Η Ιταλία είναι μια χώρα που ξαναχτίστηκε στα ερείπια του φασισμού. Το Σύνταγμα του 1948 είναι η αντανάκλαση του αντιφασιστικού αγώνα. Αυτό το Σύνταγμα θέλει να καταλύσει η Μελόνι, με στρατηγική ελιγμών, σε κρίσιμη διεθνή και ευρωπαϊκή συγκυρία (άνοδος alt-right, οικονομική αστάθεια, ανασφάλεια, πολυκρίση, πόλεμοι και πολεμική οικονομία). Σε μια Ιταλία που έλαβε από την ΕΕ (2021-26) πάνω από 191 δισ. ευρώ και δεν αναπτύσσεται (0,5% αύξηση ΑΕΠ, 2025-26), ενώ αυξάνει περαιτέρω τις ανισότητες και μειώνει τη δημοκρατία.
Η πρώτη απόπειρα χρονολογείται τον Νοέμβρη του 2023, όταν ανακοίνωσε τη «μητέρα όλων των μεταρρυθμίσεων»: το νέο σύστημα θα επέτρεπε την άμεση εκλογή πρωθυπουργού και τη νικήτρια συμμαχία να κερδίσει το 55% των εδρών. Αλλά μετά την αρχική έγκριση στη Γερουσία (Ιούνιος 2024), η κυβέρνηση δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την απαιτούμενη πλειοψηφία των 2/3, οπότε θα έπρεπε να γίνει δημοψήφισμα, το οποίο, δεδομένων των δημοσκοπήσεων, οδηγούσε σε ήττα της. Γι’ αυτό η Μελόνι πρότεινε γενικές εκλογές τον Ιούνιο του 2027 και τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την πρωθυπουργία το 2028, στο πλαίσιο του οδικού χάρτη της.
Η δεύτερη απόπειρα αλλοίωσης του Συντάγματος έγινε τώρα, με την υλοποίηση του δημοψηφίσματος για την υπαγωγή της δικαστικής εξουσίας στην εκτελεστική. Το ερώτημα του δημοψηφίσματος ήταν απόλυτα τεχνικό[1], με στόχο την κυβερνητική επιρροή στη σύνθεση και λειτουργία των ανώτατων δικαστικών θεσμών.
Στην πραγματικότητα, όμως, ήταν έγκριση ή όχι του εκλογικού σώματος στη διακυβέρνηση Μελόνι.
Τα αποτελέσματα
Το «Όχι» κέρδισε με 53,7% των ψήφων (14.461.074 ψήφοι). Το «Ναι» έλαβε 46,3%, με διαφορά μεγαλύτερη από 7% και περίπου δύο εκατομμύρια λιγότερες ψήφους. Οι προβλέψεις που προέβλεπαν μια αμφίρροπη αναμέτρηση επίσης διαψεύστηκαν. Το προοδευτικό μπλοκ δεν είχε φτάσει σε τέτοιο ποσοστό από το 2008 (επί Βελτρόνι). Γεγονός είναι ότι 2 εκατ. ψηφοφόροι των προηγούμενων εθνικών εκλογών δεν θέλουν τη Μελόνι, αλλά ακόμα δεν πείθονται ότι η προοδευτική αντιπολίτευση μπορεί να αλλάξει το κοινωνικοπολιτικό σκηνικό.
Η προσέλευση ήταν ιστορική, σχεδόν 59%, υψηλότερη κατά 9% από τις ευρωεκλογές. Η ψήφος του «Όχι» ήταν συντριπτική μεταξύ των νέων (61% στις ηλικίες 18- 34 ετών), κέρδισε στις ηλικίες 35-54 (53.3%), ενώ στους άνω των 55 νίκησε οριακά το ΝΑΙ (50,7%).
Εκτός από τα 3 κάστρα της Δεξιάς (Λομβαρδία, Βένετο, και Φριούλι-Βενέτσια), στις υπόλοιπες 17 ιταλικές περιφέρειες, το «Όχι» νίκησε, και σε πολλές περιπτώσεις συντριπτικά. Όλες οι μεγάλες πόλεις τάχθηκαν με το «Όχι», με τη Νάπολι να κάνει ρεκόρ (75,4%). Από τις 138 πόλεις της Ιταλίας (άνω των 50 χιλ. κατοίκων) το «Όχι» κέρδισε στις 124. Μόνο οι επαρχίες των περιφερειών στήριξαν το «Ναι». Οι νέοι και ο Νότος (αποχή δεξιών ψηφοφόρων) ήταν οι καθοριστικοί παράγοντες της ευρείας, δεδομένων των δημοσκοπήσεων, νίκης.
Η ψήφος του «Ναι» υποστηρίχθηκε από την Ακροδεξιά (Casapound, Futuro Nazionale, FdI-Μελόνι, Lega-Σαλβίνι) τη δεξιά Forza Italia του Ταγιάνι, μέχρι τους ακροκεντρώους (Azione- Καλέντα και Italia Viva – Ρέντσι), με συνολικό ποσοστό 57%, βάσει των τελευταίων εθνικών εκλογών. Το «Ναι» έλαβε 11% λιγότερο από το βάρος των πολιτικών δυνάμεων που την υποστήριξαν.
