Του Νάσου Χατζητσάκου
Μέχρι πριν από περίπου 5 χρόνια, τα «κεκτημένα» δικαιώματα των εργαζομένων, όπως το οκτάωρο και οι συλλογικές συμβάσεις, θεωρούνταν στη συνείδηση του κόσμου διασφαλισμένα, δεδομένα και αδιαμφισβήτητα. Όμως, είναι γνωστό ότι η ιστορία δεν έχει σταθερά εξελικτική πορεία. Τουναντίον, τα μνημόνια από το 2010 και μετά, έπληξαν καίρια τα εργασιακά δικαιώματα, μετέτρεψαν την χώρα σε μια ειδική οικονομική ζώνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και γύρισαν το εργασιακό Δίκαιο στις αρχές του 20ου αιώνα, επαναφέροντας στο προσκήνιο τις διεκδικήσεις του 1886 από την αιματοβαμμένη Πρωτομαγιά του Σικάγο.
Η προσπάθεια που άρχισε να καταβάλλεται από τη νέα κυβέρνηση, μετά τις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου 2015, για την επαναφορά στα δεδομένα, προ της υπαγωγής στα ασφυκτικα για την πλειονότητα των πολιτών Προγραμμάτα Δημοσιονομικής Προσαρμογής, καθιστά επίκαιρους όσο ποτέ άλλοτε για τη σύγχρονη Ελλάδα τους ισχυρούς συμβολισμούς της κοινωνικής δικαιοσύνης, τους οποίους διατηρεί ζωντανούς ο εορτασμός της Εργατικής Πρωτομαγιάς. Την Παρασκευή 1η Μαΐου στις μνήμες των εργαζομένων θα επανέλθει το διάγγελμα του πρώην πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου, ο οποίος λίγες ημέρες πριν τον εορτασμό της Εργατικής Πρωτομαγιάς, το 2010, και συγκεκριμένα στις 23 Απριλίου, από το Καστελόριζο, ανακοίνωνε το «πέρασμα» της χώρας στην περίοδο των Μνημονίων τάζοντας «απάνεμα λιμάνια».
Τελικά, όμως, αντί για λιμάνια και μάλιστα απάνεμα, με τα Προγράμματα (ασφυκτικής) Δημοσιονομικής Λιτότητας τα εργασιακά δικαιώματα και οι μισθοί των εργαζομένων βρέθηκαν να «κατρακυλούν» σε έναν «Καιάδα» δίχως αύριο επιστρέφοντας το εργασιακό Δίκαιο στις αρχές του 1900.
Εργασιακά δικαιώματα αρχών 19ου αιώνα
Το δεύτερο ισχυρό «χτύπημα», που δέχθηκαν τα πάλαι ποτέ αδιαμφισβήτητα κεκτημένα δικαιώματα του κόσμου της εργασίας, ήρθε και πάλι κοντά σε έναν ακόμη εορτασμό Εργατικής Πρωτομαγιάς. Ηταν 14 Μαΐου του 2012, όταν σε εφαρμογή του «μνημονίου 2» έπαψαν οριστικά να ισχύουν οι τελευταίες για τους εργαζομένους ασφαλιστικές «δικλείδες» ανοίγοντας το δρόμο για την μείωση των μισθών στα επίπεδα των ελάχιστων αμοιβών που θεσμοθετήθηκαν ετσιθελικά από τις κυβερνήσεις Γ. Παπανδρέου και Λ. Παπαδήμου (510,9 ευρώ για τους κάτω των 25 ετών και 586 ευρώ το μήνα μικτά για τους μεγαλύτερους ηλικιακά, από τα 751 ευρώ το μήνα μικτά που προβλεπόταν από την ΕΓΣΣΕ και αποτελούσε αποτέλεσμα συλλογικής διαπραγμάτευσης).
Αποτέλεσμα «δρεπανηφόρων» πολιτικών
Το «έγκλημα» σε βάρος του κόσμου της εργασίας είχε, πλέον, σχεδόν ολοκληρωθεί. Οι αμοιβές είχαν «κουρευτεί» για χάρη της επιτυχίας του σχεδίου εσωτερικής υποτίμησης, οι συλλογικές συμβάσεις ήδη είχαν περάσει στην «κατάψυξη» και το θεσμοθετημένο -σε ευρωπαϊκό επίπεδο- δικαίωμα των συλλογικών διαπραγματεύσεων ανάμεσα στους εργοδοτικούς και εργασιακούς φορείς είχε αναιρεθεί ειδικά για την Ελλάδα. Η χώρα, από ισότιμο κράτος – μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είχε επί της ουσίας μετατραπεί σε μια ειδική οικονομική ζώνη της Ευρώπης όπως άλλωστε, πρόσφατα, ο αρμόδιος Επίτροπος Οικονομικών Π. Μοσκοβισί παραδέχθηκε.
