Φωτογραφία: Μάριος Λώλος
Την παραίτησή του υπέβαλε τελικά ο πρόεδρος του σιδηροδρομικού τομέα, Χρήστος Παπαδημητρίου, από τον Εθνικό Οργανισμό Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ), μετά από τον «μύλο» με το πόρισμα του οργανισμού και τις ενστάσεις των πανεπιστημίων της Γάνδης και της Πίζας για τη συμπερίληψή τους σ’ αυτό.
Παρότι, όμως, προκύπτει ότι για το σκέλος της πυρόσφαιρας υπήρξε προβληματική λειτουργία του ΕΟΔΑΣΑΑΜ –του φορέα, δηλαδή, που συστάθηκε, στελεχώθηκε από την κυβέρνηση και εποπτεύεται απευθείας από τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών– η ΝΔ αντί να δίνει απαντήσεις για το νέο φιάσκο στη διερεύνηση της τραγωδίας, προσπαθεί να εμφανίσει την κατάσταση σαν να τη δικαιώνει.
Κάπως έτσι, η κυβερνητική ρητορική για την τραγωδία των Τεμπών μέχρι τώρα ήταν πως οφειλόταν αποκλειστικά σε ανθρώπινο λάθος· έπειτα πως υπάρχουν κρατικές ευθύνες για την κατάσταση του σιδηροδρόμου, αλλά αυτές είναι διάχυτες και αφορούν εξίσου, αν όχι παραπάνω, τις προηγούμενες κυβερνήσεις· πως το μπάζωμα του χώρου του δυστυχήματος και η ύπαρξη τυχόν παράνομου φορτίου αποτελούν «θεωρίες συνωμοσίας», για να μετατραπούν μετά σε «επιχειρησιακά λάθη» και ευθύνη της Hellenic Train αντίστοιχα, αλλά σε κάθε περίπτωση όχι της κυβέρνησης, και να ξαναγυρίσει τώρα στα περί θεωριών συνωμοσίας.
Ομοίως, λοιπόν, και για την υπόθεση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, καμία ευθύνη δεν αναλαμβάνεται από την κυβέρνηση ότι ο φορέας που δημιούργησε, κατέληξε σε τέτοιες παλινωδίες. Αντιθέτως, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Π. Μαρινάκης, στις ενημερώσεις των συντακτών αυτή την εβδομάδα, δήλωσε πως η όλη υπόθεση αποδεικνύει πως τόσο καιρό υπήρξε «ένα οργανωμένο σχέδιο παραπλάνησης της κοινής γνώμης» και πως καταρρέει το αφήγημα της αντιπολίτευσης περί συγκάλυψης, που στηρίχτηκε στο σενάριο του παράνομου φορτίου ως αιτίου της πυρόσφαιρας και βάσει του οποίου είχε κατατεθεί η πρόταση δυσπιστίας.
Βέβαια και όταν είχε βγει το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, η κυβέρνηση και πάλι ως δική της δικαίωση το παρουσίαζε. Όσον αφορά, δε, στην πρόταση δυσπιστίας, στο κείμενο αναφέρεται πως «η άρση της εμπιστοσύνης των πολιτών στην κυβέρνηση, προήλθε μετά από σειρά γεγονότων», όπως η κατάσταση του σιδηροδρόμου, το φιάσκο της Εξεταστικής Επιτροπής, η αποτυχία σωστής διερεύνησης του δυστυχήματος (αλλοιωμένες συνομιλίες, μπάζωμα κτλ) και, μεταξύ άλλων στοιχείων του πορίσματος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, η πιθανότητα ύπαρξης παράνομου φορτίου.
Η κατηγορία για κυβερνητική συγκάλυψη, άλλωστε, βασίστηκε στη διαχείριση του χώρου του δυστυχήματος, για την οποία και τα μέλη του ΕΟΔΑΣΑΑΜ κατά την παρουσίαση του πορίσματος είχαν διατυπώσει πως αν και ο οργανισμός δεν είναι αρμόδιος να κρίνει αν το μπάζωμα έγινε εσκεμμένα ή όχι, σίγουρα όμως η μη «ιεροποίηση» του χώρου του δυστυχήματος, δημιούργησε απώλεια σοβαρών στοιχείων.
