Ο Τραμπ με τον υπουργό Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ (THE WHITE HOUSE / FLICKR)
Δύο εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, ο πρόεδρος Τραμπ, σε μια προσπάθεια να αναστρέψει τις δυσοίωνες για το κόμμα του δημοσκοπικές προβλέψεις, ανέθεσε στον αντιπρόεδρό του να επικοινωνήσει με την ηγεσία του Ιράν, με στόχο μια συμφωνία που θα ανακοινωνόταν την παραμονή των εκλογών και θα προέβλεπε ότι οι Ιρανοί θα άνοιγαν τα Στενά του Ορμούζ δύο ημέρες μετά τις εκλογές.
Αλλά η επιστολή που ο Τζέι Ντι Βανς έστειλε στον γραμματέα του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, στενό συνεργάτη του ανώτατου ιρανού ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, προτείνοντας την επανέναρξη των απευθείας διαπραγματεύσεων δεν ευτύχησε. Προσέκρουσε στην κατηγορηματική άρνηση της ιρανικής ηγεσίας να προσφέρει στον Τραμπ την έμμεση πολιτική υποστήριξη που επιζητούσε: Καμιά συμφωνία πριν από τις εκλογές για το Κογκρέσο.
Ήταν μια απόπειρα να αποφευχθούν τα χειρότερα, δηλαδή τα ρήγματα στη συνοχή των Ρεπουμπλικανών μετά τον εκλογικό όλεθρο, απόπειρα που η αποτυχία της δεν μπορεί να καταλογιστεί στον αποστολέα της επιστολής. Η ευθύνη διαχέεται στο σύνολο της κυβέρνησης Τραμπ, ξεκινώντας από τον ίδιο, που με την επίνευσή του ο Βανς είχε εμπλακεί πολύ πριν από τις εκλογές σε έμμεσες συνομιλίες με το Ιράν, για εκεχειρία και επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, και εξακολουθεί να επικοινωνεί συχνότατα με τις ηγεσίες του Κατάρ, του Πακιστάν και άλλων μεσολαβητών, στην προσπάθεια απεμπλοκής από ένα αδιέξοδο συγκρίσιμο με το ουκρανικό.
Από τα μέλη του στενού κύκλου του Τραμπ, στον οποίο συμπεριλαμβάνεται, ο Βανς ήταν αυτός που είχε εξαρχής δυσανασχετήσει μπροστά στο ενδεχόμενο πολέμου με το Ιράν.
Τις διαφωνίες που μέχρι πρότινος εξέφραζε «πίσω από κλειστές πόρτες», ο αντιπρόεδρος κατέθεσε ανοιχτά την επομένη των εκλογών, με μια αιχμηρή ανάρτηση που απέδιδε την ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές στον πόλεμο με το Ιράν.
Η κίνησή του αυτή ερμηνεύτηκε ως πρόκριμα υποψηφιότητας για τις προεδρικές εκλογές του 2028 από πολλούς πολιτικούς αναλυτές, που έκαναν λόγο για ρήγμα στην κορυφή της ρεπουμπλικανικής ηγεσίας, ρήγμα το οποίο ήλθε να εντείνει η φημολογία ότι ο Μάρκο Ρούμπιο ερωτοτροπεί με την ιδέα της παραίτησης από το Υπουργείο Εξωτερικών για να προετοιμάσει τη δική του υποψηφιότητα στις προεδρικές εκλογές του 2028.
Η υπόδηλη αντιπαράθεση Βανς-Ρούμπιο εκτιμάται ότι δεν θα αργήσει να παροξυνθεί, στη βάση δύο διαφορετικών εκδοχών του δόγματος της «Μεγάλης Αμερικής».
Ο Βανς, ως ο κατ’ εξοχήν εκπρόσωπος της εσωστρέφειας, δεν διαφωνεί μόνο με τον πόλεμο στο Ιράν, αλλά και με τη συνέχιση της στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία και με την άνευ όρων πολεμική υποστήριξη του Ισραήλ. Θέλει μια Αμερική «ασφαλή», δεν θέλει οι στρατιώτες της να ριψοκινδυνεύουν για αλλότρια συμφέροντα.
Ο Ρούμπιο θέλει μια Αμερική που προβάλλει την παρουσία και την ισχύ της παντού στον πλανήτη –οικονομικά, στρατιωτικά, διπλωματικά.
