Όσοι και όσες παρακολουθούν το εγχείρημα της Νέας Αριστεράς από την αρχή της ύπαρξής του δεν πέφτουν από τα σύννεφα με τις τελευταίες εξελίξεις.
Η Νέα Αριστερά προέκυψε από τη συγκόλληση δύο μηχανισμών που αντιπαρατίθενται ήδη από τα χρόνια του Συνασπισμού. Τότε, η αντιπαράθεση ήταν ανάμεσα στο Δίκτυο και τους 53 – μια σύγκρουση που καθετοποιούνταν μέχρι και τη νεολαία ΣΥΝ, μεταξύ των δύο μεγάλων τάσεων: της Ανασύνθεσης και της Αριστερής Κίνησης.
Τα χρόνια πέρασαν. Όσοι ήταν πρωτοπαλίκαρα στο Συνασπισμό και μετέπειτα στο ΣΥΡΙΖΑ έχουν πλέον μεγαλώσει αρκετά· τώρα τη σκυτάλη έχουν πάρει τα πρωτοπαλίκαρα των τότε τάσεων της νεολαίας Συνασπισμού. Ακριβώς τα ίδια πρόσωπα – απλώς πλέον σαρανταπεντάρηδες. Τα ίδια επίδικα, λίγο πολύ, απλώς σε διαφορετικό πλαίσιο, καθώς η προοπτική ανάληψης κυβέρνησης από την Αριστερά δεν φαίνεται πουθενά στον ορίζοντα.
Όταν δημιουργήθηκε η Νέα Αριστερά, για πολλούς και πολλές που μπήκαν στη διαδικασία να ασχοληθούν, αποτελούσε θεωρητικά μια σανίδα σωτηρίας μετά τις βαθιά τοξικές συγκρούσεις που έλαβαν χώρα εντός του ΣΥΡΙΖΑ την περίοδο 2019-2023. Σ’ αυτό το πλαίσιο, οι συζητήσεις έδιναν κι έπαιρναν: τι θα αφήσουμε πίσω από τις κακές πρακτικές, τι θα κρατήσουμε από τις καλές, και πώς θα καταφέρουμε να καταστήσουμε τη Νέα Αριστερά έναν ηγεμονικό πόλο εντός του αριστερού ημισφαιρίου. Όλα αυτά πήγαν στις καλένδες.
Δύο σχεδόν χρόνια μετά τη δημιουργία της Νέας Αριστεράς, η απογοήτευση έχει καταβάλει σχεδόν το σύνολο των μελών –ιδίως των νεότερων ηλικιών– καθώς τίποτα από όσα αρχικά σχεδιάζονταν με ενθουσιασμό δεν υλοποιήθηκε. Οι ίδιοι άνθρωποι μπροστά, οι ίδιες πρακτικές στο on, οι ίδιες αντιπαραθέσεις υπογείως. Κι αυτό έδιωξε κόσμο. Και διώχνει ακόμη. Και θα διώξει κι άλλον.
Δημοψήφισμα ή συνέδριο – Το ψευτοδίλημμα
Συζητώντας με έναν καλό σύντροφο και φίλο πριν τη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής, μου τέθηκε το εξής ερώτημα: «Αν κάνουμε δημοψήφισμα, όποια μεριά χάσει, δεσμεύεται ότι θα μείνει στη Νέα Αριστερά;» Η απάντηση είναι, προφανώς, όχι.
Και συνέχισε ο φίλος: «Αν δεν κάνουμε δημοψήφισμα, και αποφασίσουμε σε συνέδριο ή σε άλλο επίπεδο, θα μείνουμε όλοι, σεβόμενοι και σεβόμενες το αποτέλεσμα;» Εκτιμώ πάλι πως όχι.
Και γιατί αυτό; Γιατί καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει ένα σχέδιο βασισμένο σε υλικά επιχειρήματα. Τα σχέδια που συγκρούονται είναι βασισμένα σε φαντασιώσεις – κι όμως, στην πολιτική οφείλεις να σχεδιάζεις βάσει των δεδομένων και όχι των επιθυμιών.
Ας δούμε, λοιπόν, τα δεδομένα. Η μία πλευρά –του Προέδρου– θέλει να συμβάλει στη δημιουργία ενός Λαϊκού Μετώπου, από τον Τσίπρα έως και τη ΝΕΑΡ. Όμως τίποτα από τα διαθέσιμα δεδομένα δεν δείχνει ότι αυτό μπορεί να γίνει. Πρώτον, γιατί οι δυνάμεις στις οποίες αναφέρονται δεν έχουν δώσει κανένα δείγμα αποδοχής συνεργασίας με τα στελέχη της ΝΕΑΡ. Δεύτερον, γιατί, εκτός από το ΣΥΡΙΖΑ, το ΠΑΣΟΚ επιμένει στην αυτόνομη πορεία του, ενώ ο Τσίπρας, προς το παρόν, κάνει μηνύσεις δεξιά κι αριστερά επειδή του χαλάνε την παρουσίαση του βιβλίου του. Χώρια που ούτε ο ίδιος έχει δηλώσει ανοιχτά πως θέλει να συνεργαστεί με το σύνολο των στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ και της ΝΕΑΡ.
