Της Βιβής Κεφαλά
Οι τρομοκρατικές επιθέσεις που πραγματοποίησε το Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ και της Συρίας (ΙΚΙΣ) την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου στο Παρίσι προκάλεσαν –και δικαιολογημένα- φρίκη και αποτροπιασμό σε όλον τον πολιτισμένο κόσμο, δηλαδή σε όλους εκείνους που πιστεύουν, και θέλουν να ζουν με βάση τις αξίες της πολιτικής νεωτερικότητας, των μουσουλμάνων συμπεριλαμβανομένων.
Στις μέρες που πέρασαν από τις επιθέσεις στο Παρίσι μέχρι σήμερα, έγιναν πάρα πολλά σχόλια, που δεν ήταν όλα ούτε νηφάλια ούτε ουσιαστικά. Αρκετές φορές διατυπώθηκε η άποψη ότι αυτή είναι η φύση του Ισλάμ, «αυτό επιβάλλει η θρησκεία τους» – άλλωστε Ισλάμ στα αραβικά σημαίνει υποταγή – επαναφέροντας έτσι εμμέσως ή αμέσως τη θεωρία περί σύγκρουσης των πολιτισμών ή, ακόμα χειρότερα, ότι τέτοιες πράξεις «είναι στην φύση των μουσουλμάνων».
Αν και αρκετά συχνή, αυτού του τύπου η επιχειρηματολογία δεν αντέχει σε καμία κριτική, αφενός διότι είναι ισοπεδωτική, υπονοώντας ότι περίπου δύο δισεκατομμύρια μουσουλμάνοι επιδοκιμάζουν την τρομοκρατία και είναι ενδεχομένως έτοιμοι να γίνουν και οι ίδιοι τρομοκράτες. Αφετέρου διότι αντιμετωπίζει στατικά και μονόπλευρα ένα πολυπαραγοντικό πρόβλημα, το οποίο διαμορφώνεται από παράγοντες άλογους, όπως τα συναισθήματα, αλλά και από έλλογους, όπως ιδεολογικές επιλογές, πολιτικές σκοπιμότητες, κοινωνικά και οικονομικά πλαίσια, περιφερειακές συγκρούσεις, αλλά και από τις συνθήκες που επικρατούν τόσο στη Δύση όσο και στη Μέση Ανατολή, καθώς και από την κατάσταση στην οποία βρίσκεται το διεθνές σύστημα.
Ως εκ τούτου, η ισλαμική τρομοκρατία δεν επιβεβαιώνει, αλλά αντιθέτως διαψεύδει τα περί σύγκρουσης των πολιτισμών και θανατολαγνείας των μουσουλμάνων εν γένει, πολύ περισσότερο που η τρομοκρατία που ασκεί το ΙΚΙΣ στρέφεται εναντίον όλων αυτών, μουσουλμάνων ή μη, που δεν το αποδέχονται. Δεν αποδέχονται, δηλαδή, το φανατισμό του, τη μισαλλοδοξία του, τις εγκληματικές πρακτικές του, που ασκούνται, μάλιστα, εν ονόματι του Ισλάμ.
Στην πραγματικότητα, η τρομοκρατική δράση του ΙΚΙΣ, είτε πρόκειται για επιθέσεις εναντίον της Δύσης είτε πρόκειται για επιθέσεις εναντίον άλλων χωρών της Μέσης Ανατολής (όπως αυτή της 12ης Νοεμβρίου στην Βηρυτό), δεν είναι τίποτα άλλο παρά μία λυσσαλέα πάλη των τρομοκρατών του ΙΚΙΣ, εναντίον όλων αυτών που δεν τους αποδέχονται, με έπαθλο την εξουσία. Πρόκειται για μία καθολική αντιπαράθεση, που στρέφει το ΙΚΙΣ εναντίον εθνικών ομάδων, όπως οι Κούρδοι, που δεν είναι Άραβες αλλά μουσουλμάνοι σουνίτες, ή θρησκευτικών ισλαμικών ομάδων, όπως αυτές των σιιτών, Αράβων ή μη, αλλά και εναντίον των υπόλοιπων ρευμάτων του Ισλάμ και, βεβαίως, εναντίον όλων των άλλων θρησκειών.
