μέρος 4ο: Marione Ingram
«Σε όσα συμβαίνουν στη Γάζα, βλέπω τη δική μου παιδική ηλικία – μέρα και νύχτα, ξανά και ξανά, χωρίς να διαφαίνεται τέλος. Όλα όσα βλέπω στη Γάζα, τα έχω βιώσει και η ίδια, και ξέρω ακριβώς πώς νιώθουν τα παιδιά στη Γάζα».
Marione Ingram, συνέντευξη στην ελβετική δημόσια ραδιοτηλεόραση (Μάιος 2024)
Η Marione Ingram γεννήθηκε ως Marione Oestreicher στις 19 Νοεμβρίου 1935 στο Αμβούργο της Γερμανίας, δυο μήνες μετά την επιβολή από το ναζιστικό καθεστώς των φυλετικών νόμων της Νυρεμβέργης. Η μητέρα της, Margarete, ήταν Εβραία, ενώ ο πατέρας της, Emil ήταν κομμουνιστής με αντιναζιστική δράση. Για τους εθνικοσοσιαλιστές ο μεικτός αυτός γάμος αποτελούσε φυλετική μόλυνση. Η ίδια σε αυτοβιογραφικό της βιβλίο μίλησε για τον “δηλητηριασμένο αέρα” που επικρατούσε στη Γερμανία κατά τη διάρκεια των παιδικών της χρόνων. Μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον στο οποίο η ζωή των Εβραίων καθορίζονταν από εκατοντάδες νόμους, διατάγματα και κανονιστικές διατάξεις. Ακόμα κι εκείνοι που ήθελαν να μεταναστεύσουν για να γλιτώσουν από την πολιτική ρατσιστικών διακρίσεων του χιτλερικού καθεστώτος έπρεπε να πληρώσουν έναν ειδικό φόρο φυγής από το Ράιχ (Reichsfluchtsteuer). Οι γονείς της Marione προσπαθούσαν μέσα σ’ αυτό το ασφυκτικό περιβάλλον να εξασφαλίσουν μια φυσιολογική ζωή για τα τρία παιδιά τους, αλλά η κατάσταση διαρκώς γίνονταν όλο και πιο ζοφερή:
«Σε ένα αγόρι που έμενε στο οικοδομικό μας τετράγωνο, η Γκεστάπο είχε υποσχεθεί ένα καινούργιο ποδήλατο, με αντάλλαγμα να την ενημερώνει για τις δραστηριότητες και τις ιδιωτικές συζητήσεις των γονιών του. Αφού το αγόρι δέχτηκε την πρόταση, οι γονείς του συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης. Εκείνο έμεινε πίσω, χωρίς κανέναν να το φροντίζει και χωρίς το ποδήλατο που του είχαν υποσχεθεί. Οι γύρω του το απέφευγαν εξαιτίας των όσων είχε κάνει και τελικά εξαφανίστηκε και το ίδιο, χωρίς να αφήσει ίχνη.
Δεν πρόκειται να ξεχάσω ποτέ αυτή την ιστορία, παρόλο που δεν μου προκάλεσε ούτε κατά διάνοια τόσο πόνο όσο η συμπεριφορά της Μόνικα, ενός κοριτσιού που έμενε δύο ορόφους κάτω από εμάς, περίπου την ίδια περίοδο, όταν μου ανακοίνωσε ότι δεν θα έπαιζε πια μαζί μου, επειδή ήμουν ένα “Εβραϊκό γουρούνι”».