Και σ’ αυτό το σημείο ακριβώς έγκεινται όλα τα προβλήματα για τη διερεύνηση της τραγωδίας, που είτε πρόκειται για «επιχειρησιακά λάθη» είτε για εσκεμμένη συγκάλυψη, σε κάθε περίπτωση η ευθύνη βαραίνει την κυβέρνηση –και από αυτή δεν μπορεί να ξεφύγει.
Όπως δεν μπορεί να ξεφύγει και από τις ευθύνες που φέρει για τους παράγοντες που συνέβαλαν και προκάλεσαν το δυστύχημα, σύμφωνα με το πόρισμα: την έλλειψη τηλεδιοίκησης, σηματοδότησης και κατάλληλου συστήματος επικοινωνίας μεταξύ σταθμαρχών και μηχανοδηγών, την υποστελέχωση, την ανεπαρκή εκπαίδευση του προσωπικού, την υποβαθμισμένη υποδομή και συντήρηση του δικτύου, την ανεπάρκεια των ελεγκτικών μηχανισμών κ.ά –που συνεχίζονται μέχρι και σήμερα.
Μην έχοντας, λοιπόν, άλλον τρόπο διαφυγής απ’ αυτές τις ευθύνες, όπως και απ’ τη λαϊκή οργή για τα Τέμπη, η κυβέρνηση φαίνεται να ποντάρει, αφενός, στο να συμπαρασύρει, τουλάχιστον, μαζί της στη δίνη και την αντιπολίτευση, κατηγορώντας την για εργαλειοποίηση της τραγωδίας και «συγκάλυψη της αλήθειας» προς κομματικό όφελος. Αφετέρου, εκμεταλλευόμενη τη συνεχή σύγχυση που προκύπτει κατά τη διερεύνηση της τραγωδίας, η κυβέρνηση προωθεί σαν προτιμότερη την επικράτηση σιωπής για το ζήτημα μέχρι «να αποφανθεί η δικαιοσύνη» –κάτι που παραπέμπεται όλο και περισσότερο σε ένα απροσδιόριστο μέλλον.
Το πρώτο, μέχρι ενός ορισμένου σημείου, φαίνεται να το έχει επιτύχει, καθώς το 40,8% πιστεύει πράγματι πως η αντιπολίτευση επιχειρεί χειραγώγηση της κοινής γνώμης και συγκάλυψη της αλήθειας, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση της MRB που παρουσιάστηκε την Πέμπτη. Ενώ όσο προκύπτουν τέτοια μπερδέματα όπως του πορίσματος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, και μάλιστα επί τεχνικών ζητημάτων που δύσκολα μπορούν να παρακολουθηθούν από τον μέσο πολίτη, δεν είναι ανέφικτο να επιτύχει και το δεύτερο. Ιδίως την ώρα που συνεχίζονται τα οικονομικά προβλήματα της κοινωνίας (το ζήτημα απονομής δικαιοσύνης και του κράτους Δικαίου υποχώρησε στην 4η θέση των κύριων προβλημάτων των πολιτών, σύμφωνα με την MRB).
Η επικράτηση, βέβαια, «σιωπής» για τα Τέμπη, δεν θα σήμαινε απαραίτητα και την επανάκαμψη της ΝΔ, αλλά πιο πιθανά την έτι περαιτέρω απώλεια της εμπιστοσύνης των πολιτών προς οποιονδήποτε θεσμό, την εδραίωση του κοινωνικού αισθήματος ατιμωρησίας και αδυναμίας δικαίωσης, οδηγώντας και στην ευρύτερη απόσυρση απ’ την πολιτική συμμετοχή. Και αυτό είναι, ίσως, και το μόνο σωσίβιο διάσωσης που βλέπει, για την ώρα, η κυβέρνηση.
