κοινώς λόμπι.
Έχει θορυβηθεί. Δικαιολογημένα. Και καθυστερημένα.
Η Άγκυρα μπορεί να εκμεταλλευτεί τη συγκυρία αποδεχόμενη ρόλο διαμεσολαβητή, και να το αξιοποιήσει για να ανεβάσει τους τόνους της αμφισβήτησης στο Αιγαίο.
Η Αθήνα, στην προσπάθειά της να αποφευχθούν τα χειρότερα, επιχειρεί κινήσεις που αποσκοπούν να τονίσουν στην αμερικανική πλευρά ότι η Ελλάδα, σε αντίθεση με την Τουρκία, υποστηρίξει αμετακίνητα το Ισραήλ στην πυριτιδαποθήκη της Μέσης Ανατολής, όπου αναμένεται να εστιάσει η Ουάσιγκτον μετά το Ουκρανικό.
Σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές που επικαλείται αδιάψευστος ο Τύπος, [1] η κυβέρνηση προχωρεί στη δημιουργία του «σιδερένιου θόλου» (iron dome – «ομπρέλα» αντιαεροπορικής, αντιπυραυλικής και anti-drone θωράκισης) στο Αιγαίο, με απευθείας ανάθεση στο Ισραήλ, χωρίς διεθνή διαγωνισμό για την επίτευξη της καλύτερης δυνατής προσφοράς.
Συγκεκριμένα, το υπουργείο Άμυνας φέρεται να εκτιμά θετικά την ισραηλινή προσφορά, ύψους 3,6 δισ. ευρώ, για απευθείας ανάθεση του έργου, μέσω διακρατικής συμφωνίας, σε δύο ισραηλινές εταιρείες.
Η πρόθεση της κυβέρνησης έχει προκαλέσει την έντονη δυσαρέσκεια ευρωπαίων ανταγωνιστών και των εγχώριων συνεργατών τους, δυσαρέσκεια που η κυβέρνηση επιχειρεί να κατευνάσει διανέμοντας τα υπόλοιπα προγράμματα του Μεσοπρόθεσμου Προγραμματισμού Αμυντικών Εξοπλισμών συνολικού ύψους 28 δισ. ευρώ, για την περίοδο 2024-2036.
Το νέο δωδεκαετές αναμένεται να παρουσιάσει μέσα στον Μάρτιο στη Βουλή ο ίδιος ο πρωθυπουργός, αντί του υπουργού Άμυνας, όπως είχε γνωστοποιηθεί αρχικά.
Ευνόητο. Ο καταθέτης του θετικού μηνύματος προς τις ΗΠΑ πρέπει να εκτιμηθεί δεόντως από τον παραλήπτη, εν καιρώ.
Σημείωση:
- Βλ. «3,6 δισ. ευρώ με απευθείας ανάθεση στο Ισραήλ», efsyn.gr, 24/2/2025
