Η ναυμαχία της Σαλαμίνας – Παρελθόν και μέλλον…
Του Κωστή Γιούργου
Στη σκιά των πολιτικών γεγονότων πρώτου μεγέθους, συνωστίζεται πάντα ένα πλήθος άλλων, που κατά κανόνα περνούν απαρατήρητα, ασχολίαστα, παρά τη σημειολογική και σημασιολογική αξία που επίσης μπορεί να έχουν.
Στην πρώτη κατηγορία ανήκει, εν προκειμένω, το ταξίδι του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στη Νέα Υόρκη την εβδομάδα που πέρασε. Οι ομιλίες του στη Γ.Σ. του ΟΗΕ, οι επαφές του με την ομογένεια και την ομοταξία των επενδυτών, με άλλους ηγέτες και προσωπικότητες, η επίσκεψή του στο ίδρυμα Κλίντον.
Η παρουσία, την ίδια ώρα, το περασμένο Σάββατο συγκεκριμένα, του υπουργού Άμυνας Πάνου Καμμένου στις εκδηλώσεις που οργάνωσε ο δήμος Σαλαμίνας για την επέτειο της ιστορικής ναυμαχίας, εμπίπτει στη δεύτερη κατηγορία.
Δεν αποτελεί είδηση πρώτου μεγέθους, ακόμη και ιδωμένη με όλα τα πολιτικά συμφραζόμενά της. Υπό κανονικές συνθήκες θα θεωρούνταν εθιμοτυπικού χαρακτήρα. Όμως, υπό τις ιδιάζουσες συνθήκες στην πολιτική ζωή του τόπου, και με τη συγκυβέρνηση να βάλεται με κάθε ευκαιρία από τα δεξιά και από τα αριστερά του σχολιογραφικού φάσματος, είναι βέβαιο ότι αν δεν την επισκίαζε το ταξίδι πρωθυπουργού, δεν θα περνούσε απαρατήρητο όχι μόνο το περιεχόμενο του χαιρετισμού που εκφώνησε ο υπουργός, αλλά και η –επιτρέψτε μας την έκφραση– «σκηνική διευθέτηση» της όλης εκδήλωσης.
Η εθνική αφήγηση χρίζει ανακαίνισης
Στην ομιλία του Π. Καμμένου, δεν μπορεί, πιστεύουμε, να της καταλογιστεί ότι αποπνέει τη χαρακτηριστική αποφορά εθνοκαπηλείας που παραπέμπει σε άλλες εποχές, όπως ίσως θα ήθελε ο επικριτικός σχολιαστής. Πιο αξιοπαρατήρητο είναι το ότι το συγκεκριμένο είδος λόγου επιμένει σε ρητορικές υπερβολές που η κοινότοπη επανάληψή τους έχει οδηγήσει στην αφόρητη πλήξη κάθε νουνεχές ακροατήριο ήδη πολλές δεκαετίες πριν:
«Γιορτάζουμε σήμερα τη ναυμαχία που έλαβε χώρα το Σεπτέμβριο του 480 π. Χ. στη Σαλαμίνα […] για να τιμήσουμε την τεράστια προσφορά στην παγκόσμια ιστορία της νίκης των ενωμένων ελληνικών δυνάμεων κατά του Πέρση εισβολέα. Μιας νίκης που κατά γενική ομολογία υπήρξε καθοριστική για τη διάσωση του δυτικού πολιτισμού […] Καταρράκωσε το ηθικό των Περσών και οδήγησε στην επιστροφή τους στην Ασία, με αποτέλεσμα να λάμψει τα επόμενα χρόνια ο “Χρυσός Αιώνας του Περικλέους” και η Αθηναϊκή Δημοκρατία».
Είναι ολοφάνερο ότι η εθνική αφήγηση, για όποιον ενδιαφέρεται, χρίζει ανακαίνισης. Εν όψει μάλιστα των αναντίστρεπτων αλλαγών διεθνώς, που καλούν για μια νέα νοηματοδότηση του «εθνικού». Αναπαλαιωμένες συγκρίσεις και χρονικά άλματα στο κενό νοήματός δεν βοηθούν σ’ αυτό:
«Η Αθήνα υπήρξε η πρώτη ναυτική δύναμη του κόσμου, μέσω της οποίας μεταλαμπαδεύτηκε ο ε��ληνικός πολιτισμός, όπως έγραψε ο Ξενοφών στα Ελληνικά: “οι δε βάρβαροι ει επιχειρήσουσι της θαλάττης άρχειν, ουκ ανέξεται ταύτα η Ελλάς” […] Μην ξεχνάμε ότι η Ελλάδα καλείται τώρα να αντιμετωπίσει μία καινούργια απειλή από την Ανατολή, την απειλή του φονταμενταλισμού».
Τι εννοεί ο ομιλητής; Εντοπίστηκε τάχα ο εξωτερικός εχθρός που χρειάζεται κάθε εθνική αφήγηση; Και γιατί σπεύδει να προσθέσει:
«Πρέπει […] να θυμόμαστε, πως όποιες και αν είναι οι διαφορές μας υπάρχει κάτι βαθύτερο και ιερότερο που μας ενώνει. Είμαστε όλοι Έλληνες, τιμούμε μαζί τους ήρωες μας και έχουμε χρέος να παλεύουμε όλοι μαζί για να ανορθώσουμε την Πατρίδα μας». Και ο εσωτερικός εχθρός; Αυτός που, επίσης, χρειάζεται κάθε εθνική αφήγηση;
Η εικόνα μιλάει από μόνη της
Αρκετά ως προς το περιεχόμενο του λόγου του υπουργού. Τον οποίο ο ενδιαφερόμενος θα βρει σε πλήρη ανάπτυξη στο site του υπουργείου Άμυνας. Όπου και ενδιαφέρον φωτογραφικό υλικό από τη «σκηνική διευθέτηση της όλης εκδήλωσης», το οποίο προτιμούμε να αφήσουμε ασχολίαστο. Όπως ασχολίαστη θα αφήσουμε και την παρουσία στην εξέδρα των επισήμων, κοντά στον υπουργό, του βουλευτή των ΑΝΕΛ Δ. Καμμένου, που λίγα εισιτετράωρα νωρίτερα είχε αποπεμφθεί από το νεοσύστατο υπουργικό συμβούλιο για τους γνωστούς λόγους. Μιλάει από μόνη της.
Ο πρόεδρος των ΑΝΕΛ είναι ένας εύστροφος πολιτικός. Ξέρει σε ποιο ακροατήριο απευθύνει κάθε φορά το λόγο και την εικόνα του. Παρά τις περί του αντιθέτου ενστάσεις, είναι, νομίζουμε, πολιτικά κοντόφθαλμο να του καταλογιστεί ότι υπερβαίνει τα όρια του ρόλου του στη συγκυβέρνηση. Αλλά, μένει να δούμε. Όπως έχει προσφυώς λεχθεί, το μέλλον διαρκεί πολύ. Υπάρχει χρόνος και για τους συγκυβερνώντες του να δείξουν την δική τους πολιτική ευστροφία και εγρήγορση. Υπάρχει;
