Φωτογραφία: Алесь Усцінаў
Με μια κίνηση που προοιωνίζεται επιτάχυνση των εξελίξεων στις διαβουλεύσεις για την ειρηνική επίλυση του Ουκρανικού, τα ξημερώματα της Πέμπτης 1η Μαΐου (ώρα Ευρώπης), μετά από πολύμηνες διαπραγματεύσεις που είχαν κατά καιρούς διακοπεί από επεισοδιακές διαφωνίες, όπως η παροιμιώδης λογομαχία Τραμπ – Ζελένσκι μπροστά στις κάμερες στον Λευκό Οίκο τον Φεβρουάριο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ουκρανία υπέγραψαν στην Ουάσιγκτον την πολυαναμενόμενη συμφωνία για τα ορυκτά, η οποία παραχωρεί στις ΗΠΑ προνομιακή πρόσβαση στους φυσικούς πόρους της Ουκρανίας και θεσπίζει ένα κοινό επενδυτικό ταμείο για την ανασυγκρότηση της χώρας.
Θα το διαχειρίζονται ισότιμα οι δύο πλευρές, συνεισφέροντας αμφίπλευρα και, κυρίως, χωρίς παρελθοντικά κολλήματα. «Κανένα χρέος» και «καμιά βοήθεια» της Ουάσιγκτον στο Κίεβο πριν την υπογραφή της συμφωνίας «δεν είναι μέρος της», διαβεβαίωσε ο ουκρανός πρωθυπουργός, Ντενίς Σμίχαλ, ολοφάνερα ανακουφισμένος από την απόφαση του προέδρου Τραμπ να αποσύρει δελεαστικά αυτούς τους όρους.
Από την άλλη, η συμφωνία της Πέμπτης, η οποία έρχεται να συστοιχηθεί με τους παράλληλους διπλωματικούς χειρισμούς της Ουάσιγκτον για τον τερματισμό της ένοπλης σύρραξης, δεν παρέχει, σύμφωνα με την Washington Post, συγκεκριμένες αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας στην Ουκρανία, όπως επίμονα ζητούσε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Περιορίζεται στην επιβεβαίωση μιας «μακροπρόθεσμης στρατηγικής ευθυγράμμισης» των δύο χωρών, και στη γενικόλογη δέσμευση «υποστήριξης των ΗΠΑ στην ασφάλεια, την ευημερία, την ανοικοδόμηση και την ενσωμάτωση της Ουκρανίας στα παγκόσμια οικονομικά πλαίσια». «Η συμφωνία αυτή δείχνει καθαρά στη Ρωσία ότι η κυβέρνηση Τραμπ είναι προσηλωμένη σε μια ειρηνευτική διαδικασία με επίκεντρο μια Ουκρανία ελεύθερη, κυρίαρχη και ευημερούσα», ανέφερε ο αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, στο δελτίο Τύπου του υπουργείου του.
Η συμφωνία είναι το προφανές αποτέλεσμα της κατ’ ιδίαν συνάντησης του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι το περασμένο Σάββατο στο Βατικανό μετά την κηδεία του πάπα Φραγκίσκου, με το πρακτορείο Interfax να μεταδίδει την ίδια ώρα από τη Μόσχα τη δήλωση του Βλαντίμιρ Πούτιν, μετά την συνάντηση που είχε ο ρώσος πρόεδρος την προηγουμένη με τον απεσταλμένο του προέδρου Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, ότι, δηλαδή, η Ρωσία είναι έτοιμη να συνομιλήσει με την Ουκρανία. Με εκκρεμή, ωστόσο, την απάντηση στην απαίτηση των ΗΠΑ να αποδεχθεί η Ρωσία το δικαίωμα της Ουκρανίας να έχει δικό της στρατό και αμυντική βιομηχανία. Απαίτηση που αμφισβητεί άμεσα ένα βασικό στόχο του Κρεμλίνου, την αποστρατιωτικοποίηση της Ουκρανίας.
Σε κάθε περίπτωση, το κλίμα που είχε διαμορφωθεί τις προηγούμενες λίγες ημέρες, μετά και τη δήλωση του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, στο NBC την Κυριακή, ότι οι ΗΠΑ θα εξετάσουν «αυτή την εβδομάδα» αν θα συνεχίσουν να μεσολαβούν «ή αν είναι καιρός να επικεντρωθούν σε άλλα ζητήματα», φαίνεται τώρα να υποχωρεί.
Οι Αμερικανοί δεν παραιτούνται. Αλλά και δεν αποστασιοποιούνται ουσιαστικά από τους όρους που θέτει αδιαπραγμάτευτα η Μόσχα, εμμένοντας παράλληλα στην πρόθεσή τους να αναγνωρίσουν επίσημα την Κριμαία ως ρωσικό έδαφος, παροξύνοντας έτσι τη δυσαρέσκεια και τον εκνευρισμό των Βρυξελλών, του Παρισιού, του Βερολίνου και του Λονδίνου.
