Το τελευταίο διάστημα γίνονται μεγάλες προσπάθειες από τη ρωσική κυβέρνηση για τον επαναπατρισμό κεφαλαίων που φυγαδεύτηκαν παράνομα από τη χώρα μέσω offshore εταιρειών. Ρώσοι οικονομικοί αναλυτές θεωρούν ότι οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν εναντίον φυσικών προσώπων από τη Ρωσία που βρίσκονταν κοντά στη σημερινή κυβέρνηση ήταν εκτός των άλλων και για να εμποδίσουν τον επαναπατρισμό κεφαλαίων στη Ρωσία.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν υποστήριξε, στο συνέδριο της Ρώσικης Ένωσης Βιομηχάνων και Επιχειρηματιών, ότι θα δοθεί παράταση της καταγραφής από τις φορολογικές αρχές των ρώσων που ελέγχουν πάνω από το 10% επιχειρήσεων στο εξωτερικό και μέχρι σήμερα φοροδιαφεύγουν συστηματικά. Η προθεσμία έληγε κανονικά την 1η Απρίλη, αλλά παρατείνεται μέχρι την 1η Οκτώβρη. Μέχρι σήμερα υπήρξε μικρή ανταπόκριση, γιατί δεν έχει υπογραφεί νόμος για αμνήστευση των παράνομα εξαχθέντων κεφαλαίων μέσω offshore εταιρειών. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν προειδοποίησε τους ρώσους ολιγάρχες να κινηθούν γρήγορα γιατί οι οικονομικές αρχές των δυτικών χωρών θα θέσουν νέα εμπόδια στον επαναπατρισμό των ρώσικων κεφαλαίων και μετά θα είναι δυσκολότερα τα πράγματα.
Η πτώση του ρουβλιού
Οι εξελίξεις στην Κύπρο, όπου οι ρώσοι ολιγάρχες έχασαν πολλά χρήματα μεγάλωσαν τις ανασφάλειές τους και επιζητούν πλέον τρόπους επιστροφής των χρημάτων στη Ρωσία ή μέρους τους, αλλά φοβούνται τις ποινικές και άλλες ευθύνες και την αντιμετώπισή τους από τις φορολογικές αρχές. Η ανασφάλειές τους μεγάλωσαν μετά την επιβολή των οικονομικών κυρώσεων εναντίον της Ρωσίας και τη δέσμευση από τις δυτικές χώρες τραπεζικών λογαριασμών φυσικών και νομικών προσώπων από τη Ρωσία. Άλλος λόγος για τον επαναπατρισμό κεφαλαίων στη Ρωσία είναι η σημερινή χαμηλή αξία του ρουβλίου που το κάνει ιδιαίτερα ελκυστικό για τους ξένους επενδυτές. Από το υπουργείο οικονομικών της Ρωσίας υποστηρίζεται, ότι αν συνεχιστεί η κατάπαυση του πυρός στη Νοτιοανατολική Ουκρανία, θα υπάρξει απότομη αύξηση της ζήτησης για επενδύσεις σε ρούβλια.
Επίσης θεωρούν, ότι προς αυτή την κατεύθυνση θα βοηθήσει και η άνοδος της τιμής του πετρελαίου. Από τις σημερινές τιμές θίγονται ιδιαίτερα οι μεγάλες αμερικανικές εταιρείες υδρογονανθράκων και κυρίως αυτές που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή σχιστολιθικού πετρελαίου και φυσικού αερίου, όπου το κόστος εξόρυξης είναι πολύ υψηλό. Τις τελευταίες ημέρες όταν η τιμή του πετρελαίου Brent ανέβηκε κατά 5% και έφτασε στα 56,6 δολάρια/βαρέλι, το δολάριο έπεσε κάτω από τα 60 ρούβλια που ήταν το υψηλότερο χαμηλό των τελευταίων 2,5 μηνών.
Οι τελευταίες εξελίξεις δημιουργούν κλίμα αισιοδοξίας στη Ρωσία και το υπουργείο εξωτερικών βλέπει στοιχεία σταθεροποίησης. Ο υπουργός οικονομικών Αντών Σιλουάνοφ ανέφερε ότι υπάρχει, παρόλη τη μείωση των ρυθμών ανάπτυξης κατά 3% το 2015, θετική δυναμική σε πολλούς κλάδους της οικονομίας , όπως είναι η παραγωγή προϊόντων διατροφής και η μεταλλουργεία.
