Η ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις που παγίως συντηρεί και ενδέχεται να κλιμακώσει άμεσα η Άγκυρα· η συνάντηση με τον πρόεδρο Τραμπ στην Ουάσινγκτον, που, παρά τους ευσεβείς κυβερνητικούς πόθους, δύσκολα θα παράξει θετικό αποτέλεσμα για την Ελλάδα, καθώς η Τουρκία εξακολουθεί να εναρμονίζεται ικανοποιητικά με τα συμφέροντα των ΗΠΑ στην περιοχή· η επιλογή του προσώπου που θα προταθεί για την Προεδρία της Δημοκρατίας, ανάγκη την οποία δεν υπηρετεί με τον καλύτερο τρόπο η ονοματολογία που διακινεί μήνες τώρα ο μικροκομματισμός ευτελίζοντας τον θεσμό· η δέσμευση της κατάθεσης του νέου εκλογικού νόμου, με το ενδιαφέρον στραμμένο στο πώς θα υποδεχθεί το ΚΙΝΑΛ τις ρυθμίσεις του, καθώς ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ και ΜεΡΑ 25 είναι αντίθετοι με την υπερψήφιση νέου εκλογικού νόμου. Όλα τα παραπάνω προεξοφλούσαν από νωρίς ότι ο Ιανουάριος θα βάλει σε δοκιμασία την αποτελεσματικότητα της κυβέρνησης και την αξιοπιστία του επικεφαλής της.
Αντιμέτωπο, στο κατώφλι του 2020, με αυτή τη βεβαιότητα, το επικοινωνιακό επιτελείο του κ. Μητσοτάκη έκρινε ότι θα προσέθετε στην εικόνα του ανδρός αν ο πρωθυπουργός, βγαίνοντας από το 2019, έκλεινε πίσω του την πόρτα αρκούντως ηχηρά, με μια κίνηση πυγμής και αποφασιστικής προσήλωσης στην «κανονικότητα» την οποία επιφυλάσσει στη χώρα.
Για λόγους, μάλιστα, συμβολισμού —«Αφήνουμε πίσω μας ένα παρελθόν παραβατικότητας και ασυδοσίας»— ο κ. Μητσοτάκης επέλεξε να είναι το τελευταίο υπουργικό συμβούλιο του 2019, προπαραμονή Χριστουγέννων, το «βήμα» από το οποίο, δια στόματος του υπουργού Προστασίας του Πολίτη, φιλοδώρησε, εν είδει χριστουγεννιάτικου μποναμά, τη δημοκρατία με μια πρόγευση από τη μεταχείριση που ετοιμάζει στο δικαίωμα του συνέρχεσθαι και συναθροίζεσται – με την υπόσχεση της πλήρους απόλαυσής του πριν εκπνεύσει το εορταστικό δεκαήμερο, οπότε, σύμφωνα με όσα αφέθηκαν να διαρρεύσουν, αναμένεται να δοθεί σε δημόσια διαβούλευση η οριστική μορφή του νομοσχεδίου.
Όσα έχουν μέχρι στιγμής δει το φως της δημοσιότητας, αν και ολίγα, είναι αρκετά αποκαλυπτικά. Η κυβέρνηση προσανατολίζεται σε ένα νόμο που θα επιτρέψει τον ασφυκτικό, εκ των προτέρων έλεγχο κάθε συγκέντρωσης και διαδήλωσης. Ξεκινώντας, ευλόγως, από τη γνωστοποίηση του σκοπούμενου της διαδήλωσης και φτάνοντας, μέχρι τα όρια του παραλόγου, να απαιτείται η γνωστοποίηση στις αστυνομικές αρχές του ονοματεπώνυμου του διοργανωτή της, ο οποίος, ως «υπεύθυνος συνάθροισης», θα φέρει, πέρα από κάθε λογική, τις νομικές ευθύνες αν οι συμμετέχοντες δεν συμμορφώνονται με τις εντολές της αστυνομίας! Εύλογο ερώτημα: Ο «υπεύθυνος συνάθροισης» θα εισπράττει επί τόπου και αυτοπροσώπως όλη την «αναγκαστικότητα» της μεταχείρισης που η αστυνομία επιφυλάσσει στους, κατά την κρίση της, παρεκτρεπόμενους, ή, συλλαμβανόμενος κόσμια, θα παραπέμπεται αυθωρεί στο αυτόφωρο, προσφέροντας στους συγκεντρωμένους έναν επιπλέον λόγο να παρεκκλίνουν από το σκοπούμενο της συγκέντρωσης; Αναμένεται εναγωνίως η απάντηση του υπουργού, ενσωματωμένη στο πλήρες νομοσχέδιο.
