Ουάσιγκτον – Λονδίνο – Τζέντα. Αλλάζοντας ηπείρους και πρωτεύουσες, αλλάζει και η διαχείριση των συνομιλιών από τον Βολοντιμίρ Ζελένσκι και την ουκρανική διαπραγματευτική ομάδα. Ηρωικό θύμα εξευτελισμού –συγκινημένος λήπτης αλληλεγγύης– πρόθυμος αποδέκτης των αμερικανικών διαπραγματευτικών προτάσεων, ο ουκρανός πρόεδρος αποδεικνύεται ευφυέστερος παίκτης του blame game απ’ όσο αναμενόταν. Ήδη μετά την καταστροφική συνάντηση στις ΗΠΑ, είχε σπεύσει να δηλώσει στους δημοσιογράφους πως θα επιδιώξει την ειρήνη. Όσο κι αν η υποδοχή των περισσότερων ευρωπαίων εταίρων επέτρεψε συγκινητικά ενσταντανέ, ήταν μάλλον σαφές ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιδιώκουν –με φόντο και σημαντική αφορμή το Ουκρανικό– να αντιμετωπίσουν με νέα θέρμη την προοπτική της πολεμικής τους βιομηχανίας και τη διερεύνηση νέων σχετικών επενδύσεων και αγορών, παρά να εισφέρουν ουσιαστικά στη λήξη του πολέμου. Έτσι η ουκρανική ομάδα εμφανίστηκε την Τρίτη στη Τζέντα ανοιχτή στις αμερικανικές προτάσεις: κατάπαυση πυρός 30 ημερών, με συναίνεση στη συνεκμετάλλευση (διπλωματικότερος όρος για την εκχώρηση) μεγάλου μέρους των πολύτιμων σπάνιων γαιών της χώρας από εταιρίες αμερικανικών συμφερόντων. Προφανώς τίποτα δεν έχει λυθεί, πλην όμως ο Ζελένσκι εμφανίζει προβάδισμα προθυμίας στον διάλογο, σε αντίθεση με τον αντίπαλο του που υιοθετεί σαφώς βραδύτερους διαπραγματευτικούς ρυθμούς. Φυσικά, αφού είναι ο ισχυρότερος, θα σκεφτόταν κανείς. Το συμπέρασμα αφήνει πολλές παραμέτρους στη σκιά.
Όποιος προλάβει, ό,τι προλάβει…
Είναι αλήθεια ότι το επιθετικό κρεσέντο των ρωσικών δυνάμεων στο Κούρσκ –πέρα από το επείγον της ανάκτησης της πόλης– υπηρετεί την κλασσική αντίληψη επίδειξης ισχύος και θεμελίωσης όσο δυνατόν περισσότερων αξιώσεων στις διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν όμως (που εμφανίστηκε με στολή παραλλαγής στα ανακτηθέντα εδάφη, κοπιάροντας τον αντίπαλο του και προσθέτοντας νέα μηνύματα στην επικοινωνιακή φαρέτρα του) έσπευσε την Πέμπτη να δηλώσει σε συνάντηση του στη Μόσχα με τον ηγέτη–δορυφόρο του, τον λευκορώσο πρόεδρο Αλεξάντρ Λουκασένκο, πως συμφωνεί με τις ΗΠΑ ως προς τον τερματισμό του πολέμου, αλλά η κατάπαυση του πυρός οφείλει να συνδεθεί με τις αιτίες της σύγκρουσης, διαφορετικά θα εξυπηρετήσει απλώς την ανασύνταξη του ουκρανικού στρατού. Κοντά στα πάγια ρωσικά αιτήματα (μόνιμος αποκλεισμός της Ουκρανίας από το ΝΑΤΟ, καμία προώθηση ξένων στρατευμάτων σε ουκρανικό έδαφος ), η Μόσχα προειδοποιεί την Ευρώπη ότι η αποστολή έστω και ειρηνευτικών δυνάμεων αποτελεί casus belli, την ίδια ώρα που αφήνει ανοιχτή την πιθανότητα επιστροφής δυτικών εταιρειών ενέργειας στη χώρα, αν υπάρξει νέα βάση σχέσεων και αμοιβαία επωφελής ενεργειακή συμφωνία με τις ΗΠΑ, που θα επέτρεπε, μεταξύ άλλων, την απρόσκοπτη ροή φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Τα 3 χρόνια πολέμου έχουν στοιχίσει στη Ρωσία σημαντικούς πόρους, έχουν ναρκοθετήσει την οικονομία της λόγω του ενεργειακού εμπάργκο και των εμπορικών αποκλεισμών που συνεχίζονται, έχουν απορροφήσει σημαντικό εργατικό δυναμικό, έχουν εξασθενήσει τη γεωπολιτική της παρουσία και ισχύ. Ωστόσο, ο Πούτιν φαίνεται πως θα πουλήσει πολύ ακριβά την υπογραφή του στο όποιο διαπραγματευτικό πακέτο του παρουσιάσει ο Γουίτκοφ, ο αμερικανός απεσταλμένος.