Η άλλη πλευρά –του Γραμματέα– ισχυρίζεται ότι θέλει να μπει στη συζήτηση για την ανασύνθεση της Αριστεράς. Η λεπτομέρεια είναι πως, από τους οργανωμένους μηχανισμούς της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς, κανένας δεν δέχεται να συζητήσει με πρώην στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ. Δεν κρίνω αν αυτό είναι σωστό ή λάθος, απλώς παραθέτω το δεδομένο. Συνεπώς, ούτε από εκεί υπάρχει κάποια «εγγύηση» επιτυχίας του σχεδίου.
Άρα, το δίλημμα είναι ψευδές, γιατί δεν θέτει επί τάπητος το πραγματικό ζήτημα. Αντιθέτως, προβάλλει μια οργανωτίστικη πρόφαση που δεν αφορά κανέναν και καμία. Και πάνω σε αυτή την πρόφαση στήνονται αφηγήματα που δεν έχουν καμία σχέση με τις πραγματικές ανάγκες, ούτε των μελών της ΝΕΑΡ, ούτε των κοινωνικών τάξεων που θέλει να εκπροσωπεί.
Τα νέα έρχονται από τη Νέα Υόρκη
Συζητώντας με μια άλλη φίλη μετά την Κεντρική Επιτροπή της ΝΕΑΡ, μου τέθηκε μια οπτική για τη νίκη Μαμντάνι, την οποία δεν είχα σκεφτεί. Ο νεοεκλεγείς δήμαρχος της Νέας Υόρκης δεν μας έδειξε μόνο πώς να νικάς κοινωνικά, αλλά και πώς να νικάς εσωκομματικά.
Ο Ζόραν Μαμντάνι, στις πρώτες προκριματικές εκλογές εντός του Δημοκρατικού Κόμματος, είχε 1% στις δημοσκοπήσεις. Κι όμως, αυτό δεν στάθηκε εμπόδιο για να ξεκινήσει εκείνη την υπέροχη καμπάνια της οποίας γίναμε μάρτυρες, και να ανατρέψει το κλίμα. Τι μας δείχνει αυτό; Ότι στα δίπολα, πάντα, η λύση είναι ο κοινωνικός παράγοντας – ακόμη και στα εσωκομματικά δίπολα.
Στην προκειμένη περίπτωση οι αντιμαχόμενες πλευρές της Νέας Αριστεράς όχι μόνο δεν εμπλέκουν τον κοινωνικό παράγοντα σε ένα δίλλημα υπαρκτό –αν δηλαδή η Αριστερά μπορεί να ανακάμψει ως τέτοια ή αν οφείλει να μπει σε ευρύτερους κεντροαριστερούς σχηματισμούς–, αντίθετα επιλέγουν να οχυρωθούν πίσω από οργανωτίστικα επιχειρήματα και διαδικασίες ερμηνείας του καταστατικού που δεν αφορά κανέναν. Κανέναν, μα κανέναν που δεν έχει να πληρώσει το ενοίκιο, το ρεύμα, το σούπερ μάρκετ, δεν ενδιαφέρει αν για τα εσωτερικά της ΝΕΑΡ θα ψηφίσουν οι 150 της Κεντρικής Επιτροπής ή τα 5.000 μέλη της. Κανέναν δεν ενδιαφέρει ποιος τσακώθηκε με ποιον και γιατί. Αυτό που ενδιαφέρει είναι πώς θα βγάλει τον μήνα. Και τη (Νέα) Αριστερά αμφιβάλλω αν την απασχολεί. Τουλάχιστον, έτσι δείχνει προς τα έξω.
Εν κατακλείδι
Η Νέα Αριστερά, δυνητικά, μπορούσε να αποτελέσει ένα χώρο που θα ξέφευγε από τις μανιέρες της οργανωμένης Αριστεράς. Θα μπορούσε να σκεφτεί ριζοσπαστικά με σύγχρονους όρους, να πειραματιστεί με νέα εργαλεία, να δοκιμάσει νέους ανθρώπους στην πρώτη γραμμή. Δεν επέλεξε τίποτα από αυτά.
Αντιθέτως, η ηγεσία των σαρανταπεντάρηδων εντός της, από όσα χρήσιμα έμαθαν να κάνουν στην Νεολαία Συνασπισμού, επέλεξαν να κάνουν ό,τι και σε εκείνο το μακρινό –αλλά και όχι τόσο– συνέδριο της Νεολαίας Συνασπισμού στην ΑΣΟΕΕ, το Δεκέμβριο του 2012. Η μόνη διαφορά είναι ότι τώρα θα στείλουν ακόμη περισσότερο κόσμο σπίτι του – που στις επόμενες εκλογές είτε θα ψηφίσει κάτι που δεν πιστεύει, είτε δε θα ψηφίσει καθόλου.
Η Νέα Αριστερά μοιάζει να αναπαράγει τη συνήθεια της παλιάς: να συζητά περισσότερο για το πώς θα αποφασίσει, παρά για το τι θα κάνει. Και όσο η συζήτηση μένει οργανωτική, τόσο η πολιτική μένει θεωρητική. Το πρόβλημα είναι πώς η κοινωνία ζει στην πράξη.
