Φωτο: Mohammed al Bardawil / Unsplash
Διαβάζω πως το Ισραήλ ισοπεδώνει τη Γάζα, γιατί υπάρχει σχέδιο Αμερικανών και Ισραηλινών να γίνει η Γάζα resort, με τουρισμό και real estate. Η ερμηνεία αυτή παρακάμπτει ένα κρίσιμο στάδιο: το Ισραήλ πρέπει πρώτα να κερδίσει τον πόλεμο που αδυνατεί να κερδίσει εδώ και δύο χρόνια.
Όπως είχα γράψει στο προηγούμενο σχετικό σημείωμα («Γάζα: Το νέο Μεσολόγγι», 1.6.2025), ο Τσόρτσιλ είχε πει κάποτε (κατά τη διάρκεια της προέλασης του ελληνικού στρατού στο Σαγγάριο) πως οτιδήποτε άλλο εκτός από την ολοκληρωτική συντριβή του αντιπάλου (του Κεμάλ) θα είναι ήττα, και πως οτιδήποτε άλλο από συντριβή του τελευταίου θα είναι νίκη του. Αυτό θεωρώ πως ισχύει και για την περίπτωση του πολέμου στη Γάζα. Το Ισραήλ ήδη αδυνατεί να επιβεβαιώσει το μύθο περί αήττητου στρατού που δεν μπορεί να του αντιπαρατεθεί κανείς στη Μέση Ανατολή και όλοι οφείλουν να το φοβούνται. Μόλις δύο εβδομάδες κράτησε ο τσαμπουκάς με το Ιράν, ενώ αδυνατεί να περιορίσει τη Χεσμπολάχ και, φυσικά, δείχνει ανίκανο να τελειώσει τη Χαμάς παρόλη την τρομακτική υπεροπλία του. Και όσο αδυνατεί να το κάνει, το μέλλον του ως μπάτσος της Μέσης Ανατολής καθίσταται όλο και πιο επισφαλές.
Για να αποφύγει, λοιπόν, αυτό το δυσμενές σενάριο, που ομοιάζει με ήττα, ισοπεδώνει τη Γάζα. Αυτό θα στερήσει από τους Παλαιστίνιους το πλεονέκτημα που τους δίνει ο ανταρτοπόλεμος μέσα σε μια θάλασσα από γνώριμα σπίτια, στενά και λαγούμια. Ο ανταρτοπόλεμος εξουδετερώνει το συγκριτικό πλεονέκτημα του αντίπαλου τακτικού στρατού –γι’ αυτό άλλωστε επιλέγεται. Είναι δε πολύ πιθανό η Χαμάς να ενισχύεται από την παρουσία εμπειροπόλεμων ισλαμιστών που συμμετείχαν στις συγκρούσεις της τελευταίας εικοσαετίας στην ευρύτερη Μέση Ανατολή. Υποθέτω ότι η Χαμάς δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να αρνείται τη συνδρομή τόσο σκληροτράχηλων και αποφασισμένων πολεμιστών. Το Ισραήλ, επομένως, καλείται να νικήσει μερικούς από τους καλύτερους στρατιώτες στον κόσμο. Και αποτυγχάνει. Στο πλαίσιο αυτό, επιδιώκει να κάνει τη Γάζα «οικόπεδο», για να ανακτήσει το τακτικό πλεονέκτημα. Αν όμως κάνει τη Γάζα «οικόπεδο», μπορεί και να αξιοποιήσει το οικόπεδο.