Πάει για κούρεμα το χρέος της Ουκρανίας;
Το εξωτερικό δημόσιο χρέος της Ουκρανίας στα τέλη του 2014 ήταν 69,8 δις δολάρια. Το 14,9% πρέπει να εξοφληθεί κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους, ενώ το 47,6% το 2016-2019. Η κατάσταση της ουκρανικής οικονομίας, μετά από ένα χρόνο πολεμικών συγκρούσεων είναι σε οριακό σημείο. Ακόμη δεν έχει εξοφλήσει ομόλογα ύψους 17 δις δολαρίων που έληξαν το 2014. Γι’ αυτό η υπουργός οικονομικών της Ουκρανίας και αμερικανή υπήκοος Νατάλια Ντζαρεσκο προσπαθεί να πείσει τους πιστωτές να προχωρήσουν σε αναδιάρθρωση του χρέους. Σε τηλεδιάσκεψη τους πρότεινε η αναδιάρθρωση να είναι συνδυασμός κουρέματος και επιμήκυνση στην καταβολή των δόσεων. Προς αυτή την κατεύθυνση ωθεί την ουκρανική κυβέρνηση το ΔΝΤ, το οποίο με τελεσίγραφο προειδοποίησε το Κίεβο, ότι δεν θα λάβει την επόμενη δόση των 5 δις δολαρίων αν δεν προχωρήσει σε αναδιάρθρωση μέχρι τον Ιούνη. Ο ουκρανός πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο στη συνάντησή του με το σουηδό πρωθυπουργό Στεφαν Λεβεν υποστήριξε ότι η Ουκρανία θα χρειαστεί οικονομική βοήθεια ύψους 400 δις δολαρίων για τα επόμενα τέσσερα χρόνια. Σύμφωνα με το μνημόνιο που έχει υπογράψει η Ουκρανία με το ΔΝΤ, από τα 40 δις δολάρια τα 15,3 δις δολάρια θα πάνε κατευθείαν στην αποπληρωμή του δημοσίου χρέους. Αυτή τη στιγμή πάνω από το 50% των ουκρανικών ομολόγων βρίσκεται στα χέρια των Franklin Templeton, Black Rock και Pinco. Επομένως η αναδιάρθρωση του χρέους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από αυτά τα funds. Οι πιστωτές της Ουκρανίας προσέλαβαν για σύμβουλο τη Black Stone. Η ουκρανική πλευρά εκπροσωπείται από την επενδυτική τράπεζα Lazard.
Οι παραπάνω σύμβουλοι είχαν ανάμειξη στην αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους και αυτό ανησυχεί σφόδρα αρκετούς ουκρανούς οικονομικούς αναλυτές, επειδή η ελληνική αναδιάρθρωση θεωρείται παράδειγμα προς αποφυγή. Φοβούνται ότι μια τέτοια αναδιάρθρωση θα εκτινάξει το εξωτερικό χρέος και θα μειώσει περαιτέρω το ΑΕΠ της Ουκρανίας. Σύμφωνα με επίσημες πηγές το ουκρανικό υπουργείο οικονομικών ζητάει να γίνει κούρεμα του 40-50%, ενώ οι πιστωτές θα δέχονταν ένα 2-30%. Κύκλοι της ουκρανικής κυβέρνησης υποστηρίζουν, ότι η αναδιάρθρωση του χρέους αφορά και τη Ρωσία, η οποία είναι από τους μεγαλύτερους πιστωτές της Ουκρανίας. Ο ρώσος υπουργός οικονομικών Αντων Σιλουάνοφ δήλωσε, ότι η χώρα του δε θα προχωρήσει σε κούρεμα του ουκρανικού χρέους, ούτε σε παράταση στην καταβολή των δόσεων αποπληρωμής του. Υπενθύμισε, ότι το Δεκέμβρη 2015 η Ουκρανία πρέπει να πληρώσει στη Ρωσία 3 δις δολάρια από ομόλογα που λήγουν. Από την άλλη άφησε ένα παράθυρο ανοικτό, συμπληρώνοντας ότι όλα είναι φήμες και ότι μέχρι τώρα η ουκρανική πλευρά δεν έχει διατυπώσει επίσημα παρόμοιο αίτημα στη Ρωσία.
Υπάρχει μεγάλη δυσαρέσκεια από τη χειροτέρευση της ζωής στην Ουκρανία, ένα χρόνο μετά την ανατροπή του Γιανουκόβιτς. Υπάρχει μεγάλη δυσαρέσκεια μεταξύ των πολιτών για τον τρόπο που τους χρησιμοποίησε η Δύση. Αρχικά τους οδήγησε σε ένα αιματηρό εμφύλιο με πρόσχημα τη μη υπογραφή της συμφωνίας σύνδεσης με την ΕΕ και στη συνέχεια τους έδωσε πολύ λιγότερα από αυτά που έδινε στην κυβέρνηση Γιανουκόβιτς. Η άσχημη οικονομική κατάσταση δημιουργεί τριβές στο εσωτερικό της κυβέρνησης. Αυτές τις μέρες εκτοξεύονται αλληλοκατηγορίες για διαφθορά στο εσωτερικό της. Ο ελεγκτής των δημοσίων οικονομικών μετά την απομάκρυνσή του κατηγόρησε τον πρωθυπουργό, ότι αντί να αντιμετωπίσει τα φαινόμενα διαφθοράς, χρησιμοποιεί στο έπακρο όλα τα παράνομα μέσα που κληρονόμησε από την προηγούμενη κυβέρνηση για ιδιοτελείς σκοπούς. και για αθέμιτο πλουτισμό.
Μιχάλης Ρένεσης
