Αν κάποιος σας έλεγε ότι «κανένα πολιτικό σύστημα και καμιά δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργήσει αρμονικά χωρίς δύο ισχυρούς πόλους εναλλαγής στη διακυβέρνηση», θα τον κατατάσσατε στους προοδευτικούς ή στους συντηρητικούς πολιτικούς;
Πρώτα απ’ όλα, βέβαια, δίκαια θα τον κατατάσσατε στους δογματικούς για την απολυτότητα της κρίσης του με εκείνα τα «καμιά» και «κανένα». Εκείνο που επαληθεύεται στην πραγματικότητα, είναι ότι τα εκλογικά συστήματα αλλά και τα κομματικά συχνά διαμορφώνονται έτσι ώστε να ευνοείται και να προωθείται η δημιουργία δύο τέτοιων πόλων –όχι κατ’ επιταγήν της δημοκρατίας πάντως.
Η δαιμονοποίηση της απλής αναλογικής
Ένας από τους βασικούς «τεχνικούς» όρους για την εξασφάλιση μιας τέτοιας συνθήκης είναι ο εξοβελισμός της απλής και ανόθευτης αναλογικής και ο πολλαπλασιασμός των ενισχυμένων και υπερενισχυμένων προϊόντων των εκλογομαγειρείων, τα οποία έχουν τη μαγική δύναμη αφενός να μεταμορφώνουν τη σχετική πλειοψηφία σε απόλυτη, αφετέρου, και κυρίως,να εκτοπίζουν εκτός των κοινοβουλευτικών τειχών πολιτικές δυνάμεις που θα μπορούσαν να διαταράξουν την εύρυθμη λειτουργία του μαγικού αυτού συστήματος, την ικανότητά του να εξασφαλίζει την εναλλαγή χωρίς τους κινδύνους οποιασδήποτε ουσιαστικής αλλαγής. Δηλαδή δυνάμεις της αριστεράς, που εξ ορισμού και καταστατικά αμφισβητούν αυτή την αρμονία και λόγο ύπαρξης έχουν την ανατροπή της με την ανάδειξη της αριστεράς είτε στη θέση του ρυθμιστικού ή, ακόμα καλύτερα, του αποφασιστικού παράγοντα στη διαδικασία του σχηματισμού της κυβερνητικής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Συντηρητικό, συνεπώς, το πρόσημο του σχήματος που επιλέγεται.
Και επειδή ένα καλοστημένο σύστημα δεν αρκεί, έρχεται αρωγός η υποβολή, η καλλιέργεια της αντιδραστικής ιδεολογίας της χαμένης ψήφου. Θα χορτάσουμε να ακούμε γι’ αυτήν. Όπου ως τέτοια λογίζεται κάθε ψήφος που δεν συμμορφώνεται με τον δικομματικό κανόνα. Υπάρχει καλύτερη απόδειξη για τα αμοιβαία οφέλη που προσδοκούν οι μέτοχοι σ’ ένα τέτοιο καρτέλ από τη διακήρυξη της πίστης τους στις αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις μέχρι θανάτου –οποιουδήποτε άλλου εκτός των δύο μονομάχων;
Για να το πούμε πιο απλά και απερίφραστα: δεν μπορεί να διεκδικεί αριστερούς τίτλους, όποιος υμνεί την αρμονική λειτουργία του συστήματος εναλλαγής στην κυβέρνηση με τίμημα την εγκατάλειψη της συνταγματικής αρχής της ισότητας της ψήφου και πρακτικό αποτέλεσμα την αποτροπή της παραμικρής ρωγμής στο αυτοαναπαραγόμενο πολιτικό και κομματικό σύστημα των «δύο ισχυρών πόλων εναλλαγής στην κυβέρνηση».
Η μετάφραση στα ελληνικά
Αν μεταφράσουμε στα ελληνικά το συγκεκριμένο σχήμα, ένας υποστηρικτής αυτού του θαυμαστού συστήματος μπορεί τυπικά να διεκδικεί άμεσα την εκτόπιση της ΝΔ από τον κυβερνητικό θώκο προβάλλοντας τον εαυτό του ως τον αντίπαλο ισχυρό πόλο, ουσιαστικά, ωστόσο, και μεσομακροπρόθεσμα αυτό που μπορεί στην πραγματικότητα να εξασφαλίσει δεν είναι η διαρκής απόκρουση της δεξιάς, που αποτελεί κοινωνική μειοψηφία, αλλά η άρρητη υπόσχεση ότι αυτή θα επιστρέψει στην κυβέρνηση όντας ο άλλος πόλος, που λειτουργεί μέσα στο κρατούν εκλογικό και κομματικό σύστημα ως συγκοινωνούν δοχείο: γεμίζει αυτόματα, όταν ο αντίπαλός του αδειάζει έστω και οριακά.