Από την πλευρά του, ο Ζελένσκι διασπείρει το σενάριο ότι ο αντίπαλος του κωλυσιεργεί σκοπίμως ώστε να απορρίψει τελικά κάθε σχέδιο ειρήνευσης. Όσο για τον Ντόναλντ Τραμπ, ενώ συναντιέται με τον γγ του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, υιοθετεί απέναντι στον οψίμως προνομιακό συνομιλητή του την αγαπημένη του μέθοδο μαστίγιο και καρότο: δικαιολογεί τις επιθέσεις στο Κουρσκ, δηλώνοντας κυνικά « ο καθένας το ίδιο θα έκανε», ενώ νωρίτερα έχει απειλήσει πως αν η Ρωσία δεν δεχτεί τη συμφωνία, τα αποτελέσματα θα είναι γι’ αυτήν ολέθρια. Ο αμερικανός πρόεδρος λατρεύει τον ρόλο του μαριονετίστα: η προθυμία Ζελένσκι επιβραβεύεται με επανεκκίνηση του δικτύου πληροφοριών, αλλά και βοήθειας προς το Κίεβο. Η « κατανόηση» απέναντι στον Πούτιν δεν τον εμποδίζει να ενισχύει (τόσο όσο) και τον αντίπαλο, τουλάχιστον μέχρι η νέα φιλία αποκτήσει απτό οικονομικό ενδιαφέρον. Εξάλλου, ο κουρασμένος συνομιλητής είναι περισσότερο εύπλαστος.
Η Γηραιά, πιο γηραιά από ποτέ
Στο μεταξύ, η Ευρώπη παραπαίει ανάμεσα στα 2,4 δισ. ευρώ πιστώσεων για εξοπλιστικές εξαγωγές των Βρετανών, την έγκριση οικειοποίησης των ρωσικών περιουσιών από τη γαλλική Εθνοσυνέλευση, την πρόταση του πολωνού προέδρου να υποδεχτεί αμερικανικό πυρηνικό οπλοστάσιο ώστε να απειληθεί η Ρωσία, την επιδίωξη Μερτς (ο επόμενος γερμανός καγκελάριος) για κοινή χρήση πυρηνικών όπλων με τη Γαλλία και τη Μ. Βρετανία, παρακάμπτοντας έτσι την απαγόρευση που δεσμεύει τη χώρα του από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αναζητώντας πολεμογενή συνοχή, το Ευρωκοινοβούλιο με 419 ψήφους υπέρ, 204 κατά και 46 αποχές στήριξε την Τετάρτη την 4ετή δαπάνη των 800 δισ. ευρώ του «Rearm Europe» , με το βλέμμα στην παρουσίαση της λευκής βίβλου για την άμυνα από την Κομισιόν την Τετάρτη. Πόση δόση ευρω- ομολόγου και πόσο ξήλωμα εθνικών προϋπολογισμών θα περιλαμβάνει η συνταγή;
Όπου υπολείπονται οι γενναίες πολιτικές επιλογές, περισσεύει το καιρο(κερδο)σκοπικό lobbying. Έτσι πριν λίγες μέρες κυκλοφόρησε προς άγρα υπογραφών κείμενο–έκκληση πολιτικών, ακαδημαϊκών, επιχειρηματιών και λοιπών ενδιαφερομένων ευρωπαϊσμού ευρέως φάσματος: από τα δεξιά των φιλελευθέρων μέχρι τη σοσιαλδημοκρατία. Πρωτοβουλία υψηλών στελεχών ακραιφνώς συστημικών ινστιτούτων (ανάμεσα τους η Άννα Διαμαντοπούλου), η μακροσκελής πλατφόρμα δεν είχε καθόλου χώρο για την παραμικρή αναφορά στην ανάγκη ειρηνευτικής πρωτοβουλίας των ευρωπαϊκών κρατών. Μοναδικό μέλημα η «θεραπεία των εξαρτήσεων», η «διασφάλιση της σταθερότητας» της ΕΕ και η αντιμετώπιση των συνεπειών