Ελπίζω να είναι σαφές από αυτό το παράδειγμα ότι οι αναλύσεις μας πρέπει να απομακρυνθούν από τον παραδοσιακό οικονομικό ντετερμινισμό που αποδίδει σε όλα πρωτίστως ένα οικονομικό κίνητρο και ερμηνεύει τα πάντα πρωτίστως μέσω των οικονομικών και τεχνολογικών πόρων. Το στρατιωτικό πεδίο είναι αυτόνομο πεδίο με αυτόνομο αντικείμενο εργασίας: την επικράτεια, πάνω στην οποία λαμβάνουν χώρα όλες οι υπόλοιπες δραστηριότητες (οικονομικές, ιδεολογικές, πολιτικές). Γι’ αυτό και όταν τίθενται ζητήματα στρατιωτικής εμπλοκής, άρα διεύρυνσης ή υπεράσπισης της επικράτειας, οι υπόλοιπες δραστηριότητες υποχωρούν σε σημασία –κάτι που η παγκόσμια Δεξιά έχει εργαλειοποιήσει κατά κόρον προς μόνιμη έκπληξη της παγκόσμιας Αριστεράς. Ομοίως, οι πόλεμοι κερδίζονται ή χάνονται για όλους τους λόγους –και όχι φυσικά αποκλειστικά για οικονομικούς ή τεχνολογικούς. Οι δε στρατιωτικές καινοτομίες που έμειναν στην Ιστορία οφείλονταν τις περισσότερες φορές σε παράγοντες που λίγο είχαν να κάνουν με οικονομικά μεγέθη –η βαριά μακεδονική φάλαγγα, η ευέλικτη ρωμαϊκή λεγεώνα, το ιππικό τοξοτών των λαών της στέπας, το αγγλικό τόξο, το γαλλικό levée en masse κ.ά.
Ο πόλεμος, βέβαια, δεν είναι μόνο στρατιωτικό γεγονός. Τόσο η διπλωματία όσο και η παγκόσμια κοινή γνώμη παίζουν σημαντικό ρόλο και, ως εκ τούτου, οι πολιτικές και ιδεολογικές/ηθικές πτυχές. Η αναγνώριση του κράτους της Παλαιστίνης, οι δηλώσεις διεθνών αξιωματούχων, από τη μια, και οι διαδηλώσεις και οι δράσεις αλληλεγγύης, από την άλλη, αναμένεται να επηρεάσουν το αποτέλεσμα, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μεσο-μακροπρόθεσμα. Ειδική μνεία φυσικά χρειάζονται τα πλοία του Global Sumud Flotilla, που με την αποστολή τους προς τη Γάζα καταφέρνουν να αυξάνουν τη συνειδητοποίηση της παγκόσμιας κοινής γνώμης σε σχέση με τα εγκλήματα πολέμου που διαπράττει το Ισραήλ κατά των Παλαιστίνιων αλλά και με την ανάγκη αλληλεγγύης προς τα θύματα της ισραηλινής θηριωδίας.
Είναι, λοιπόν, πολύ πιθανό ο ισραηλινός λαός να υποθηκεύει το μέλλον του –και όλων των Εβραίων– ακόμα και εάν κερδίσει με στρατιωτικό τρόπο αυτό τον πόλεμο. Διότι δεν πρόκειται να νιώσει ασφάλεια όταν αυξάνονται οι εχθροί του στην περιοχή, όταν κανένα κράτος δεν τον εμπιστεύεται, όταν έχει χάσει για τα καλά –ως θύμα του Ολοκαυτώματος– τη συμπάθεια της παγκόσμιας δημοκρατικής γνώμης και de facto στηρίζεται σε ιμπεριαλιστές-θύτες. Δεν είναι μόνο ότι κάνει ό,τι του έκαναν στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Είναι ότι κάνει ό,τι του έκαναν αυτοί που πριν από δύο χιλιετίες τον οδήγησαν στην Έξοδο από την Παλαιστίνη. Χωρίς Εβραίους τότε η Παλαιστίνη, χωρίς Παλαιστίνιους τώρα. Στο όνομα της ασφάλειας. Αλλά τι ασφάλεια είναι αυτή που αναγκάζονται να αγοράζουν οικόπεδα και σπίτια στην Κύπρο, την Ελλάδα και αλλού από μόνοι τους; Πώς συμβαδίζει η προσπάθεια αποφυγής νέας Εξόδου με την ετοιμασία της; Από ό,τι φαίνεται ούτε η Έξοδος των Παλαιστινίων δεν θα τους κάνει να πάψουν να έχουν έτοιμη μια βαλίτσα δίπλα στην πόρτα. Και εγκληματίες, και φοβισμένοι.