Οι στόχοι του ΙΚΙΣ
Κατά συνέπεια, οι πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις δεν αποτελούν τυφλά χτυπήματα, αλλά αποτελούν μέρος της στρατηγικής του χάους, η οποία έχει πολλούς στόχους. Ο πρώτος είναι να διευρύνει την εικόνα της απειλής που αντιπροσωπεύει το ΙΚΙΣ, πράγμα που αυξάνει το κύρος του μεταξύ των μικρότερων τρομοκρατικών οργανώσεων, τις οποίες μπορεί να χρησιμοποιήσει για την εκτέλεση τρομοκρατικών επιθέσεων σχεδόν παντού. Άρα, η τρομοκρατική δράση του ΙΚΙΣ λειτουργεί ενισχυτικά και πολλαπλασιαστικά. Ο δεύτερος στόχος της στρατηγικής του χάους είναι να δημιουργήσει πανικό και φόβο στις δυτικές κοινωνίες, υπολογίζοντας ότι αυτό θα αυξήσει την ξενοφοβία και το ρατσισμό και θα ωθήσει πολλούς αποκλεισμένους μουσουλμάνους στους κόλπους του. Τρίτος στόχος της είναι να προκαλέσει τη Δύση να επιχειρήσει μια τιμωρητική εκστρατεία εναντίον του, πράγμα που θα επιβεβαίωνε στα μάτια πολλών μουσουλμάνων τη ρητορική του ΙΚΙΣ περί «σταυροφόρων που θέλουν να υποδουλώσουν – και πάλι – τους μουσουλμάνους». Τέλος, οι επιθέσεις του Νοεμβρίου αποτελούν ένα σαφές μήνυμα προς όλους τους αντιπάλους του.
Έτσι, η επιλογή του τόπου των πρόσφατων τρομοκρατικών επιθέσεων δεν είναι τυχαία. Η πρώτη πολύνεκρη επίθεση, αυτή εναντίον της Βηρυτού, γίνεται ως προειδοποίηση εναντίον της σιιτικής οργάνωσης Χεζμπολάχ, η οποία – κατά το ΙΚΙΣ – όχι μόνο αποτελείται από αιρετικούς σιίτες, αλλά και μάχεται στο πλευρό του καθεστώτος Άσαντ, δυσχεραίνοντας έτσι την πραγματοποίηση των σχεδίων του για την Συρία. Την επόμενη ημέρα πραγματοποιείται σειρά αιματηρών επιθέσεων στο Παρίσι, το οποίο πρόσφατα αποφάσισε να συμμετάσχει στους αεροπορικούς βομβαρδισμούς εναντίον του ΙΚΙΣ. Επομένως, το ΙΚΙΣ εφαρμόζει τη στρατηγική του χάους, με στόχο όχι μόνο την κατατρομοκράτηση των αντιπάλων, αλλά και της παγίδευσής τους στο φαύλο κύκλο της βίας, εστιάζοντας, μάλιστα, στις δυτικές χώρες.
Διάχυση της απειλής
Πράγματι, οι πολύνεκρες επιθέσεις εναντίον της Γαλλίας δημιουργούν ένα τεράστιο δίλημμα για την ίδια και τους συμμάχους της: εάν δεν απαντήσουν με μια τιμωρητική εκστρατεία εναντίον των τρομοκρατών, θα φανούν ανίσχυροι. Πράγμα που θα λειτουργήσει στρατηγικά, αλλά και επικοινωνιακά υπέρ του ΙΚΙΣ. Εάν, πάλι, απαντήσουν στρατιωτικά, όπως έκαναν οι Ηνωμένες Πολιτείες το 2001, τότε θα εμπλακούν σε έναν πόλεμο ο οποίος δεν μπορεί να κερδηθεί, όπως εξ άλλου έχει αποδειχθεί ιστορικά στο Βιετνάμ, στο Αφγανιστάν, στη Σομαλία ή στο Ιράκ.