Ο πατέρας της Marione αντιμετώπιζε συνέχεια επιθέσεις από τα Τάγματα Εφόδου, με σκοπό να χωρίσει την Εβραία σύζυγό του. Σε μια από αυτές τις επιθέσεις τον έδεσαν σε ένα φανοστάτη και τον χτύπησαν με λύσσα μέχρι να τον αφήσουν αναίσθητο, προκαλώντας του μόνιμη βλάβη στα νεφρά. Αντίστοιχα, η μητέρα της βρίσκονταν σε ένα μόνιμο καθεστώς απειλής και ανασφάλειας, με τη δαμόκλειο σπάθη της σύλληψης για την Εβραϊκή της καταγωγή να κρέμεται διαρκώς πάνω από το κεφάλι της.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου ο Emil Oestreicher υπηρέτησε στην Πολεμική Αεροπορία στο κατεχόμενο Βέλγιο. Ο Eugen Oestreicher, αδερφός του Emil και θείος της Marione, υπηρετούσε στην κατεχόμενη Γαλλία και συνελλήφθη για παροχή βοήθειας σε Εβραίους και αντιστασιακές ομάδες. Αφού παραδόθηκε στα SS, προτίμησε να βάλει ο ίδιος τέρμα στη ζωή του πριν εκτελεστεί. Λίγες ημέρες αργότερα η Γκεστάπο έκανε έρευνα στη σοφίτα που νοίκιαζε ο Emil στις Βρυξέλλες, αλλά δεν βρήκε τίποτα εξαιτίας της προνοητικότητας της καμαριέρας, η οποία εξαφάνισε ενοχοποιητικά στοιχεία την ώρα που οι Γκεσταπίτες ανέβαιναν τις σκάλες της πανσιόν. Τελικά, τον Φεβρουάριο του 1942 οι στρατιωτικές αρχές συνέλαβαν την Emil με την κατηγορία της υπονόμευση της στρατιωτικής ισχύος, λόγω της βοήθειας που παρείχε σε Γερμανούς εξόριστους και Βέλγους Εβραίους. Αποφυλακίστηκε τον Ιούλιο του 1942 και συνέχισε να υπηρετεί στο στρατό, διατηρώντας επαφές με μυστικά αντιναζιστικά δίκτυα.
Η Margarete Oestreicher κατά τη διάρκεια του πολέμου μεγάλωνε τις τρεις κόρες της κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, αντιμετωπίζοντας διαρκώς τη βία της Γκεστάπο. Τον Ιούλιο του 1943, μέσα στην απελπισία της για τη διαταγή εκτόπισης που μόλις είχε λάβει από τις ναζιστικές αρχές, αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει χρησιμοποιώντας τον φούρνο αερίου του σπιτιού. Γνώριζε την τύχη πολλών φίλων και συγγενών της και πίστεψε πως με το θάνατό της θα προστατέψει τη ζωή των τριών μικρών παιδιών της. Αν λεφευγε η Εβραία από τη μέση ίσως σώζονταν τα τρία παιδιά, μιας και είχαν “Άριο” πατέρα. Η 7χρονη Marione βρήκε αναίσθητη τη μητέρα της και κατάφερε να την επαναφέρει: «Η μητέρα δεν εξήγησε γιατί είχε προσπαθήσει να βάλει τέλος στη ζωή της, κι εγώ δεν τη ρώτησα, επειδή ήταν ακόμη εξαντλημένη, συνεχώς στα πρόθυρα να ξεσπάσει σε κλάματα και μετά βίας μπορούσε να κρατήσει την ισορροπία της». Η διαταγή εκτόπισης στο Τερεζιενστατ δεν υλοποιήθηκε ποτέ, καθώς στις 24 Ιουλίου ξεκίνησε η Αμερικανοβρετανική επιχείρηση Γόμορα, με μαζικούς και πολύνεκρους βομβαρδισμούς. Η επίθεση ήταν καταιγιστική. Περίπου 9 χιλιάδες τόνοι βομβών έπεσαν στο Αμβούργο, πάνω από 40 χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν, οι περισσότερες οικίες και οι υποδομές της πόλης καταστράφηκαν. Πάνω από 1 εκατομύριο κατοίκων εγκατέλειψαν την πόλη εξαιτίας της ασφυκτικής ατμόσφαιρας. Η Marione αρρώστησε βαριά εξ αιτίας της εισπνοής καπνού. Η ιδια διηγείται:
«Όσο κι αν επιθυμούσαμε να νικήσουν οι Σύμμαχοι τη Γερμανία, μας φαινόταν τρομακτικό όταν έπεφταν βόμβες στη γειτονιά μας ή όταν χτυπιόταν ο κοντινός παιδικός σταθμός. Σε τέτοιες στιγμές βρισκόμουν σε κατάσταση συναισθηματικής αναστάτωσης. Μισούσα τους βομβαρδισμούς της πόλης μας, όπως ακριβώς μισούσα και τη δολοφονική συμπεριφορά των Ναζί (…)
Σύντομα οι βόμβες άρχισαν να πέφτουν τόσο κοντά, ώστε μπορούσα να ακούσω το διαπεραστικό τους σφύριγμα.Σαν να μην ήταν αρκετό για τους Βρετανούς το εκνευριστικό ουρλιαχτό που προκαλούσαν συνήθως οι βόμβες τους καθώς έπεφταν, είχαν τροποποιήσει τον ήχο με έναν ειδικό μηχανισμό, κάνοντάς τον τόσο τρομακτικό, ώστε να παγώνει το αίμα στις φλέβες».
