Για άλλη μια φορά μετανάστες, που αναζητούσαν μια καλύτερη ζωή σε μια άλλη χώρα, στην πλειοψηφία τους νέοι άνδρες, αλλά και γυναίκες και μικρά παιδιά, βρήκαν το θάνατο στην προσπάθειά τους να φθάσουν στις ιταλικές ακτές. Στις 8 Φεβρουαρίου, εκατόν πέντε μετανάστες που ξεκίνησαν από τη Λιβύη περίμεναν για ώρες να διασωθούν, ξαπλωμένοι μέσα σε ένα σκάφος στη φουρτουνιασμένη θάλασσα, με κύματα ύψους οκτώ μέτρων. Οι καιρικές συνθήκες καθυστέρησαν την άφιξη των  σκαφών του λιμενικού που στάλθηκαν για να τους βοηθήσουν. Είκοσι εννέα άτομα έχασαν τη ζωή τους από το κρύο. Οι σοροί τους αποβιβάστηκαν το βράδυ στον μόλο Φαβαλόρο της Λαμπεντούζα, του σικελικού νησιού που αυτές τις ώρες βιώνει ένα νέο εφιάλτη. «Είμαι αναστατωμένος, δεν θα συνηθίσω ποτέ αυτές τις τραγωδίες», λέει ο Πιέτρο Μπάρτολο, διευθυντής υγειονομικής περίθαλψης του νησιού, ο οποίος θεωρεί ως υπαίτιο την απόφαση της κυβέρνησης Ρέντσι να δώσει ένα τέλος στο Mare nostrum, την αποστολή του Πολεμικού Ναυτικού που έσωσε μέσα σε 14 μήνες 170 χιλιάδες άνδρες, γυναίκες και παιδιά. «Αυτοί οι πρόσφυγες μπορούσαν να είχαν σωθεί — συνεχίζει ο γιατρός — θα αρκούσε να πήγαιναν να τους πάρουν με πολεμικά πλοία και όχι με λαστιχένιες βάρκες και ακάτους στην ανοιχτή θάλασσα μ’ αυτή την παγωνιά και μ’ αυτή την κακοκαιρία».

Ήταν μόνο θέμα χρόνου

Η ακύρωση του Mare nostrum και η εκκίνηση της ευρωπαϊκής αποστολής Τρίτων άλλαξε τον τρόπο παρέμβασης για τη σωτηρία των μεταναστών.  Τα πολεμικά πλοία έφθαναν στην ανοιχτή θάλασσα, μέχρι απέναντι από τις ακτές της Λιβύης, κατορθώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο να παρεμβαίνουν σε σύντομο χρόνο, ενώ τώρα η διάσωση δεν γίνεται πέρα από τα τριάντα ναυτικά μίλια. Η απόφαση αυτή καταδίκασε σε θάνατο τους 29 μετανάστες και τουλάχιστον άλλους 300. Σύμφωνα με τα λεγόμενα των διασωθέντων, 460 μετανάστες ξεκίνησαν από τις ακτές της Λιβύης, υπό την απειλή των όπλων των δουλεμπόρων, οι οποίοι τους εξανάγκασαν να επιβιβαστούν σε τέσσερα φουσκωτά, μολονότι ήθελαν να περιμένουν καλύτερες καιρικές συνθήκες. Είχαν πληρώσει ο καθένας τους 800 δολάρια. 
Στην ίδια περιοχή όπου διασώθηκαν οι μετανάστες, βρέθηκαν άλλα δύο σκάφη. Στο ένα σκάφος ήταν δύο μετανάστες και στο δεύτερο επτά. Λαμβάνοντας υπόψη τον τρόπο με τον οποίο οι δουλέμποροι στοιβάζουν τους ανθρώπους μέσα στα σκάφη, δεν είναι δύσκολο να αντιληφθούμε τι απέγιναν οι υπόλοιποι.  Οι διασωθέντες ισχυρίζονται ότι είδαν να πνίγονται 200 άτομα μπροστά στα μάτια τους. Η Ύπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες επιβεβαιώνει: 232 θύματα. Ανάμεσα στους διασωθέντες του πρώτου σκάφους είναι και ένα παιδί 12 ετών, που αντιμετώπισε μόνο του το τρομερό αυτό ταξίδι για να βρει δουλειά στην Ευρώπη.

Αντιδράσεις για τον Τρίτων

Θλίψη και αγανακτισμένες αντιδράσεις από προσωπικότητες και οργανώσεις στην Ιταλία, καθώς και από την καθολική Εκκλησία. Ο ίδιος ο Πάπας ζητάει «αλληλεγγύη, ώστε να μη λείψει από κανέναν η αναγκαία βοήθεια». Σκληρά λόγια για το πρόγραμμα Τρίτων ακούγονται και από την πλευρά του Επισκόπου του Αγκριτζέντο, Φραντσέσκο Μοντενέγκρο: «Πιστεύω ότι μια μεγάλη ευρωπαϊκή επιχείρηση που περιορίζεται στο να διαφυλάσσει τα σύνορα δεν θα επιτύχει σπουδαία αποτελέσματα». Ο ιδρυτής της οργάνωσης Emergency,Τζίνο Στράντα γράφει στο facebook: «Ντρέπομαι που είμαι Iταλός».   
 Για τον πρωθυπουργό της Ιταλίας Ρέντσι  το πραγματικό πρόβλημα είναι η κατάσταση στη Λιβύη. Σε μια συνέντευξή του στο τηλεοπτικό κανάλι Sky, ισχυρίζεται ότι η Ιταλία θα ζητήσει από την Ευρώπη να παρέμβει. «Δεν υπάρχει μόνο η Ελλάδα ή η Ουκρανία», λέει χαρακτηριστικά, «αλλά και η Λιβύη. Αν θέλουμε να δώσουμε ένα τέλος σ’ αυτή τη Μεσόγειο- νεκροταφείο η προτεραιότητά μας είναι να βρούμε λύση για την κατάσταση της Λιβύης, δεν είναι αν είναι καλύτερο το πρόγραμμα Τρίτων ή το Mare nostrum». 
Όμως, η πρόεδρος της Βουλής Λάουρα Μπολντρίνι δεν συμφωνεί και δηλώνει ότι «αν δούμε αυτή την τραγωδία αντιλαμβανόμαστε ότι δεν μπορούμε παρά να παραδεχτούμε ότι η επιχείρηση Τρίτων είναι ακατάλληλη. Επιβεβαιώνονται πράγματι όλες οι ανησυχίες που είχαμε εκφράσει πολλοί για το τέλος του Mare Nostrum». Ο επίτροπος του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα ανθρώπινα δικαιώματα, Νιλς Μούζνιεκς απορρίπτει την επιχείρηση Τρίτων, λέγοντας ότι δεν είναι «στο ύψος των καθηκόντων που πρέπει να ασκήσει» και ότι «η Ευρώπη χρειάζεται ένα αποτελεσματικό σύστημα έρευνας και διάσωσης».
Πόσους νεκρούς πρέπει ακόμη να δεχτούν τα νερά της Μεσογείου για να αποφασίσει επιτέλους η Ευρώπη ότι η ανθρώπινη ζωή έχει μεγαλύτερη αξία από την υποτιθέμενη προστασία των συνόρων της;

Τόνια Τσίτσοβιτς