Το Κόμμα Καινοτομίας της Ιαπωνίας (LDP) υπό την ηγεσία της Σανάε Τακάϊτσι υπήρξε ο νικητής των εκλογών στην Ιαπωνία στις αρχές του μήνα, αφού ξεπέρασε τις 310 έδρες που απαιτούνται για να εξασφαλίσει πλειοψηφία δύο τρίτων στη Βουλή των Αντιπροσώπων, σε σύνολο 465 μελών.
Τα εσωτερικά πολιτικά ζητήματα κυριάρχησαν στην προεκλογική εκστρατεία: κόστος ζωής, μετανάστευση, θέση των «ξένων» στην κοινωνία, δυσαρέσκεια για σκάνδαλα δωροδοκίας που επηρεάζουν την πολιτική ελίτ, ευρύτερος στόχος πραγματικής πολιτικής μεταρρύθμισης. Παρ’ όλα αυτά, τα ζητήματα εθνικής ασφάλειας και οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα παραμένουν κεντρικά στην ατζέντα της πρωθυπουργού που έχει πλέον ισχυρή εντολή να φροντίσει την οικονομική ανάκαμψη και να ενισχύσει την άμυνα της χώρας.
Η επιτυχία της σηματοδοτεί μια θεαματική ανατροπή μετά από δύο διαδοχικές ήττες που είχαν αφήσει το Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα ανίκανο να σχηματίσει κυβέρνηση. Η ηχηρή νίκη της Τακαΐτσι μπορεί να συγκριθεί με εκείνη του Σίνζο Άμπε, του μέντορά και πολιτικού της πρoτύπου, του μακροβιότερου πρωθυπουργού της Ιαπωνίας.
Νέα ηγεσία, συντηρητικότεροι θαυμαστές
Η εκλογή της Σανάε Τακαΐτσι ως αρχηγού του κόμματος τον Οκτώβριο του 2025 τράβηξε την προσοχή του κοινού, ιδιαίτερα των νεότερων ψηφοφόρων, με ευρεία υποστήριξη σε μία πολιτικό με προφίλ «ρεαλίστριας», ικανής να αντιμετωπίσει δύσκολα ζητήματα όπως η μετανάστευση και τα δημοσιονομικά ελλείμματα, διατηρώντας παράλληλα μια σταθερή στάση απέναντι στην Κίνα. Ενώ λειτουργεί μέσα σε μια παραδοσιακή και μάλλον απαρχαιωμένη κομματική δομή, η πολιτική της απήχηση ενδέχεται να δώσει νέα ώθηση σε ένα σύστημα που κυριαρχείται εδώ από ηλικιωμένους άνδρες «κληρονόμους».
Το LDP επωφελήθηκε από τα υψηλά ποσοστά αποδοχής της πρωθυπουργού. Έχοντας υιοθετήσει έναν πιο εθνικιστικό τόνο από τους προκατόχους της, συσπείρωσε συντηρητικούς ψηφοφόρους, μερικοί από τους οποίους είχαν εγκαταλείψει το κόμμα σε προηγούμενες εκλογές. Αντιθέτως, οι προτεραιότητες της σε συνταγματικά ζητήματα και οι σταθερές θέσεις της στην εξωτερική πολιτική έπεισαν τα πιο ριζοσπαστικά τμήματα του εκλογικού σώματος. Αυτή η μετατόπιση πυροδότησε τον ανταγωνισμό με κόμματα που αμφισβητούν τη σκληρότερη γραμμή του LDP –ιδίως στο θέμα της μετανάστευσης– όπως το Sanseito και το Δημοκρατικό Κόμμα για τον Λαό.
Οικονομία, διαφθορά και αντικρουόμενες υποσχέσεις
Με μια σειρά μεταρρυθμίσεων θα επιχειρηθεί να αποκατασταθεί η σοβαρά αμαυρωμένη εικόνας της πολιτικής ελίτ της Ιαπωνίας. Η πρώτη αφορά αυστηρότερη ρύθμιση της πολιτικής χρηματοδότησης. Το LDP έχει εμπλακεί σε οικονομικά σκάνδαλα, και αναμένεται να θεσπιστούν αυστηρότεροι κανόνες χρηματοδότησης των προεκλογικών εκστρατειών. Η δεύτερη στοχεύει στην αντιμετώπιση της ιαπωνικής γραφειοκρατίας που θεωρείται ευρέως δυσκίνητη, με μείωση των δημοσίων δαπανών και ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του κρατικού μηχανισμού. Ο αριθμός των εδρών στην Κάτω Βουλή αναμένεται να μειωθεί από 465 σε 420.