Στο «Ναι» προστίθεται ένα 9% της εσωτερικής Δεξιάς του Δημοκρατικού Κόμματος, που κοντράρει την Σλάιν και είναι εναντίον της προοπτικής μιας προοδευτικής συμμαχίας που θα εκδιώξει τους φασίστες από την κυβέρνηση.
Από την άλλη πλευρά ήταν το κυρίως Δημοκρατικό Κόμμα, οι 5 Αστέρες, οι Πράσινοι και η Αριστερά. Αλλά σύμφωνα με την ανάλυση Youtrend: Το 16% των ψηφοφόρων της Forza Italia ψήφισε «Όχι», όπως και το 14% των ψηφοφόρων της Λέγκας. Το 32% των ψηφοφόρων του Καλέντα και το 50% του Ρέντσι ψήφισε «Όχι», κόντρα στην ηγεσία τους.
Ομιχλώδης ο δρόμος προς τις επόμενες εκλογές
Οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις για τις εθνικές εκλογές δίνουν 29% στη Μελόνι, 6% στο Σαλβίνι, 8% στον Ταγιάνι, και 3% στο νεοσύστατο ακροδεξιό κόμμα Futuro Nazionale. Ένα συνολικό ποσοστό (46%) ικανό για μια επόμενη ακροδεξιά διακυβέρνηση.
Όμως σήμερα, ύστερα από χρόνια, η προοδευτική αντιπολίτευση φαίνεται ενωμένη, κοινοβουλευτικά και κινηματικά. Η αριστερή στροφή του Δημοκρατικού Κόμματος (22%) της Σλάιν (παρά τον εσωτερικό πόλεμο), η αριστερή τοποθέτηση των Πέντε Αστέρων (12%) του Κόντε, η άνοδος του Κοκκινοπράσινου (AVS:7%) των Φρατοϊάνι – Μπονέλι, το άνοιγμα της Ριφοντατσιόνε (1+%) στις παραπάνω δυνάμεις και η κοινή τους κάθοδο στους αγώνες των συνδικάτων, δίνει άλλο τόνο στο πολιτικό σκηνικό. Υπάρχουν και οι Κεντρώοι (Καλέντα, Ρέντσι κλπ) που αθροίζουν ένα 4-5%, ενώ ένα μεγαλύτερο ποσοστό ψηφοφόρων βρίσκεται ακόμα στην αποχή. Ο δρόμος για τις επόμενες εκλογές είναι πιο ομιχλώδης από ό,τι δείχνουν, ως τώρα, οι αριθμοί. Η υπόθεση πρόωρων εκλογών μπαίνει στο τραπέζι από τη Μελόνι, όπως και η μεταρρύθμιση του εκλογικού νόμου.
Η Μελόνι έκανε παρόμοιο λάθος με το Ρέντσι στο συνταγματικό δημοψήφισμα του 2016, που οδήγησε σε συντριπτική ήττα του ίδιου και του Δημοκρατικού Κόμματος.
Επένδυσε πολιτικά στο δημοψήφισμα και υπέστη σοβαρή πολιτική ήττα. Αλλά αυτό δεν αποτελεί ακόμη ένδειξη νίκης για την αντιπολίτευση. Η Μελόνι δεν έχει τελειώσει ως ηγέτης. Αυτό θα ήταν μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση για την αντιπολίτευση.
Η υπερεκτιμημένη Μελόνι, ηγέτης της ακροδεξιάς ευρωομάδας του ECR, παραμένει πιστή στις ακροδεξιές απόψεις, παρά τις στενές σχέσεις της με την ευρωπαϊκή Δεξιά. Η σταδιακή μεταμόρφωση της Ιταλία σε αυταρχική δημοκρατία είναι ο πραγματικός κίνδυνος. Ειδικά όταν, σε αυτή τη διαδικασία εκφασισμού της χώρας, έχει συμμάχους την Κεντροδεξιά, την οικονομική ελίτ και τον Τραμπ. Αυτόν τον κίνδυνο, σε προεκλογική πλέον περίοδο, καλείται να υπερκεράσει το δημοκρατικό, αριστερό και κινηματικό μπλοκ δυνάμεων, προτείνοντας ένα εναλλακτικό πολιτικό σχέδιο ριζικών αλλαγών για έξοδο της χώρας από την παρακμή.
Λευτέρης Στουκογεώργος
Σημείωση:
1. «Εγκρίνετε το κείμενο του νόμου που αναθεωρεί τα άρθρα 87, παράγραφος 10, 102, παράγραφος 1, 104, 105, 106, παράγραφος 3, 107, παράγραφος 1 και 110 του Συντάγματος, που εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο και δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της 30ής Οκτωβρίου 2025 με τίτλο “Διατάξεις για το Δικαστικό Σύστημα και τη Σύσταση του Πειθαρχικού Δικαστηρίου”;»
Φωτογραφία: Pool Photo Ευρωπαϊκή Ένωση / Eurokinissi