Στο εκρηκτικό μίγμα στον πυρήνα των Ρεπουμπλικανών δεν άργησε να προστεθεί το όνομα του υπουργού Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, διαπρίσιου υποστηρικτή της ανάληψης στρατιωτικών επιχειρήσεων μεγάλης κλίμακας κατά του Ιράν.
Είναι, ακριβώς, το αδιέξοδο αυτού του πολέμου, που κατατάσσει τον Χέγκσεθ στη χορεία των προσώπων όπου ο Τραμπ φέρεται να αναζητά την απόδοση ευθυνών, με το επιχείρημα ότι παραπλανήθηκε από τις λανθασμένες διαβεβαιώσεις των συνεργατών του για τη διάρκεια και την έκβαση του πολέμου.
Η διάψευση που επιφύλαξε στις φημολογίες περί καθαίρεσης του Χέγκσεθ από το υπουργικό αξίωμα –«Έχω κάθε πρόθεση να τον διατηρήσω στη θέσει του», ανάρτησε στο διαδίκτυο– κρίθηκε ιδιαιτέρως χλιαρή για να είναι αρκούντως πειστική.
Όμως η αποπομπή του Υπουργού Άμυνας θα ισοδυναμούσε με πολιτική ήττα πρώτου μεγέθους για τον Πρόεδρο των ΗΠΑ.
Εξού και η συνέχεια που επιφυλάχθηκε στην πρόταση την οποία κατέθεσε τη Δευτέρα ο ρεπουμπλικανός βουλευτής Τόμας Μάσι, για παραπομπή του Χέγκσεθ με την κατηγορία, μεταξύ άλλων, ότι παρέτεινε τις εχθροπραξίες στο Ιράν χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου, ότι επέτρεψε μαζικά πλήγματα κατά αμάχων, όπως ο βομβαρδισμός του σχολείου στην Μινάμπ, που στοίχισε τη ζωή σε 120 παιδιά, ότι αναμίχθηκε στην «απαγωγή ηγέτη ξένης κυρίαρχης χώρας», δηλαδή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο.
Το βράδυ της Τρίτης, με παρασκηνιακή πρωτοβουλία της ηγεσίας των Ρεπουμπλικανών στη Βουλή των Αντιπροσώπων, σε στενή συνεργασία με αξιωματούχους του Λευκού Οίκου, συγκεντρώθηκαν οι απαραίτητες ψήφοι για την παραπομπή του σχετικού ψηφίσματος σε ειδική επιτροπή, προκειμένου το αίτημα της καθαίρεσης να απασχολήσει συνολικά το Κογκρέσο, Βουλή και Γερουσία, στο άδηλο μέλλον.
Η κίνηση δεν ισοδυναμεί με απαλλαγή του Χέγκσεθ από τις κατηγορίες. Η νέα σύνθεση του Κογκρέσου τον Ιανουάριο μπορεί να επαναφέρει το θέμα στο πολιτικό προσκήνιο.
Ο Τραμπ έσπευσε να χαιρετίσει την εξέλιξη με ανάρτησή του στο Truth Social, και να την εμφανίσει ως έμμεση απόρριψη της άποψης που θέλει την στρατηγική του απέναντι του Ιράν να έχει αποτύχει παταγωδώς, και ως απόδειξη ότι ελέγχει τους κραδασμούς εντός του κόμματός του.
Θέλει να έχει τον πρώτο (και τον τελευταίο…) λόγο. Το επιβεβαίωσε το περιεχόμενο της τηλεφωνικής επικοινωνίας που είχε τη μεθεπομένη των εκλογών με τον ηγέτη του Κατάρ, Εμίρη Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θανί. Η συνομιλία επικεντρώθηκε στη συμβολή του Κατάρ στις προσπάθειες επίλυσης των διαφορών των δύο εμπολέμων προς επίτευξη μιας συμφωνίας τερματισμού της σύγκρουσης.
Προφανής στόχος του Τραμπ, η προβολή της επιθυμίας του να τερματιστεί ένας πόλεμος που η αναθέρμανσή του μπορεί να εκτοξεύσει ξανά τις τιμές της ενέργειας, να επιβαρύνει το κόστος ζωής και να εντείνει τη δυσαρέσκεια των Αμερικανών.
Το Πεντάγωνο έχει ήδη δαπανήσει τουλάχιστον 47 δισ. δολάρια.
Ούτε οι αμερικανοί ψηφοφόροι ούτε το πολιτικό κύρος του προέδρου των ΗΠΑ θα άντεχαν την παράταση ενός πολέμου χωρίς ορατή λήξη.