Το σπίτι της οικογένειας Oestreicher καταστράφηκε από τους βομβαρδισμούς (από τα 414.000 σπίτια της πόλης καταστράφηκαν τα 214.600). Μαζί καταστράφηκαν και τα έγγραφα εκτοπισμού. Κάποιοι μέσα στο πλήθος ούρλιαζαν πως πίσω από τους βομβαρδισμούς κρύβονταν οι “μπολσεβίκοι Εβραίοι”, που δήθεν υπέδειξαν στους Άγγλους σε ποια σημεία της πόλης να ρίξουν τις βόμβες. Τριγύρω μύριζε καμμένη σάρκα και παντού υπήρχαν ερείπια. Ο ανθρώπινος πόνος συνόδευε τον ήχο των βομβών: «σπαρακτικοί στεναγμοί, λυγμοί και κραυγές πόνου υψώνονταν πάνω από το κανάλι.Οι κραυγές των παιδιών αιωρούνταν στον αέρα σαν χαρταετοί». Κι όμως, αυτό το σκηνικό της επίγειας κόλασης έσωσε τη ζωή της Marione: «Μέσα στη δίνη της πιο καταστροφικής πύρινης θύελλας που προκλήθηκε ποτέ από πόλεμο, σώθηκα -ειρωνεία της τύχης- από τη φρικιαστική σφαγή του άμαχου πληθυσμού από τα συμμαχικά βομβαρδιστικά, χάρη στο ανεξέλεγκτο μίσος του εσωτερικού πολέμου κατά των Εβραίων. Επειδή οι γείτονές μου δεν με άφησαν να μπω στο καταφύγιό τους, κατάφερα να διαφύγω μέσα από τους δρόμους του Αμβούργου, οι οποίοι διαλύονταν κάτω από τον καταιγισμό των βομβών -την ώρα που οι ίδιοι εκείνοι γείτονες ψήνονταν σαν καρβέλια ψωμί μέσα σε ένα φούρνο».
Με τη μεσολάβηση του Emil, η Marione μαζί με τις αδερφές της και τη μητέρα τους βρήκαν καταφύγιο για 18 μήνες στα περίχωρα του Αμβούργου, στο μικρό αγρόκτημα των κομμουνιστών Adolf και Marie Pimber, οι οποίοι συνδέονταν με ένα παράνομο αντιφασιστικό δίκτυο. Ο Adolf Pimber είχε επιβιώσει από τα βασανιστήρια των ναζί, αλλά η ψυχολογική του επιβάρυνση ήταν τεράστια. Η Marione τον περιγράφει σαν “φάντασμα” μέσα στο σπίτι. Κατάφεραν να επιβιώσουν κάτω από πολύ σκληρές συνθήκες, μέχρι την κατάληψη του Αμβούργου από τα Βρετανικά στρατεύματα τον Μάιο του 1945.
