Είναι η πρώτη φορά, ύστερα από έξι χρόνια διακυβέρνησης, που η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται σε πανικό, χωρίς συγκροτημένη γραμμή, να δοκιμάζει και να αλλάζει κατευθύνσεις. Τη μία μέρα, αναγνωρίζει πως «δεν ήταν η καλύτερη στιγμή της βουλής» το πώς εξελίχθηκε η Εξεταστική Επιτροπή για τα Τέμπη και πως «με αυτά που γνωρίζω σήμερα δεν θα έλεγα αυτό που είπα» (Κ. Μητσοτάκης στον Alpha), και την άλλη μέρα επιστρέφει στο ότι «δεν υπάρχει παράνομο φορτίο» και «το σενάριο καταρρίπτεται με κρότο» (Κ. Μητσοτάκης στην «Καθημερινή»). Τη μία στιγμή αναγνωρίζει ένα «συλλογικό τραύμα» και διαβάζει τρία αιτήματα στις συγκεντρώσεις (αλήθεια, δικαιοσύνη, σύγχρονα, ασφαλή και αξιόπιστα τρένα), την άλλη στιγμή βλέπει προσπάθεια ανατροπής: «έχουμε ζήσει τη Marfin, έχουμε ζήσει τις πλατείες των Αγανακτισμένων, έχουμε ζήσει την τραγωδία του 2015. Δεν υπάρχει σήμερα ένα κοινωνικό και οικονομικό υπόστρωμα που να προκαλεί μία τέτοια αντίδραση. Κάτι άλλο συμβαίνει…» (Κ. Μητσοτάκης στο Thessaloniki Summit). Η κυβέρνηση βρίσκεται σε αποδρομή.
Στρατηγική της επίθεσης
Εξαιρετικά επιθετικές ήταν οι τοποθετήσεις των στελεχών της κυβέρνησης τις προηγούμενες μέρες, απέναντι στα κόμματα της αντιπολίτευσης, έμμεσα στους συγγενείς των θυμάτων, αλλά και στον κόσμο που κινητοποιείται. Και φυσικά, τη δουλειά κλήθηκαν να κάνουν οι πάντα οξείς, που προέρχονται και από το χώρο της άκρας δεξιάς, Α. Γεωργιάδης («οι πλατείες μπορεί να λένε και βλακείες, όπως έλεγαν οι Αγανακτισμένοι») και Μ. Βορίδης («ωραία είναι τα μυθιστορήματα, αλλά δεν μπορεί τώρα η πολιτική ζωή του τόπου να περιστρέφεται γύρω από συκοφαντίες, λασπολογίες, πολιτικές εκμεταλλεύσεις τραγωδιών. Αδιανόητες φαντασιακές ιστορίες»). Στο ίδιο μήκος κύματος και ο πρωθυπουργός, ο οποίος βλέπει προσπάθεια αποσταθεροποίησης της διακυβέρνησής του: «μία ανείπωτη τραγωδία (…) να τη χρησιμοποιούν κάποιοι (…) μόνο για να μπορέσουμε να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον μεγάλης αναταραχής και θα έλεγα προσπάθειας να γίνει τι ακριβώς; (…) Αν θέλουν να έρθουν στη Βουλή, να έρθουν να δοκιμάσουν να μας ρίξουν».
Πόλωση
Την ίδια στιγμή, επιχειρείται να φτιαχτεί ένας δεύτερος πόλος, να βρεθεί απέναντι στον κόσμο που κινητοποιείται. «Μας έβγαλαν λαθρεμπόρους και δολοφόνους, σαν δεν ντρέπονται. Θέλω σε κάθε νεοδημοκράτη που βλέπει τώρα να ξέρει: μην επιτρέπετε να λένε αυτά τα αίσχη. Ούτε συγκάλυψη υπάρχει, ούτε τίποτα», δήλωσε ο Α. Γεωργιάδης στο Action24 και καλεί τα μέλη της ΝΔ να ξεσηκωθούν. Και -οποία συγκυρία!- εμφανίστηκε στο διαδίκτυο αφίσα, ίδια με αυτή του Συλλόγου Συγγενών Θυμάτων, με το κάλεσμα να αλλάζει από «Δεν έχω οξυγόνο. Δικαιοσύνη» σε «Δεν θα πάω. Εμπιστεύομαι τη Δικαιοσύνη». Και ο Μ. Βορίδης (Πρώτο Πρόγραμμα) προετοίμασε το έδαφος για καταστολή των συγκεντρώσεων και στιγματισμό τους ως προσπάθεια ανατροπής του πολιτεύματος, όπως επιχειρήθηκε και με το κίνημα των Πλατειών: «Το δικαίωμα του συνέρχεσθαι είναι απολύτως προστατευμένο και δημοκρατικά και συνταγματικά κατοχυρωμένο. Αν όμως από την άλλη μεριά θεωρεί κάποιος ότι πρόκειται να δημιουργήσει εκτροπή και πρόκειται να, ας το πω, απειλήσει τη λειτουργία του ιδίου του πολιτεύματος, ε αυτό δεν πρόκειται να συμβεί γιατί δεν θα επιτρέψει η κυβέρνηση να συμβεί (…)».