Η Σανάε Τακαΐτσι διαθέτει νομοθετική εξουσία και πολιτικό κεφάλαιο για να εφαρμόσει ένα πρόγραμμα «δημοσιονομικής τόνωσης». Έχει δεσμευτεί να παγώσει για δύο χρόνια τον φόρο κατανάλωσης 8% στα τρόφιμα για να υποστηρίξει τα νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος που υποφέρουν από στασιμότητα μισθών εν μέσω υψηλού πληθωρισμού. Ωστόσο, αυτή η μείωση του φόρου κατανάλωσης τροφίμων θα οδηγήσει σε μείωση 5 τρισεκατομμυρίων γιεν στα ετήσια φορολογικά έσοδα, ενώ το δημόσιο χρέος της χώρας υπερβαίνει το 230% του ΑΕΠ, το υψηλότερο επίπεδο μεταξύ των προηγμένων οικονομιών.
Οι μετανάστες ως… αγκάθι
Ένα από τα κύρια σημεία διαμάχης κυβερνητικών δυνάμεων και αντιπολίτευσης παραμένει το πολυσυζητημένο και εργαλειοποιημένο ζήτημα της παρουσίας αλλοδαπών στην Ιαπωνία, που συχνά συγχέεται με ανησυχίες για «υπερτουρισμό». Ήδη υπάρχουν κανόνες που αφορούν τη μόνιμη διαμονή και την ιδιοκτησία γης. Το Κόμμα Καινοτομίας της Ιαπωνίας έχει ζητήσει τον «περιορισμό» του αριθμού των αλλοδαπών. Ωστόσο, επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι οι αλλοδαποί αποτελούν μόνο το 2,7% ενός συνολικού πληθυσμού περίπου 125 εκατομμυρίων και είναι κυρίως Βιετναμέζοι, Νοτιοκορεάτες και Φιλιππινέζοι.
Εν μέσω Τραμπ και Σι
Στο διπλωματικό μέτωπο, ο τρόπος με τον οποίο η Τακαΐτσι διαχειρίζεται τις σχέσεις της Ιαπωνίας με τις ΗΠΑ και την Κίνα θα αποδειχθεί κρίσιμος. Είναι σαφές ότι σκοπεύει να επιβεβαιώσει την πρωτοκαθεδρία της Συμμαχίας Ασφαλείας Ιαπωνίας – Ηνωμένων Πολιτειών. Στις 19 Μαρτίου 2025, αναμένεται να ταξιδέψει στην Ουάσιγκτον για να συναντήσει τον Ντόναλντ Τραμπ, με στόχο την ενίσχυση των διμερών δεσμών.
Η Τακαΐτσι έχει να αντιμετωπίσει ένα πλαίσιο δυνητικής προσέγγισης Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας, σε αντίθεση με την Ιαπωνία και την Κίνα – θέτοντας το Τόκιο σε αβέβαιη θέση.
Παρόλο που η ιαπωνική κοινή γνώμη παραμένει διχασμένη σχετικά με το αν θα βοηθήσει την Ταϊβάν σε περίπτωση σύγκρουσης με την Κίνα, η αποφασιστικότητα της Τακαΐτσι στην απάντηση στην κινεζική εχθρότητα –μαζί με την απόφασή της να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες στο 2% του ΑΕΠ έως τον Μάρτιο του 2026, δύο χρόνια νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα– απολαμβάνει ευρείας υποστήριξης. Η κυβέρνηση σχεδιάζει επίσης να αναθεωρήσει γρήγορα τις βασικές στρατηγικές ασφάλειας και άμυνας της Ιαπωνίας.
Φωτογραφία: Christiano Sinisterra / Pexels
