Εντούτοις, θα προσθέσει και η στήλη αυτή λίγες σκέψεις. Οι εξελίξεις το 2015 περιλάμβαναν νίκες σημαντικές για τη Ριζοσπαστική Αριστερά, τον ΣΥΡΙΖΑ ή σωστότερα για τα λαϊκά στρώματα που ήταν τα θύματα της λιτότητας και γενικότερα της νεοφιλελεύθερης πολιτικής. Περιλαμβάνουν όμως και ήττες οι οποίες δεν ακύρωσαν μεν τις νίκες και τις εξελίξεις που αυτές δρομολόγησαν σε Ελλάδα και Ευρώπη όμως άφησαν ένα πολύ σοβαρό έργο και ρόλο για το 2016, να δώσουν την οριστική κατεύθυνση. Αυτή είναι και η δύσκολη προσδοκία για το νέο έτος, η ελπίδα που αυτό δημιουργεί.
Είναι εφικτό
Πρώτα στην Ελλάδα. Η κυβέρνηση ΑΝΕΛ – Οικολόγων – ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να αποδείξει, ιδιαίτερα ο ΣΥΡΙΖΑ που είναι και ο κορμός της, ότι έστω και εν μέσω των μνημονιακών καταναγκασμών της συμφωνίας με τους δανειστές του Ιουλίου μπορεί να ασκηθεί μια φιλολαϊκή πολιτική, ακόμη και μία πολιτική που θα εκκινεί αριστερές μεταρρυθμίσεις, που θα κινείται μέσα στο σχέδιο για τον μετασχηματισμό της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας σε αριστερή κατεύθυνση. Η ως τώρα διαδρομή, με τις επιτυχίες της έδειξε ότι αυτό είναι εφικτό ακόμη και στο πιο δύσκολο κεφάλαιό της που είναι η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων με τους δανειστές για θέματα που είτε άπρεπε να συγκεκριμενοποιηθούν ή και να ορισθούν από την αρχή. Εκείνο που έλειψε, και είναι το κύριο έργο της κυβέρνησης για τους πρώτους μήνες του 2016, είναι να θεσμοθετηθούν οι παρεμβάσεις σε κρίσιμους τομείς όπως η ανάπτυξη, η δημόσια διοίκηση, η παιδεία, η οικολογική και παραγωγική ανασυγκρότηση, η υγεία, η φορολογία κ.ά.
Στην Ευρώπη μετά τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ έχουμε τις εξελίξεις στην Ισπανία και την Πορτογαλία όπου διαμορφώνεται μια ευνοϊκή κατάσταση για τις ριζοσπαστικές δυνάμεις στον Νότο της. Το κατά πόσο, όμως, θα αποδειχθεί ικανός ο Νότος να φέρει στο τραπέζι τα κρίσιμα ζητήματα της ευρωπαϊκής πολιτικής και να επιβάλει αλλαγή πλεύσης είναι ακόμη πολύ ενωρίς να το πει κανείς αλλά σίγουρα το πρώτο ρήγμα στην πολιτική της λιτότητας έχει προκληθεί και αυτό που μένει να κριθεί είναι αν η αντεπίθεση της ευρωπαϊκής δεξιάς θα καταφέρει να διαμορφώσει ένα νέο πλαίσιο αλλά ουσιαστικά να αφήσει την ίδια πολιτική. Να βρει, δηλαδή, τους συμμάχους ούτως ώστε με μικρές διαφοροποιήσεις να συνεχίσει. Οι ρωγμές, ωστόσο, που έχουν προκληθεί στο νεοφιλελεύθερο οικοδόμημα και οι βαθύτατες αναδιατάξεις των πολιτικών δυνάμεων δεν επιτρέπουν μεγάλη αισιοδοξία σε όσους θα ήθελαν να συνεχιστεί η ίδια πολιτική.