Στην Ευρώπη, οι «πρόθυμοι του πολέμου» εξακολουθούν να διαμορφώνουν τις κατευθυντήριες, παραβλέποντας ανησυχητικά το γεγονός ότι, χωρίς τις ΗΠΑ, η ήπειρος των δύο παγκόσμιων πολέμων δύσκολα θα μπορούσε να υποστηρίξει επαρκώς –οικονομικά και στρατιωτικά– την Ουκρανία, πόσο μάλλον χωρίς κοινή γραμμή εσωτερικά.
Ακολούθησαν τη γραμμή Μπάιντεν στο Ουκρανικό, πληρώντας σε ενεργειακό κόστος, μεταναστευτικές ροές και αποκοπή από το διαμορφούμενο πολυπολικό διεθνές περιβάλλον.
Επιμένουν, μολαταύτα.
Ο σοσιαλδημοκράτης υπουργός Άμυνας της Γερμανίας, Μπόρις Πιστόριους, δήλωσε την περασμένη Κυριακή ότι η Ουκρανία δεν πρέπει να αποδεχτεί το αμερικανικό σχέδιο ειρήνευσης. Ενδίδει, είπε, υπερβολικά στις εδαφικές αξιώσεις της Ρωσίας.
Ακολούθησε κατά πόδας ο χριστιανοδημοκράτης πρώην στρατιωτικός και νυν υποψήφιος υπουργός Εξωτερικών, Γιόχαν Βάντεπουλ, δριμύτατος επικριτής του Πούτιν και ένθερμος υποστηρικτής της στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία, δηλώνοντας πρόσφατα ότι πρέπει να παραχωρηθεί στο Κίεβο η άδεια να πλήττει στόχους εντός της Ρωσίας με όπλα παραχωρημένα από τους δυτικούς συμμάχους.
Αποστρέφονται την ιδέα της ειρήνευσης που θα τους επιφυλάσσει μεταπολεμικά δεύτερο ρόλο στην εκμετάλλευση του ουκρανικού υπεδάφους και στα κέρδη από την ανοικοδόμηση.
Βλέπουν ότι η Ρωσία δεν μπορεί να εξοβελιστεί δια παντός από το ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. Απεύχονται, άρα, την άμεση λήξη ενός πολέμου που επιτρέπει στους ευρωπαϊκούς εξοπλιστικούς κολοσσούς να πανηγυρίζουν βλέποντας, όπως η γερμανική εταιρεία όπλων Rheinmetal, τη μετοχή τους να εκτινάσσεται στα 1.414 ευρώ, από τα 500 ευρώ πριν από έξι μήνες.
Μιλώντας την αδιάψευστη γλώσσα των αριθμών, μια πρόσφατη μελέτη του SIPRI, ανεξάρτητου διεθνούς ινστιτούτου έρευνας για τους εξοπλισμούς, κατέγραψε πρωτοφανή για τα μεταψυχροπολεμικά δεδομένα αύξηση των στρατιωτικών δαπανών της Γερμανίας κατά 28% το 2024. Στρατηγική επιλογή της γερμανικής ιθύνουσας τάξης για ταχύρρυθμο επανεξοπλισμό, στο πνεύμα του σχεδίου ReArm Europe της Κομισιόν, επιλογή που καλούνται να μιμηθούν οι πρόθυμοι να καταφύγουν στη ρήτρα διαφυγής από τη δημοσιονομική πειθαρχία επικαλούμενοι αμυντικές ανάγκες.
Η Ελλάδα, οιστρηλατημένη από τον γεωπολιτικό τυχοδιωκτισμό της κυβέρνησης Μητσοτάκη, έσπευσε από τους πρώτους, μετά τη Γερμανία και τη Λετονία, να καταθέσει την Τρίτη, δια του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αίτημα ενεργοποίησης της ρήτρας διαφυγής, οδεύοντας με βεβαιότητα σε ένα νέο βρόχο λιτότητας, για να βρει μπροστά της, μετά από πέντε χρόνια, μια Γερμανία που, με χρέος μόλις στο 65,5% του ΑΕΠ, θα την ανακαλεί στη μνημονιακή τάξη επισείοντας ένα χρέος πάνω από 150% του ΑΕΠ.
Τρία χρόνια από τη ρωσική εισβολή, το Ουκρανικό παράγει καθημερινά περισσότερα ερωτήματα από απαντήσεις. Με σημαντικότερο το ερώτημα, τι επιφυλάσσει το μέλλον σε μια Ευρώπη που ξεκίνησε ως απάντηση ειρήνης σε δύο παγκόσμιους πολέμους και οδεύει να μεταλλαχθεί σε μηχανή πολέμου.
