Η τηλεφωνική επικοινωνία του αμερικανού προέδρου Τζο Μπάιντεν με τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου την Τετάρτη –η πρώτη από τις 21 Αυγούστου, σε μια περίοδο ιδιαίτερης έντασης στις μεταξύ τους σχέσεις− αναφορικά με το πώς το Ισραήλ σκοπεύει να απαντήσει στο μπαράζ πυραυλικών πληγμάτων ακριβείας από το Ιράν στις 1 Οκτωβρίου δεν φαίνεται να υπήρξε ιδιαίτερα καθησυχαστική για την αμερικανική πλευρά.
Η ανακοίνωση της εκπροσώπου του Λευκού Οίκου ότι η 30λεπτη τηλεφωνική επικοινωνία των δύο ανδρών ήταν «άμεση» και «παραγωγική», όμως χωρίς καμιά αναφορά στο τι ακριβώς συζητήθηκε, ενισχύει μάλλον παρά διασκεδάζει τις αμφιβολίες αν ο ισραηλινός πρωθυπουργός ήταν ειλικρινής σε ό,τι αφορά τις προθέσεις του.
Το ότι ο ισραηλινός υπουργός Άμυνας Γιόαβ Γκάλαντ, στη δήλωσή του το βράδυ της ίδιας μέρας, αναφέρθηκε σε «θανατηφόρα, ακριβή και αναπάντεχα» πλήγματα σε «οποιονδήποτε επιτίθεται» στη χώρα του, αποφεύγοντας όμως να «δείξει» τις ενεργειακές και οικονομικές εγκαταστάσεις του Ιράν, δεν φαίνεται να επηρέασε κατευναστικά την ανησυχία του προέδρου Μπάιντεν από τη διαφαινόμενη πρόθεση του Ισραήλ να εκμεταλλευτεί την ιρανική επίθεση για να ανατρέψει δυναμικά την ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή υπέρ του, με στόχο την εξάλειψη κάθε προοπτικής δημιουργίας ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους. Ο Τζο Μπάιντεν δεν αγνοεί τη δέσμευση του Μπενιαμίν Νετανιάχου ότι αν η χώρα του νικήσει θα προσαρτήσει άμεσα την κοιλάδα του Ιορδάνη, μια λωρίδα γης στρατηγικής σημασίας ίση με το 30% της Δυτικής Όχθης –ούτε τα προσωπικά κίνητρα του ισραηλινού πρωθυπουργού ότι έτσι θα εξασφαλίσει την ιστορική εξιλέωση και το πολιτικό απυρόβλητο απέναντι στις πολλές κατηγορίες για διαφθορά και δωροδοκία που εκκρεμούν εναντίον του στη δικαιοσύνη.
Όμως τα παραπάνω δεν είναι ο βαθύτερος λόγος που οι Ηνωμένες Πολιτείες απεύχεται έναν ανοιχτό πόλεμο με το Ιράν, έστω και χωρίς τη δική τους άμεση εμπλοκή. Είναι οι οικονομικές παρενέργειές του, που δεν φαίνεται ότι θα χαριστούν στην αμερικανική οικονομία. Αν το Ισραήλ χτυπήσει πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Ιράν, η ενεργειακή κρίση που θα προκληθεί θα είναι σοβαρότερη εκείνης του 1973.
Άρκεσε, θυμίζουμε, μια «παρεξηγημένη» δήλωση του προέδρου Μπάιντεν την περασμένη εβδομάδα, ότι «συζητά» με το Ισραήλ το ενδεχόμενο το Τελ Αβίβ να χτυπήσει πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Τεχεράνης, για να εκτιναχτούν παγκοσμίως οι τιμές του πετρελαίου στα 80 ευρώ το βαρέλι, σε μια φάση όπου το στρατηγικό απόθεμα πετρελαίου των ΗΠΑ βρίσκεται σε χαμηλό 40 ετών, μετά την απόφαση της κυβέρνησης Μπάιντεν το 2022 να διοχετεύσει στην αγορά μια τεράστια ποσότητα αργού για να συγκρατήσει τις τιμές μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Οι ΗΠΑ δεν είναι μόνο ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου παγκοσμίως. Είναι επίσης ο μεγαλύτερος καταναλωτής, αλλά και μεγάλος εξαγωγέας, ένας συνδυασμός που καθιστά την αμερικανική οικονομία ευάλωτη στις παγκόσμιες διακυμάνσεις των τιμών, τις οποίες δυσκολεύεται να τιθασεύσει εξαιτίας και της αποθεματικής ανεπάρκειας. Σήμερα το στρατηγικό απόθεμα πετρελαίου των ΗΠΑ, με συνολική χωρητικότητα 714 εκατομμύρια βαρέλια, εκτιμάται στα 375 εκατομμύρια, ποσότητα ανεπαρκής βεβαίως, όμως περισσότερο από επαρκής για να προκαλέσει εντάσεις σε μια οικονομία σε επισφαλή ισορροπία.