Η κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου που ανέλαβε την εξουσία μετά τις εθνικές εκλογές του ιδίου έτους διατήρησε, ενίσχυσε με νέες διατάξεις και εφάρμοσε με ευλάβεια τους μνημονιακούς νόμους καθιερώνοντας δεδομένα βγαλμένα από «ασπρόμαυρες» εποχές στην ελληνική αγορά εργασίας. Το αποτέλεσμα των «δρεπανηφόρων» πολιτικών τις οποίες άσκησε με τη σειρά της η συγκυβέρνηση ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, μένοντας στη «γραμμή ΓΑΠ και Παπαδήμου», προκάλεσαν ένα «τσουνάμι» ατομικών συμβάσεων «α λα καρτ». Παράλληλα, οδήγησαν σε περαιτέρω μειώσεις τους μισθούς τη διετία 2012 – 2014 (πάνω από 22% κατά μέσο όρο) με τις έννοιες των συλλογικών διαπραγματεύσεων και συμβάσεων να αποτελούν -το υπό εξέταση χρονικό διάστημα- συμβολισμούς που, απλά, παρέπεμπαν στο παρελθόν.
Αφετηρία κατάργησης
Πέντε χρόνια μετά το πρώτο μνημόνιο, ο φετινός εορτασμός της Εργατικής Πρωτομαγιάς συμπίπτει με την ιστορική «αλλαγή σελίδας» στο πολιτικό σκηνικό της Ελλάδας και την προσπάθεια της νέας κυβέρνησης με «κορμό» τον ΣΥΡΙΖΑ και τη συνεργασία των ΑΝΕΛ, να επαναφέρει το εργασιακό Δίκαιο, τα δικαιώματα και τις αμοιβές των εργαζομένων στα δεδομένα που επικρατούν τον 21ο αιώνα σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες του κόσμου.
Ήδη, στη δημοσιότητα έχει έρθει ένα νέο νομοσχέδιο βάσει των διατάξεων του οποίου επιχειρείται η «ολική επαναφορά» των συλλογικών διαπραγματεύσεων, των συμβάσεων και της μετενέργειας τους, της έννοιας του θεσμού της Μεσολάβησης και Διαιτησίας και της διαμόρφωσης των κατώτατων μισθών του ιδιωτικού τομέα στα 751 ευρώ το μήνα μικτά (με αυξήσεις 10,9% από την 1η Οκτωβρίου του 2015 και 15,6% από την 1η Ιουλίου του 2016) όπως ίσχυε πριν την Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου της κυβέρνησης Παπαδήμου. Το σχέδιο νόμου θα κατατεθεί σύντομα στη Βουλή και, σύμφωνα με τους πολιτικούς προϊσταμένους του υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, θα τεθεί προς ψήφιση μέχρι τα τέλη του Μαΐου.
Αυτό, φυσικά, το νομοσχέδιο δεν θα αποτελέσει την «Ιθάκη» για τους εργαζομένους της χώρας αλλά το πρώτο από μια σειρά βημάτων που πρέπει να γίνουν για την κατάργηση των δυσμενών διατάξεων, οι οποίες επιβλήθηκαν μέσω των μνημονίων, και τη διαμόρφωση κανόνων σεβασμού και αξιοπρέπειας για τον κόσμο της απασχόλησης μέσα στην ελληνική αγορά εργασίας. Οι εξελίξεις, σαφώς, θα διαμορφωθούν ανάλογα με την πορεία των διαπραγματεύσεων ανάμεσα στη νέα κυβέρνηση και τους εταίρους – δανειστές. Εύλογα, λοιπόν, στελέχη του υπουργείου Εργασίας αναφέρουν ότι «η φετινή Εργατική Πρωτομαγιά αποτελεί “ορόσημο” για τους εργαζομένους της Ελλάδας και την προσπάθεια να “αλλάξει σελίδα” η χώρα και να βγει από την εποχή των μνημονίων».
•