Μετά την απελευθέρωση η Marione φοίτησε σε σχολείο στο προάστιο Μπλανκενέζε του Αμβούργου, το οποίο δημιουργήθηκε για να φιλοξενήσει Εβραιόπουλα που διασώθηκαν από το Ολοκαύτωμα. Πολλά από αυτά τα παιδιά αργότερα εγκαταστάθηκαν στο νεοσύστατο Ισραήλ. Για μια περίοδο το σκέφτηκε και η Marione, αλλά τελικά εγκατέλειψε την ιδέα. Όταν χρόνια αργότερα επισκέφθηκε το Ισραήλ, αντίκρισε τη ρατσιστική πολιτική εναντίον των Παλαιστινίων και άρχσαν να μπαίνουν οι πρώτοι της προβληματισμοί για το σιωνιστικό σχέδιο: «έχω επισκεφθεί το Ισραήλ, αλλά μόνο ως επισκέπτρια για να δω τους συμμαθητές μου -όλοι τους επιζώντες του Ολοκαυτώματος. Σοκαρίστηκα αντικρίζοντας τα τείχη και την ταπείνωση που υφίστανται οι Παλαιστίνιοι, ακόμη και για τις πιο απλές μετακινήσεις τους. Ένας πρώην συμμαθητής και φίλος μου, ο οποίος ζει σε ένα από τα παλαιότερα κιμπούτς του Ισραήλ, μου έδειξε τι αναγκάζονταν να περάσουν οι Παλαιστίνιοι. Κι εκείνος, ως Ισραηλινός -ως κάποιος που είχε πολεμήσει σε όλους τους αρχικούς πολέμους-, ένιωθε θλίψη γι αυτά που έκανε το Ισραήλ».
Το 1952 η Marione εγκατέλλειψε το Αμβούργο για να σπουδάσει ψυχολογία στη Νέα Υόρκη. Εκεί ένιωσε για πρώτη φορά ευτυχισμένη. Τα ψυχολογικά τραύματα, όμως, από τον αγώνα επιβίωσης δεν επουλώθηκαν ποτέ. ‘Οπως δήλωνε η ίδια σε συνέντευξή της στη Die Zeit το 2016: «Η πείνα άφησε βαθιά σημάδια πάνω μου – και εξακολουθεί να αφήνει μέχρι σήμερα. Δεν αντέχω τον ήχο των σειρήνων, ούτε μπορώ να βρίσκομαι σε σήραγγες ή στο σκοτάδι. Και νύχτα με τη νύχτα, έρχονταν οι εφιάλτες».
Στις ΗΠΑ η Marione αντίκρισε τη ρατσιστική δομή της κοινωνίας. Αντέδρασε αμέσως, αφού είχε διδαχθεί από τον πατέρα της πως: «είναι ιερό, αλλά και κοσμικό καθήκον να αντιτίθεσαι στον ρατσισμό, όπου κι αν τον συναντάς». Παντρεύτηκε τον ακτιβιστή Daniel Ingram και μετακόμισαν μαζί στην Ουάσιγκτον, όπου εντάχθηκαν στο τοπικό παράρτημα του Κογκρέσου για τη Φυλετική Ισότητα. Ταυτόχρονα, συμμετείχαν στο αντιπολεμικό κίνημα και στο κίνημα εναντίον της φτώχειας.
Η Marione συμμετείχε ενεργά στη διοργάνωση της ιστορικής Πορείας στην Ουάσιγκτον το 1963, κατά τη διάρκεια της οποίας ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ εκφώνησε την περίφημη ομιλία «I Have a Dream». Λίγο αργότερα συνδέθηκε με την Fannie Lou Hamer, πρώην εργάτρια σε βαμβακοχώραφα και ιδρύτρια του Mississippi Freedom Democratic Party. Με παρότρυνσή της η Marione εργάστηκε ως εκπαιδευτικός σε ένα από τα “Σχολεία Ελευθερίας” στο Μισισιπή, τα οποία προωθούσαν την εκπαίδευση και τη χειραφέτηση των μαύρων. Το σχολείο αποτέλεσε στόχο της Κου Κλουξ Κλαν, μέλη της οποίας έκαψαν έναν σταυρό μπροστά από το κτίριο. Η Marione απάντησε στους φασίστες ζωγραφίζοντας τη λέξη ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ πάνω στο απανθρακωμένο οριζόντιο δοκάρι του σταυρού. Ταυτόχρονα, το ζευγάρι Ingram συνδέθηκε και με την πρωτοπόρα οργάνωση του κινήματος της “Μαύρης Δύναμης” Student Nonviolent Coordinating Committee. Από το 1968 η Marione συμμετείχε ενεργά και στο κίνημα εναντίον του πολέμου στο Βιετνάμ.