Στις 7 του περασμένου Ιανουαρίου οι Δημοκρατικοί και οι Ρεπουμπλικανοί ανακοίνωσαν στο Κογκρέσο τη συμφωνία τους να καταρτιστεί πλήρης ομοσπονδιακός προϋπολογισμός για το οικονομικό έτος 2024, που θα αποτρέψει το ενδεχόμενο παράλυσης μιας «οικονομίας σε εκκρεμότητα» λόγω προεδρικών και βουλευτικών εκλογών. Όμως ο χρόνος πιέζει. Αν τα δύο αντίπαλα κόμματα δεν καταλήξουν σε μια συμφωνία-πλαίσιο για τις δημόσιες δαπάνες πριν τις 19 του ερχόμενου Ιανουαρίου, η χρηματοδότηση των ομοσπονδιακών υπηρεσιών θα διακοπεί αυτομάτως επειδή δεν θα έχει εγκριθεί νέος προϋπολογισμός.
Ο παράγοντας οικονομία δεν προβλέπεται να είναι επιεικέστερος με το Ισραήλ επειδή ο Νετανιάχου αδιαφορεί ιδεοληπτικά για το τεράστιο δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας του, που εξαιτίας του πολέμου εκτινάχτηκε φέτος από το 4% στο 8% του ΑΕΠ, με αυξητικές τάσεις· για το αυξανόμενο δημόσιο χρέος· για τα δισεκατομμύρια δολάρια που «φυγαδεύτηκαν» στο εξωτερικό από ισραηλινές τράπεζες λόγω επενδυτικού «εμφράγματος» και επαπειλούμενης οικονομικής κατάρρευσης· για την υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας του Ισραήλ από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης Fitch, Moody's και Standard & Poor’s, υποβάθμιση που πιθανότατα θα αυξήσει το κόστος δανεισμού του ισραηλινού δημοσίου.
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, η οικονομία του Ισραήλ ενδέχεται να συρρικνωθεί πάνω και από το 5% που προβλέπει, εξαιτίας της σύγκρουσης Χεζμπολάχ και Ισραήλ, για την οικονομία του Λιβάνου η εταιρεία ερευνών ΒΜΙ της Fitch Solutions.
Αλλά και με βάση το «καλό σενάριο», η εκτίμηση του Ινστιτούτου είναι ότι το ΑΕΠ του Ισραήλ θα βαίνει μειούμενο, ανεξάρτητα από την έκβαση του πολέμου.
Η οικονομία του Ισραήλ, σύμφωνα πάντα με το ίδιο Ινστιτούτο, «αναμένεται να υποστεί μακροπρόθεσμη ζημιά ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα του πολέμου». Όπως αναφέρει σχετικό ρεπορτάζ το CNN, η πτώση των ρυθμών ανάπτυξης σε όλα τα μέτωπα της οικονομίας συγκριτικά με την προπολεμική περίοδο, και η αύξηση των αμυντικών δαπανών μπορεί να οδηγήσουν σε μια ύφεση ανάλογη με εκείνη της «χαμένης δεκαετίας» μετά τον αραβοϊσραηλινό «πόλεμο των 6 ημερών» ή «πόλεμο του Γιομ Κιπούρ», το 1973, ύφεση που, παρά τη νίκη του Ισραήλ, καθήλωσε την ισραηλινή οικονομία στη στασιμότητα για πολλά χρόνια.
Το μήνυμα που μεταφέρουν οι ενδείξεις της «οικονομίας της καθημερινότητας» στο Ισραήλ, αν και λιγότερο ηχηρό, είναι εξίσου ή και περισσότερο ανησυχητικό. Μιλά για ανεπάρκειες στα είδη διατροφής και υποχώρηση της οικοδομικής δραστηριότητας. Ο λόγος; Οι άδειες εργασίας των Παλαιστινίων που απασχολούνταν στη γεωργία και τις κατασκευές έχουν ανασταλεί επ’ αόριστο από τον περασμένο Οκτώβριο.
Η οικονομία πάντα προειδοποιεί. Και πάντα εισακούεται όταν είναι πλέον αργά.