Οργή και αντισυστημισμός
Και ενώ προσπαθούν να στιγματίσουν τις κινητοποιήσεις ως μη δημοκρατικές, ταυτόχρονα επιχειρούν να δείξουν πως δεν υπάρχουν οι συνθήκες που οδήγησαν στο κίνημα των πλατειών. «Κάνουν ένα τεράστιο λάθος. Το λάθος τους είναι ότι τότε υπήρχαν αντικειμενικές κοινωνικές συνθήκες που το επέτρεπαν αυτό γιατί είχαν κοπεί συντάξεις, μισθοί, είχαν κλείσει μαγαζιά, υπήρχε κόσμος που άλλαξε η ζωή του και ήταν πάρα πολύ στενοχωρημένος και θυμωμένος γιατί αυτό συνέβαινε αντικειμενικά» (Μ. Βορίδης, Real FM). Μα και τώρα ο κόσμος είναι πολύ στενοχωρημένος και θυμωμένος, διαχρονικά δε, όπως καταγράφεται στις δημοσκοπήσεις, και δεν είναι μόνο το ζήτημα των Τεμπών, αλλά πρώτα και κύρια οι συνθήκες ζωής, η καθημερινότητα. Σύμφωνα με την Metron Analysis, το 68% των ερωτηθέντων υποστηρίζει ότι «η χώρα κινείται προς τη λάθος κατεύθυνση» (αύξηση κατά έξι μονάδες σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα). Σε προσωπικό επίπεδο, το 45% δήλωσε ότι η κατάστασή του είναι χειρότερη σε σχέση με έναν χρόνο πριν (στο ίδιο ποσοστό κινούνται οι μετρήσεις από τον Οκτώβριο 2024). Τα πέντε σημαντικότερα προβλήματα της χώρας είναι η ακρίβεια, η οικονομία, η κρίση θεσμών (αύξηση από το 5% τον Ιανουάριο στο 12%), η διαφθορά και η ανασφάλεια/ανεπάρκεια της κυβέρνησης. Σε σχέση με τα Τέμπη, στην Metron Analysis, το 71% των πολιτών πιστεύει πως «υπάρχει κυβερνητική προσπάθεια για συγκάλυψη των ευθυνών». Το ίδιο καταγράφεται και στην έρευνα της Alco (72%), ενώ το 71% πιστεύει ότι «η κυβέρνηση με τις αποφάσεις της δεν διευκολύνει το έργο της δικαιοσύνης στη διερεύνηση του δυστυχήματος των Τεμπών».
Η σανίδα σωτηρίας πάνω από την οποία προσπαθεί να πιαστεί η κυβέρνηση είναι το γεγονός ότι δεν ενισχύεται κάποιο κόμμα που θα μπορούσε να αποτελέσει τον αντίπαλο παίκτη. Σύμφωνα με την Metron Analysis, το 68% έχει αρνητική γνώμη για το έργο της κυβέρνησης (αύξηση τεσσάρων μονάδων από Ιανουάριο και εννιά από Δεκέμβριο) και 67% για τον πρωθυπουργό (δέκα μονάδες αύξηση το τελευταίο δίμηνο). Ωστόσο, οι αρνητικές γνώμες για την αντιπολίτευση του ΠΑΣΟΚ έφτασαν στο 75% (ήταν 58% το προηγούμενο δίμηνο) και για τον Ν. Ανδρουλάκη στο 72% (15% άνοδος από τον Δεκέμβριο). Βέβαια, άνοδο καταγράφουν τα λεγόμενα αντισυστημικά κόμματα, όπως η Πλεύση Ελευθερίας (από το 3,5% στο 6,9%) και η Φωνή Λογικής (από το 3,7 στο 5,6%). Ωστόσο, όπως καταγράφει η έρευνα της GPO, και φαίνεται να προσφέρει μια επιδερμική ανακούφιση στην κυβέρνηση, ο «αντισυστημισμός είναι απλά μια πράξη διαμαρτυρίας» (66,3%) και όχι τόσο «πολιτική πρόταση», όπως υποστηρίζει το 25,9%. Βέβαια, στην ίδια δημοσκόπηση το 54,3% θεωρεί τον αντισυστημισμό «δείγμα μιας κοινωνίας που διαθέτει αντανακλαστικά», έναντι του 36,2% που τον θεωρεί «επικίνδυνο για τη δημοκρατία», ενώ το 35,9% θα ήθελε να δει στη διακυβέρνηση της χώρας μια πολιτική δύναμη από αυτές που θεωρούνται αντισυστημικές, έναντι του 55,5% που δεν θα το ήθελε.
Μπροστά της
Η κυβέρνηση κάνει ό,τι μπορεί να πάει μετά τις κινητοποιήσεις την όποια συζήτηση στη βουλή, μήπως και αλλάξει η ατζέντα. Κατάφερε (ακόμα και αντιθεσμικά) να μεταφέρει στις 4 Μαρτίου τη συζήτηση για τη σύσταση Προανακριτικής για τον Χρ. Τριαντόπουλο και στις 5 Μαρτίου την προ ημερησίας συζήτηση (αν εν τω μεταξύ δεν έχει κατατεθεί πρόταση μομφής, την οποία δήλωσε ότι θα στηρίξει και το ΚΚΕ). Αγωνιά για τις κινητοποιήσεις της 28ης Φεβρουαρίου και τον αντίκτυπο που θα έχουν, καθώς δεν έχει πια και τον έλεγχο των αποκαλύψεων. Ρεπορτάζ των Data Journalists δείχνει ότι την εντολή για το μπάζωμα έδωσε ο γ.γ. Μεταφορών, Γιάννης Ξιφαράς, ο οποίος έχει καταφέρει (;) να βρεθεί εκτός κάδρου όλο αυτό το διάστημα. Εν τω μεταξύ, έφτασε στη βουλή και άλλη δικογραφία από μήνυση τραυματία από τα Τέμπη, η οποία αφορά τον πρωθυπουργό και σειρά υπουργών. Η κυβέρνηση κάνει ό,τι μπορεί να αποφύγει τα Τέμπη και αυτά έρχονται συνεχώς μπροστά της. Πανικός έχει επικρατήσει και η ερχόμενη Παρασκευή θα τη λούσει με κρύο ιδρώτα.
