Φωτογραφία: Daniel Joseph Petty
Όταν ο επί 10 χρόνια πρωθυπουργός του Καναδά Τζάστιν Τρυντό εγκατέλειπε την αρχηγία των Φιλελευθέρων και την πρωθυπουργία της χώρας, σε μια προσπάθεια να σωθεί το κόμμα του από την ακραία δημοσκοπική ταπείνωση, ο διάδοχος του Μάρτιν Κάρνεϋ, πρώην γενικός τραπεζίτης, είχε να αντιμετωπίσει τη νικηφόρα επέλαση των Συντηρητικών του Πιερ Πουαλιέβρ, που προηγούνταν με 25 μονάδες. Ο Πουαλιέβρ θεωρείτο ήδη ο επόμενος πρωθυπουργός και τόσο ο ίδιος, όσο και τα στελέχη του λειτουργούσαν προεκλογικά με βάση αυτή τη συνθήκη. Μόλις δύο μήνες μετά, το Σάββατο 28 Απριλίου, η απόλυτη ανατροπή –οι Φιλελεύθεροι κερδίζουν την τέταρτη στη σειρά 5ετη κυβερνητική θητεία τους, επικρατώντας με 43, 4% και 169 έδρες των Συντηρητικών που πήραν 41% και 144 έδρες, ενώ ο Πουαλιέβρ δεν έχασε μόνο την πρωθυπουργία, αλλά και τη βουλευτική του έδρα στην περιοχή του Οντάριο, υπέρ του φιλελεύθερου ανθυποψηφίου του. Η μάχη δόθηκε με όρους ακραίας πόλωσης που πλήρωσαν τα μικρότερα κόμματα, αφού οι δύο πρώτοι συγκέντρωσαν περισσότερες του 80% των ψήφων. Το αριστερόστροφο Νέο Δημοκρατικό Κόμμα πήρε το ιστορικά χαμηλότερο ποσοστό του και 7 έδρες έναντι 24 στην προηγούμενη Βουλή, χάνοντας έτσι τη δυνατότητα να καταθέτει ερωτήσεις και την κρατική χρηματοδότηση. Ο ηγέτης του Τζαγκμίτ Σινγκ δεν κατόρθωσε να εκλεγεί στην περιφέρεια του, το Μπάρναμπι της Βρετανικής Κολομβίας και παραιτήθηκε από το κομματικό του αξίωμα. Σημαντικές απώλειες κατέγραψαν οι Πράσινοι, το Κόμμα του Λαού, ενώ οι Αυτονομιστές του Κεμπέκ περιορίστηκαν από τις 32 στις 23 έδρες.
Αντί του κοινωνικού, το πατριωτικό
Πώς συνέβη αυτό; Η εξήγηση είναι απλή. Οι καναδοί ψηφοφόροι δεν σύγκριναν κυβερνητικά προγράμματα, δεν επέλεξαν να «αποτοξινωθούν» από την κυριαρχία Τρυντό και το πολιτικό της όχημα όπως αναμενόταν, δεν ακολούθησαν την παγκόσμια τάση των συντηρητικών δεξιόστροφων επιλογών στο πολιτικό φάσμα. Αντιθέτως, ανέδειξαν όποιον θεωρούσαν καταλληλότερο να αντιμετωπίσει την επίθεση δασμολογικής παράνοιας του γείτονα και μέχρι χθες στενότερου εμπορικού εταίρου τους, των ΗΠΑ. Το πολιτικό διακύβευμα των εκλογών μετατοπίστηκε από το μέτωπο της εσωτερικής προγραμματικής σύγκρουσης και της απαλλαγής από την απαξιωμένη ηγεμονία Τρυντό, στην αναζήτηση σθεναρής πατριωτικής απάντησης απέναντι στην προκλητική επιθετικότητα του Ντόναλντ Τραμπ.
Από τη στιγμή της εκλογής του, ο αμερικανός πρόεδρος επέλεξε να στραφεί κατά του γείτονα του με τρόπο πρωτοφανή. Όχι μόνο επαναλάμβανε συνεχώς την εξωφρενική απαίτηση να γίνει ο Καναδάς η 51η πολιτεία των ΗΠΑ ώστε να επωφεληθούν οι φίλοι του στην ενεργειακή βιομηχανία από τους φυσικούς πόρους της τεράστιας χώρας και τη γεωγραφική της γειτνίαση με τον άλλο εμμονικό του στόχο, τη Γροιλανδία, αλλά για να το πετύχει επέλεξε τον οικονομικό στραγγαλισμό των Καναδών μέσω αδιανόητα υψηλών δασμών στα προϊόντα τους. Αυτό ήταν το κρίσιμο σημείο στην επιλογή των ψηφοφόρων. Γιατί από τη μια το δίδυμο Τρυντό – Κάρνεϋ χρησιμοποιούσε σταθερά πολύ σκληρή γλώσσα για να απαντήσει στα τραμπικά σχέδια και τις δηλώσεις, ανεβάζοντας έτσι σταθερά τη δημοτικότητα του με τη μεταβολή της πολιτικής σύγκρουσης σε πατριωτική, εκφράζοντας την οργή και το συλλογικό εγώ, ενώ ο Πουλιέβρ είχε ήδη δώσει φιλοτραμπικό στίγμα, σπεύδοντας σε ανύποπτο χρόνο να υιοθετήσει την anti-woke ατζέντα, τον αντι-μεταναστευτισμό και τα κηρύγματα για τον αναπαραγωγικό ρόλο των γυναικών.