Τι άλλο μπορεί να σημαίνει, για παράδειγμα, η δήλωση της δημοσκοπικά ανακηρυγμένης (!) αξιωματικής αντιπολίτευσης, από αρχηγικά χείλη, ότι «ένα κόμμα δεν γεννιέται για να συνεργαστεί με άλλα κόμματα»; Δεν μπορεί να εννοεί τον ισχυρό αντίπαλο ως πιθανό συνεργό, άλλους, αριστερότερα κείμενους αποκλείει. Ή η κυνική εγκατάλειψη της απλής αναλογικής εκ μέρους της για λόγους δήθεν τακτικής, ενώ στην πραγματικότητα επιλέγεται γιατί δεν χωράει στο στρατηγικά προεπιλεγμένο σύστημα των δύο ισχυρών πόλων εναλλαγής στην κυβέρνηση. Υπάρχει πιο σαφής άρνηση του πραγματικού ενδιαφέροντος δημιουργίας όρων για την ανάδειξη πολιτικών δυνάμεων εξ αριστερών στη διαδικασία σχηματισμού κυβερνητικών πλειοψηφιών; Και μπορεί να αλλάξει την ουσία αυτής της άρνησης η ηχηρή παρουσία της λέξης αριστερά στον τίτλο του επίδοξου δεύτερου «ισχυρού πόλου»;
Αν το επιχείρημα αυτό ακούγεται σε ορισμένα αυτιά αδύναμο, ακούστε και τούτο: το διακύβευμα σήμερα στην Ελλάδα, λέει, είναι «να λειτουργήσει ο καπιταλισμός με όρους κανονικότητας»! Όχι αριστερά, ούτε το αρχετυπικό ΠΑΣΟΚ καλά καλά δεν χωράει σ’ ένα τέτοιο σχήμα. Από την εποχή Κασσελάκη έχουμε ν’ ακούσουμε τέτοια όμορφα.
Αριστερά παρούσα και πληθυντική
Και τι τον νοιάζει τον πολίτη, που τον τρώει η ακρίβεια, ο μισθός της φτώχειας, η διαφθορά και η εξυπηρέτηση των δικών τους παιδιών και συμφερόντων, αν θα υπάρχει ή όχι αριστερά ισχυρή και πληθυντική στο κοινοβούλιο; Το ζήτημα είναι να φύγει η ΝΔ! Στο κάτω κάτω, η ταξική πάλη δεν διεξάγεται μέσα στην κοινωνία πρώτα απ’ όλα;
Ναι, αλλά η πολιτική εκδοχή της διεξάγεται στο εσωτερικό των κρατικών θεσμών και ειδικότερα, αν και όχι μόνο, στο κοινοβούλιο. Μπορεί να είναι αδιάφορο αν θα απουσιάζει ή αν θα είναι ανίσχυρη η παρουσία της σ’ αυτό το πεδίο, ώστε να μην επιστρέφει ως μοναδική εναλλακτική η δεξιά πολιτική; Μπορεί να αναπληρωθεί ένα τέτοιο έλλειμμα από ένα οποιοδήποτε άλλο περίσσευμα σε άλλα πεδία; Δεν θα πάρετε καταφατική απάντηση σ’ ένα τέτοιο ερώτημα ούτε από τον πιο ακραίο σεχταριστή. Πολύ λιγότερο από έναν οπαδό ενός ρεύματος της αριστεράς, που αισθάνεται βαρύ το ιδεολογικό και πολιτικό φορτίο της θέσης του Νίκου Πουλαντζά, σύμφωνα με την οποία ο σοσιαλισμός ή θα είναι δημοκρατικός ή δεν θα υπάρξει. Μιας θέσης που, παρά την αξιωματική μορφή της, είναι θεμελιωμένο θεώρημα και δεν αφορά μόνο την ανανεωτική κομμουνιστική και ευρύτερη αριστερά, αλλά γενικότερα την αντισταλινική, την κριτική παράδοσή της.
Η ακροτελεύτια παράγραφος ας θεωρηθεί προεισαγωγικό – και όχι λογικό – άλμα για ένα επόμενο σημείωμα, αν προκάνουμε.
Φωτο:
Γιάννης Παναγόπουλος / Eurokinissi
Σημείωση: Τα εντός εισαγωγικών προέρχονται από τα χείλη της ηγεσίας της ΕΛΑΣ.