Το ΙΚΙΣ, επομένως, αποβλέπει στην ήττα των δυτικών στην Συρία, πράγμα που θα άνοιγε το δρόμο για την εδαφική του εξάπλωση και την ενίσχυση του κύρους του. Ας μην ξεχνάμε, ότι τον Αύγουστο του 2014, το ΙΚΙΣ αυτοανακηρύχθηκε σε Ισλαμικό Χαλιφάτο, στο οποίο έχουν δηλώσει υποταγή πολλές τρομοκρατικές ισλαμικές οργανώσεις, οι οποίες δρουν στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική αλλά και την υποσαχάρια Αφρική. Ως εκ τούτου, η ασύμμετρη απειλή που αντιπροσωπεύει το ΙΚΙΣ δεν περιορίζεται στην τρομοκρατία εναντίον της Δύσης ούτε στην ανθρωπιστική καταστροφή, που προκαλείται από την ατελείωτη ροή των Σύρων προσφύγων προς τις γειτονικές χώρες και την Ευρωπαϊκή Ένωση, ούτε στην κατάκτηση συριακών και ιρακινών εδαφών. Η απειλή του ΙΚΙΣ, είναι ακόμα μεγαλύτερη, διότι διαχέεται σε όλες τις γειτονικές περιοχές και υποσυστήματα και έτσι ενδυναμώνεται.
Όμως, ο βασικότερος στόχος των τρομοκρατών του ΙΚΙΣ, στην παρούσα φάση, είναι να ανακοπεί η διπλωματική δυναμική που αναπτύσσεται για την πολιτική επίλυση του συριακού προβλήματος. Πρόκειται άλλωστε για τη μόνη λύση, που θα μπορούσε να σταματήσει την καταστροφή της Συρίας και του λαού της. Η μόνη που θα μπορούσε να αποτρέψει το διαμελισμό της χώρας σε μικρά ανίσχυρα κρατίδια. Η μόνη επιλογή, τέλος, που θα μπορούσε να μετατρέψει τη Συρία από αποτυχημένο κράτος – και επομένως από εστία συγκρούσεων και απειλών – σε παράγοντα περιφερειακής σταθερότητας. Όμως, αυτό θα σήμαινε ότι το ΙΚΙΣ θα είχε να αντιμετωπίσει μια συμπαγή συριακή αντίσταση, πράγμα που θα έθετε σε θανάσιμο κίνδυνο την ύπαρξη του.
Πολιτική επίλυση για τη Συρία
Ωστόσο, για να υπάρξει μια βιώσιμη πολιτική λύση στη Συρία, δηλαδή μία λύση χωρίς εθνικούς ή θρησκευτικούς αποκλεισμούς, θα χρειαστεί η βοήθεια της διεθνούς κοινότητας, η οποία πλέον έχει κάθε λόγο να την προσφέρει. Μέχρι τώρα, κάθε κράτος της περιοχής – αλλά και σημαντικοί εξωτερικοί δρώντες – είχαν και εφάρμοζαν, στο βαθμό που μπορούσαν, τα σχέδια τους για την μετά-Άσαντ Συρία, χρηματοδοτώντας κάποια ή κάποιες από τις δεκάδες ένοπλες ομάδες που δρούσαν εναντίον των κυβερνητικών δυνάμεων. Ενώ αποτελεί κοινό μυστικό ότι χώρες της περιοχής ενίσχυαν και το ΙΚΙΣ, θεωρώντας το, προφανώς, μικρότερο κακό από το καθεστώς Άσαντ.
Για να επικρατήσει, όμως, μια βιώσιμη λύση στη Συρία, η Δύση και οι σύμμαχοι τους δεν θα πρέπει να αυτοπαγιδευτούν στις αιματηρές προκλήσεις του ΙΚΙΣ, αυτές που έγιναν και αυτές που θα ακολουθήσουν. Αντίθετα, θα πρέπει να επιλέξουν την έξυπνη ισχύ, ασκώντας ισχυρές διπλωματικές πιέσεις, ώστε το ΙΚΙΣ να χάσει κάθε βοήθεια και υποστήριξη. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να απελευθερωθούν οι λαοί της περιοχής από τις δυνάμεις της βίας, του φανατισμού και του σκοταδισμού. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος και για να απαλλαγεί η Δύση από τη θανάσιμη απειλή της τρομοκρατίας.
•