Συνεπής στο προφίλ του έμπειρου ως προς τις οικονομικές αναταράξεις (που έπεισε τους συμπατριώτες του), ο Κάρνεϋ ανέφερε στην επινίκια ομιλία του πως «ο Τραμπ θέλει να μας γονατίσει» αντιτάσσοντας τις «παραδοσιακές καναδικές αξίες: ταπεινότητα – φιλοδοξία – ενότητα», προδιαθέτοντας σε πολιτική ενίσχυσης του παραγωγικού τομέα, ώστε να αποκτήσει η χώρα τη μέγιστη δυνατή αυτονομία. Η κοινωνική ατζέντα είναι μάλλον περιορισμένη, παρόλο που ο νέος πρωθυπουργός διευκρίνισε πως κάθε κερδισμένο δολάριο από την υπερδασμολόγιση των αμερικανικών προϊόντων θα διοχετεύεται στη στήριξη των καναδών εργατών που θα πληγούν από τον πόλεμο δασμών των ΗΠΑ. Οι υπόλοιπες εξαγγελίες αφορούν επί μέρους πολιτικές: διατήρηση της οδοντιατρικής περίθαλψης, περικοπές φόρων για τη μεσαία τάξη, αύξηση της χρηματοδότησης προς τη δημόσια ραδιοτηλεόραση, αλλά και περιορισμό της μετανάστευσης σε ελεγχόμενα επίπεδα.
Για την τιμή και το ελεύθερο εμπόριο
Ωστόσο, ο νικητής δεν τα παίρνει όλα αφού δεν έχει τις 172 έδρες που απαιτούνται για απόλυτη πλειοψηφία και θα χρειαστεί να αναζητήσει συνέταιρο. Το πιθανότερο είναι να στραφεί στο Νέο Δημοκρατικό Κόμμα το οποίο αντιμετωπίζει την προοπτική να βρεθεί στη θέση του ρυθμιστή, αν κληθεί να δώσει τους βουλευτές που απαιτούνται για την υπερψήφιση νομοθετικών πρωτοβουλιών.
Από την πλευρά του, ο ηττημένος ηγέτης των Συντηρητικών φρόντισε να εναρμονιστεί με το κοινό αίσθημα «οι Συντηρητικοί θα δουλέψουν με τον πρωθυπουργό και όλα τα κόμματα στον κοινό στόχο να προστατεύουν τα συμφέροντα του Καναδά και για μια νέα εμπορική συνθήκη που θα προστατεύει την εθνική κυριαρχία και θα αφήνει πίσω τους δασμούς του Τραμπ». Στο ίδιο μήκος κύματος και ο πρωθυπουργός της τοπικής κυβέρνησης του Οντάριο Νταγκ Φορντ, ηγέτης του Προοδευτικού Συντηρητικού Κόμματος που είδε το άστρο του να μεσουρανεί όσο έδυε αυτό του Τρυντό.
Ο στόχος της ανταγωνιστικότητας των καναδικών επιχειρήσεων (που ξεπερνούν κατά πολύ το σιρόπι αγαύης), είναι πλέον ο νέος πατριωτισμός, πασπαλισμένος με τα θέλγητρά της ελεύθερης αγοράς. Εξάλλου, η μητέρα των μαχών είναι η διαπραγμάτευση της Νέας Αμερικανο-καναδικής Συμφωνίας Ελεύθερου Εμπορίου, δια της οποίας οι προκάτοχοι του Τραμπ φρόντιζαν να παρακάμπτουν την αυστηρότητα των ευρωπαϊκών διατάξεων ως προς τη σύσταση και ποιότητα πρώτων υλών, την εισαγωγή φυτοφαρμάκων και χημικών, την απαγόρευση γενετικά τροποποιημένων τροφίμων. Τώρα, έχοντας δημιουργήσει έναν εχθρό, η αμερικανική οικονομία βλέπει το βασικό πελάτη της να προσανατολίζεται προς νέες αγορές και συνεπέστερη προσέγγιση της Ευρώπης.
Οι Καναδοί αντιμετωπίζουν τις τραμπικές πολιτικές ως προδοσία. Για τον Τραμπ πάλι –που μετά τον Καναδά βάλθηκε να στοχοποιήσει την Αυστραλία– η δεύτερη προεδρική θητεία απειλεί να καταλήξει ως μία ακόμα χρεοκοπημένη του επιχείρηση, με πολλά εκατομμύρια θύματα.
