Πρόσφατα οι ιρανικές αρχές συνέλαβαν άτομα λόγω του περιεχομένου των προσωπικών τους προφίλ στη δημοφιλή πλατφόρμα δικτύωσης, Instagram. Ανάμεσα στους κατηγορούμενους βρίσκεται και μια νεαρή γυναίκα, το παράπτωμα της οποίας ήταν η δημοσίευση βίντεο στα οποία χορεύει χωρίς να φοράει χιτζάμπ. Σύμφωνα με ακτιβιστές το όνομα της είναι Maedeh Hojabri, ενώ τα ονόματα των υπολοίπων δεν έχουν επιβεβαιωθεί ακόμη. Στο λογαριασμό της η νεαρή γυναίκα είχε πάνω από 600.000 ακόλουθους. Στη συνέχεια η ιρανική κρατική τηλεόραση παρουσίασε ένα πρόγραμμα όπου διάφοροι χρήστες του Instagram, συμπεριλαμβανομένης και της Hojabri, εμφανίζονται να απολογούνται για τη συμμετοχή τους στην εν λόγω πλατφόρμα. Τα πρόσωπα των κατηγορούμενων είναι θολά, αλλά η Hojabri διακρίνεται στο βίντεο να κλαίει προσπαθώντας να υπερασπιστεί τον εαυτό της και δηλώνοντας ότι επρό��ειτο για προσωπική χρήση, χωρίς την πρόθεση να προωθήσει αυτή τη συμπεριφορά. Οι δημόσιες απολογίες τους έγιναν κατά τη διάρκεια της κράτησής τους από την αστυνομία, και όπως αναφέρουν ακτιβιστές είναι κοινός τόπος για τις αρχές να εκβιάζουν πολίτες σε απολογίες.
Χορός αλληλεγγύης και κινητοποίησης
Μετά τα νέα για τη σύλληψή της, η Hojabri έγινε ακόμα πιο γνωστή, καθώς τα βίντεό της κυκλοφόρησαν και από άλλα προφίλ, βρίσκοντας ένα ακόμα μεγαλύτερο κοινό. Στα βίντεό της η Hojabri παρουσιάζεται να χορεύει στο δωμάτιο της ακούγοντας δυτική ποπ και ραπ μουσική, χωρίς να φοράει την απαραίτητη χιτζάμπ. Σύμφωνα με την ιρανική νομοθεσία απαγορεύεται στις γυναίκες να χορεύουν εάν δεν παρίσταται έστω ένας κηδεμόνας ή μέλος της οικογένειάς τους. Σε απάντηση προς την κυβέρνηση, γυναίκες από το Ιράν δημοσίευσαν και δικά τους βίντεο στα οποία χορεύουν, υποστηρίζοντας τη νεαρή γυναίκα. Στο πρόσφατο παρελθόν είχαν συλληφθεί επίσης έξι άτομα που χόρευαν υπό τους ήχους δυτικής μουσικής σε βίντεο.
Στόχος των αρχών, όπως λένε, ήταν όχι η χρήση διαδικτυακών εφαρμογών, αλλά η δημοσίευση περιεχομένου που προωθεί τη μη χρήση χιτζάμπ και το χορό δημοσίως. Τα άτομα που συνελήφθησαν, διατηρούσαν μερικά από τα πιο δημοφιλή προφίλ στο διαδικτυακό χώρο του Ιράν, μια πρακτική συνήθης για τις ιρανικές αρχές. Οι συλλήψεις συνοδεύτηκαν από το φόβο για την εξολοκλήρου απαγόρευση του Instagram, όπως γίνεται και με άλλες διαδικτυακές εφαρμογές που προέρχονται από τη Δύση. Η κυβέρνηση μέχρι στιγμής επιτρέπει τη χρήση της εφαρμογής, όπως και τη χρήση των εφαρμογών Facebook και Twitter, αλλά με φίλτρα που περιορίζουν την πρόσβαση σε υλικό που κρίνεται άσεμνο ή ανεπιθύμητο από τις αρχές.
Χαρακτηρίζοντας έγκλημα ό,τι δεν αρέσει
Ο επικεφαλής της διαδικτυακής αστυνομίας στην Τεχεράνη, Touraj Kazemi, δήλωσε ότι θα ταυτοποιήσουν τους δημοφιλέστερους λογαριασμούς χρηστών στο Instagram και θα υπάρξουν ποινικές διώξεις. Να σημειώσουμε ότι το 2012 ο προκάτοχός του αναγκάστηκε σε παραίτηση μετά το θάνατο ενός μπλόγκερ κατά την προφυλάκιση του. Οι ιρανικοί νόμοι ορίζουν τι συνιστά πράξη κατά της δημοσίας αιδούς και ηθικής χωρίς ιδιαίτερες διευκρινίσεις, δίνοντας έτσι πάτημα στις αρχές να ασκούν λογοκρισία σε διάφορες μορφές τέχνης και πολιτιστικής έκφρασης, όπως επίσης να συλλαμβάνουν εκατοντάδες άτομα για ανάλογες πράξεις. Τα συχνότερα θύματα αυτής της πολιτικής είναι γυναίκες και μειονότητες, όπως η γκέι κοινότητα της χώρας. Από το 2016 έως σήμερα έχουν συλλάβει και ανακρίνει πολλούς και πολλές μπλόγκερς που ασχολούνται με τη μόδα, κυρίως γυναίκες, οι οποίες διατηρούσαν λογαριασμούς στο Instagram με σκοπό την προώθηση των επιχειρήσεών τους. Πολλές από αυτές ανακρίθηκαν για δημοσιευμένες φωτογραφίες όπου απεικονίζονται χωρίς να φορούν χιτζάμπ, ενώ έχουν χρησιμοποιήσει προϊόντα μακιγιάζ. Την ημέρα που προβλήθηκαν στην κρατική τηλεόραση οι απολογίες προσωρινά φυλακισμένων γυναικών λόγω των βίντεό τους στο Instagram, η Shaparak Shajarizadeh, η οποία έβγαλε δημοσίως την χιτζάμπ της τον Ιανουάριο, ανακοίνωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την καταδικαστική απόφαση του δικαστηρίου. Για αυτή της την πράξη καταδικάστηκε σε 20 χρόνια ποινής, παρότι με την αναστολή μειώθηκαν κατά 18 χρόνια, κάτι που σημαίνει ότι θα περάσει δύο χρόνια στη φυλακή επειδή αποκάλυψε δημοσίως τα μαλλιά της.
Όλγα Βερελή