Το 1985, ο Daniel και η Marione μετακόμισαν στην Ιταλία, σαν μια συμβολική κίνηση διαμαρτυρίας για την πολιτική κατεύθυνση που ακολουθούσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες επί Προεδρείας Reagan. Επέστρεψαν το 2007 προκειμένου να συμμετάσχουν στην προεκλογική εκστρατεία του Barack Obama.
Μετά την επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράκ το 1991 η Marione αποφάσησε να διαχειριστεί τη διαταραχή μετατραυματικού στρες μέσα από τη συγγραφή των αναμνήσεών της από την παιδική της ηλικία. Κάπως έτσι προέκυψε το αυτοβιογραφικό βιβλίο “Τα χέρια του πολέμου. Μια ιστορία αντοχής και ελπίδας, από μια επιζήσασα του Ολοκαυτώματος”, το οποίο στη Γερμανία κυκλοφόρησε με τιτλο: “Παιδί του πολέμου: Μια εβραϊκή παιδική ηλικία στο Αμβούργο”. Η συγγραφή του συγκεκριμένου βιβλίου δεν ήταν μόνο ένας τρόπος διαχείρισης των ψυχολογικών της τραυμάτων, αλλά και μια μορφή αντιπολεμικής διαμαρτυρίας.
Μετά την 7η Οκτώβρη 2023 και τον γενοκτονικό πόλεμο που εξαπέλυσε το Ισραήλ, το ζεύγος Ingram δραστηριοποιήθηκε στο κίνημα αλληλεγγύης στον παλαιστινιακό λαό, αν και πήρε σαφείς αποστάσεις από τη δράση της Χαμάς. Η συμμετοχή τους σε διαδηλώσεις και κινήσεις διαμαρτυρίας εναντίον της σφαγής που διεξήγαγε ο IDF ήταν πυκνή. Πολλές από αυτές τις κινήσεις οργανώθηκαν από τις Εβραϊκές ακτιβιστικές οργανώσεις Jewish Voice for Peace και IfNotNow. Κατά τη διάρκεια επίσκεψής της σε φιλοπαλαιστινιακές κινητοποιήσεις στο Πανεπιστήμιο George Washington, η Marione είπε προς τους φοιτητές: «Έρχομαι εδώ επειδή, ως Εβραία επιζήσασα του Ολοκαυτώματος, νιώθω μια αίσθηση υποχρέωσης. Είμαι η πιο τυχερή γυναίκα στον κόσμο -επειδή είμαι επιζήσασα». Για τη συμμετοχή της στις φοιτητικές κινητοποιήσεις υπέρ της Παλαιστίνης, δήλωσε: «Είμαι εδώ επειδή ενθουσιάζομαι βλέποντας νέους ανθρώπους να διαδηλώνουν, νέους που είναι πρόθυμοι να ρισκάρουν ακόμα και τη θέση τους στο πανεπιστήμιο. Είναι σημαντικό να υψώνουμε τη φωνή μας, να υπάρχουν όσο το δυνατόν περισσότεροι άνθρωποι που μιλούν ανοιχτά εναντίον αυτού που συμβαίνει». Ταυτόχρονα, απέρριψε τις κατηγορίες περί αντισημιτισμού του φιλοπαλαιστινιακού κινήματος: «Σε κάθε διαδηλωτικό κίνημα, είναι αναπόφευκτο να υπάρχουν θερμόαιμοι που λένε τρελά πράγματα. Όμως, αυτό που βλέπω τώρα δεν το θεωρώ αντισημιτισμό».