του πολέμου στην ενέργεια, την αμυντική, εξωτερική και δημοσιονομική πολιτική. Ο τρόπος σαφής: κοινή ευρωπαϊκή άμυνα, επαναφορά του σχεδίου στρατιωτικών δυνάμεων ταχείας ανάπτυξης που εγκαταλείφθηκε πριν 25 χρόνια, χρηματοδότηση από τα εθνικά αποθεματικά κατά τη συνταγή της νομισματικής ενοποίησης. Αντιστοίχως, ενεργειακή ένωση και επενδύσεις πράσινης ενέργειας, κοινό πελατειακό δίκτυο με προμηθευτή τις ΗΠΑ, δημοσιονομική ένωση και ενιαίο υπουργείο Οικονομικών, ενιαία εξωτερική πολιτική, εκπόνηση Ευρωπαϊκού Συντάγματος από τη Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Σε μια πολλαπλών ταχυτήτων ΕΕ, βαθιά διαιρεμένη από ταξικές και κοινωνικές ανισότητες, μαστιζόμενη από τον εντέχνως καλλιεργούμενο εθνικισμό υπέρ των ελίτ, μια τέτοια πρόταση αποτελεί μνημείο επίσημης εσωτερικής αποικιοποίησης. Εννοείται πως η πλήρης κατάργηση της ομοφωνίας σε όλο το φάσμα λήψης αποφάσεων δεν θα μπορούσε να λείπει.
Μεταξύ των υπογραφών, αυτές των Κώστα Μπακογιάννη, Πέτρου Ευθυμίου, Άννας Καραμανλή, Χρήστου Βερελή, Νίκου Μαραντζίδη, Παύλου Γερουλάνου, Έφης Χριστοφιλοπούλου, Γιάννη Μανιάτη, Γιώργου Φλωρίδη δίπλα σε αυτές των Χαβιέ Σολάνα ή τον Άντονι Γκίντενς δεν εκπλήσσουν. Η υπογραφή του Γιάνη Βαρουφάκη πάλι, πώς να περάσει απαρατήρητη;
Η εκκωφαντική σιωπή των λέξεων
Ποιο ακριβώς σημείο του ριζοσπαστικού διεθνισμού του ηγέτη του ΜέΡΑ25 άγγιξε το πόνημα, δύσκολο να απαντηθεί. Δυσκολότερα απαντιέται το γιατί στις δηλώσεις και τα δελτία τύπου της συνάντησης Βαρουφάκη – Μελανσόν που εγκαινίασε την επίσημη συνεργασία μεταξύ ΜέΡΑ25 – Ανυπότακτης Γαλλίας, με «πλήρη ταύτιση απόψεων» στον άξονα γερμανικός μιλιταριστικός κεϋνσιανισμός(!), κρατικός ολοκληρωτισμός, κατάρρευση του γερμανικού βιομηχανικού μοντέλου (όχι του γαλλικού βεβαίως), δεν χώρεσε ο συσχετισμός Αριστεράς και κινημάτων ειρήνης, δικαιωμάτων, κλιματικής κρίσης, προσφύγων και μεταναστών. Ή πάλι με ποια άποψη μεταξύ των φιλο-ρωσικών και φιλο- ουκρανικών ομάδων τόσο εντός της Ανυπότακτης Γαλλίας όσο και εντός του ELA (European Left Alliance), του οποίου φυσικός ηγέτης επιθυμεί να αναδειχθεί ο Ζαν – Λυκ Μελανσόν, ταυτίζεται τελικά ο Γιάνης Βαρουφάκης. Πάντως, την περασμένη Τρίτη, ημέρα της συνάντησης, αποσύρθηκε η επίμαχη υπογραφή από το… ευρω-ενοποιητικό κείμενο, τόσο ανεξήγητα όσο είχε μπει.
Αντιθέτως, απολύτως διαυγής η αποστροφή της γαλλίδας Σοφί Μπινέ, γγ της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργαζομένων: «Τίποτα δεν είναι χειρότερο για τους εργαζόμενους, από την οικονομία του πολέμου».
Η ζωή συνεχίζεται…