Η διαχείριση του μεταναστευτικού είναι το νέο στοιχείο που αναδείχθηκε το 2015 και δοκίμασε την αντοχή των ευρωπαϊκών θεσμών και της μυωπικής λογικής που θέλει την Ευρώπη ένα φρούριο. Το πρόβλημα, άλυτο, κληροδοτήθηκε για το 2016 και είναι εξαιρετικά επείγον. Ειδικά για την Ελλάδα το προσφυγικό χρησιμοποιείται σαν ένας ακόμη μοχλός πίεσης πέραν του προσφυγικού, στην καθαρή οικονομική πολιτική. Η προσέγγιση της ελληνικής κυβέρνησης με βάση την αλληλεγγύη και τον ανθρωπισμό επιχειρείται να γίνει όπλο εναντίον της όπως είδαμε πολύ καθαρά από τις τελευταίες δηλώσεις του κ. Σόιμπλε και άλλων αξιωματούχων.
Ποδαρικό με το ασφαλιστικό
Το 2016 κάνει ποδαρικό με το ασφαλιστικό, ένα ζήτημα με μεγάλο κοινωνικό και πολιτικό βάρος. Η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να μην γίνουν περικοπές και να αναζητήσει έσοδα που θα θίγουν τα πιο εύπορα στρώματα, όχι μόνο για να αποτρέψει τις κοινωνικές αντιδράσεις αλλά και να καταγραφεί μια επιτυχία της επιλογής της για μια αποφασιστική διαπραγμάτευση που περιλαμβάνει και τη μονομερή νομοθέτηση μέτρων. Αυτή η πολιτική επιτυχία, αν επαληθευτεί, θα ανοίξει τον δρόμο για την ολοκλήρωση της διευθέτησης των κόκκινων δανείων που εκκρεμεί και είναι επίσης ένα σοβαρό θέμα που αφορά στρώματα που πτώχευσαν κατά την περίοδο της κρίσης.
Η ατζέντα, βέβαια, έχει πολλά ακόμη θέματα που θα τεθούν και θα δοκιμάσουν τις σχέσεις δανειστών – κυβέρνησης με αβέβαιο το αποτέλεσμα κάθε φορά. Ο σχεδιασμός της κυβέρνησης είναι όσο το δυνατό γρηγορότερα να ολοκληρωθούν για να περάσει η συζήτηση στην πρώτη αξιολόγηση. Όπως και στο παρελθόν οι δανειστές και σ΄ αυτή τη φάση ζητούν κατά κανόνα πρόσθετα μέτρα. Η κυβέρνηση, ωστόσο, θεωρεί, με τα ως τώρα δεδομένα, ότι η περάτωσή της είναι εφικτή και έτσι θα ανοίξει ο δρόμος για μια ουσιαστική συζήτηση για το ελληνικό χρέος.
Τα λαϊκά προβλήματα
Ο σχεδιασμός αυτός, είναι αλήθεια, υπόκειται σε πολλές αβεβαιότητες και αναμένεται να χρειαστεί ικανό χρόνο και εξασφάλιση συμμαχιών. Ωστόσο, όσο αυτά θα επιχειρείται να προχωρήσουν ευνοϊκά το κρίσιμο μέτωπο είναι ο καθημερινός αγώνας της κυβέρνησης να απαντήσει στα πάμπολλα λαϊκά προβλήματα που συσσωρεύονται από πολύ παλιά ή δημιουργούνται. Εδώ θα κριθεί η ικανότητα της κυβέρνησης να κρατήσει τους δεσμούς της με τα στρώματα που υποφέρουν και στα οποία η κυβέρνηση δημιούργησε την προσδοκία ότι θα τα αντιμετωπίζει. Η επείγουσα απόφαση που λίγες μέρες πριν διέσωσε τη ΒΙΟΜΕ όπως και η νέα επίσης επείγουσα απόφαση που έσωσε το περιθώριο, με την αναστολή των πλειστηριασμών, να επιβιώσει και ανασυγκροτηθεί η Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία (ΕΝΚΛΩ) είναι προς αυτή την κατεύθυνση.