Αλλά, πάλι, η απάντηση ίσως να υποκρύπτεται στην πρόβλεψη να είναι παρών, καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδήλωσης, ένας εισαγγελικός λειτουργός ο οποίος θα επιλαμβάνεται της τήρησης του νόμου (εκ μέρους και των αστυνομικών, να υποθέσουμε;), επιπλέον δε θα μπορεί να υποδεικνύει ακόμα και εναλλακτικές διαδρομές. Εύλογο ερώτημα: Σε ποιες τεχνικές καταφεύγοντας ένας εισαγγελικός λειτουργός θα μπορεί να επιτελεί τον ηράκλειο άθλο της πλήρους επόπτευσης μιας διαδήλωσης, από την κεφαλή μέχρι την ουρά, έχοντας ταυτοχρόνως εικόνα των προσφερόμενων εναλλακτικών διαδρομών; Θα ενδιέφερε επ’ αυτού ο προβληματισμός της Ένωσης Εισαγγελέων Ελλάδος, ίσως και πριν από το οριστικό νομοσχέδιο.
Μάλλον ευκολότερη είναι η απάντηση σε ένα άλλο ερώτημα. Αυτό που σχετίζεται με την υποχρέωση έγκαιρης, 48 ώρες πριν, «γνωστοποίησης της δημόσιας συνάθροισης στην κατά τόπο αρμόδια αστυνομική αρχή από τον οργανωτή της», και της επιβολής περιορισμών αν «η δυσανάλογα μεγάλη διατάραξη προκαλεί πρόβλημα στην κοινωνικοοικονομική ζωή της περιοχής» — προς αποφυγήν, υποθέτουμε, παρακώλυσης, π.χ., των εμπορικών συναλλαγών σε περίοδο εκπτώσεων, με δυσμενείς επιπτώσεις στην συλλογή του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας, επί ζημία του δημοσίου συμφέροντος, σε τελική ανάλυση.
Πάντα, βεβαίως, υπό μια προϋπόθεση: Με βάση ποια… ογκομετρικά κριτήρια η υπεύθυνη αρχή θα αποφασίζει πόσο χώρο θα μπορεί να καταλαμβάνει μια διαδήλωση-πορεία; Εδώ η απάντηση του νομοσχεδίου μπορεί να υποτεθεί η εξής: για τις «μικρές» πορείες μία λωρίδα, για τις «μικρότερες» το πεζοδρόμιο, για τις «μεγάλες» όλο το οδόστρωμα — απάντηση συμπυκνωμένη σε μία λέξη-κλειδί: «Αναλογικότητα».
Εδώ ο συνειρμός παρεμβάλλεται δικαιωματικά. Και οδηγεί σε δύο άλλες λέξεις-κλειδιά: «Κανονικότητα» και «Αναγκαστικότητα». Για να αποδώσει μαζί τους, λυτά όσο και εύγλωττα, το «τρίγωνο» δια του οποίου η κυβέρνηση έχει επιλέξει να ασκήσει την εξουσία: «Κανονικότητα» —ως κατεδάφιση όσων οικοδόμησε «υπέρ αδυνάτων» η κυβέρνηση της Αριστεράς. «Αναγκαστικότητα»— ως ενδεδειγμένη μέθοδος αστυνομικού συνετισμού των πολιτών με ξυλοδαρμούς και ταπεινωτικά ξεγυμνώματα. «Αναλογικότητα» —ως τρόπος εξουθενωτικού περιορισμού του δικαιώματος των πολιτών να συναθροίζονται και να διαδηλώνουν όπως ορίζει το άρθρο 11 του Συντάγματος.
Εδώ δικαιούται να προστεθεί στο σχήμα μια τέταρτη λέξη: «Τραγέλαφος». Που προφανώς έχει ανησυχήσει ορισμένους κύκλους για τις επαναλαμβανόμενες προχειρότητες του επιτελικού κράτους. Τη μεθεπομένη κιόλας των Χριστουγέννων, ένα άρθρο με τίτλο «Στόχος Μαξίμου η συναίνεση» έσπευσε να απαλλάξει τον πρωθυπουργό από τις επιπολαιότητες της κυβέρνησης, την ευθύνη της οποίας φέρει, ωστόσο, ακέραιη αυτός και κανείς άλλος:
«Πλαίσιο συναίνεσης για το νομοσχέδιο επιδιώκει να διαμορφώσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης…». Η κυβέρνηση «επιδιώκει να περάσει το μήνυμα ότι το νομοσχέδιο δεν θέτει περιορισμούς, αλλά κανόνες, και ότι καλό θα ήταν να το στηρίξουν και άλλες δυνάμεις» και να μην αντιδρούν «χωρίς να γνωρίζουν τις λεπτομέρειες…». Οι οποίες λεπτομέρειες «βρίσκονται ακόμα υπό αίρεση –και, άρα, είναι ανοικτές σε διαβούλευση– ενώ κυβερνητικός παράγων διευκρίνιζε ότι η πρόβλεψη για “υπεύθυνο συνάθροισης” δεν αφορά τις πολιτικές συγκεντρώσεις…» (Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Παρασκευή 27/12/2019).
«Η συνέχεια αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον…» (Η ΕΠΟΧΗ, Κυριακή 5/1/2010)…
Κωστής Γιούργος