Όταν σε συνέντευξή της ρωτήθηκε αν αυτό που συμβαίνει στη Γάζα είναι γενοκτονία, η Marione απάντησε: «Απολύτως. Δεν είναι το Ολοκαύτωμα, αλλά είναι γενοκτονία (…) Αναγνωρίζω όλα τα σημάδια εκείνων που επιδιώκουν να εξολοθρεύσουν έναν άλλον λαό». Σε άλλη συνέντευξή της άσκησε αυστηρή κριτική στο Ισραήλ για την προσχηματική χρησιμοποίηση του Ολοκαυτώματος για τη διεξαγωγή πολέμων: «Ως επιζήσασα του Ολοκαυτώματος, και ως άνθρωπος που έχασε πολλούς συγγενείς, αντιδρώ σε αυτή την “ιεροποίηση” του Ολοκαυτώματος. Το Ολοκαύτωμα υπήρξε το πιο φρικιαστικό γεγονός του 20ού αιώνα. Αυτό που συνέβη στις 7 Οκτωβρίου ήταν μια φρικτή και αποτρόπαια επίθεση. Δεν ήταν Ολοκαύτωμα. Δεν συνέβη στο κενό. Ήταν το αποτέλεσμα 70 ετών εκτοπισμού και 17 ετών ουσιαστικής φυλάκισης -με ανθρώπους να μην μπορούν να μετακινηθούν ελεύθερα. Αν, λοιπόν, θέλει κανείς να χρησιμοποιήσει τον όρο “Ολοκαύτωμα” (…) θα έλεγα ότι αυτό που κάνει το Ισραήλ στη Γάζα συνιστά ένα ολοκαύτωμα, άλλου είδους. Πρόκειται για γενοκτονία. Είναι προφανές για μένα ότι το Ισραήλ θέλει τους Παλαιστίνιους εκτός Γάζας, εκτός Δυτικής Όχθης». Κατά τη γνώμη της Marione, υπάρχει μια ιστορική αντιστοιχεία ανάμεσα στην πολιτική που ασκούσε το ναζιστικό καθεστώς εναντίον των Εβραίων και την πολιτική που ασκεί το Ισραηλινό κράτος εναντίον του Παλαιστινιακού λαού. Η μνήμη του Ολοκαυτώματος πρέπει να λειτουργεί παραδειγματικά και όχι μέσα από υπερβατικές ιεροποιήσεις. Η Ισραηλινή πολιτική στη Γάζα δεν τιμάει αυτή τη μνήμη, αλλά αποτελεί την πιο φρικιαστική αναίρεση του “Ποτέ ξανά”.
Ταυτόχρονα, άσκησε έντονη κριτική στη συνενοχή των ΗΠΑ, που παρέχουν πολύτιμη στρατιωτική, οικονομική και διπλωματική βοήθεια στο Ισραήλ. Σε διαδήλωση στις 9 Μαρτίου 2024, εξω από τον Λευκό Οίκο, δήλωσε: «Ο Νετανιάχου υπαγορεύει τη στάση του στον κόσμο, και ο Μπάιντεν ακολουθεί πιστά τις εντολές του, ισχυριζόμενος ότι πρόκειται για αυτοάμυνα. Η θανάτωση παιδιών δεν συνιστά κρατική αυτοάμυνα. Αυτό που κάνει το Ισραήλ τώρα είναι να λιμοκτονεί τον πληθυσμό και να τον βομβαρδίζει -αφού πρώτα έχει δώσει εντολή στους ανθρώπους να μεταβούν σε μια “ασφαλή ζώνη”, για να τους σκοτώσει στη συνέχεια εκεί(…) Δεν πρόκειται για αυτοάμυνα. Πρόκειται για αρπαγή εδαφών. Θέλουν τη Γάζα, θέλουν τη Δυτική Όχθη. Θέλουν να απαλλαγούν από κάθε Παλαιστίνιο σε εκείνη την περιοχή (…) Ο Αδόλφος Χίτλερ έκανε το ίδιο για να διώξει τους Εβραίους από τη Γερμανία -και, μετά τη Γερμανία, από τον κόσμο ολόκληρο-, καθώς ο στόχος τους ήταν ο αφανισμός των Εβραίων».
Η Marione Ingram σήμερα είναι 91 χρονών και συνεχίζει την πολιτική της δραστηριότητα εναντίον της σφαγής στη Γάζα, των φυλετικών διακρίσεων και της αντιμεταναστευτικής πολιτικής του Τραμπ. Ο Daniel Ingram πέθανε στις 16 Μαρτίου 2026, σε ηλικία 95 ετών.
