«Πρέπει να προτείνουμε μια οικονομία της ειρήνης εναντίον αυτής του πολέμου και να κερδίσουμε με συγκεκριμένες και πειστικές προτάσεις την κοινή γνώμη ότι η ειρήνη οικοδομείται στην καθημερινότητα με τη συμμετοχή, προστατεύοντας και φροντίζοντας τους ανθρώπους, την υγεία τους, το περιβάλλον που ζούνε, χωρίς να χρειάζεται να σκοτώνουν ο ένας τον άλλο», τόνισε στην «Εποχή» ο Κάρλο Τσεφαλόνι, ένας από τους πιο δραστήριους φιλειρηνιστές δημοσιογράφους των περιοδικών εκδόσεων και βιβλίων Città Nuova, έναν μεγάλο καθολικό εκδοτικό οργανισμό που εκδίδει τα έργα του σε 22 γλώσσες και έχει την παρουσία του σε 35 χώρες. O εκδοτικός αυτός όμιλος δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1950 για να προωθήσει την κουλτούρα του διαλόγου, της συμπερίληψης και τον νέο ανθρωπισμό που αναδείχθηκε μετά από τον καταστροφικό πόλεμο που είχε προηγηθεί, στοχεύοντας στην επικοινωνία ανάμεσα σε λαούς, κουλτούρες και θρησκείες στηριζόμενος στο «Κίνημα της Εστίας» που ίδρυσε η Κιάρα Λούμπιτς.
Φωτογραφία: Jonathan Meyer
Από τον «Επανεξοπλισμό της Ευρώπης» περάσαμε στο «Είμαστε έτοιμοι» με το όπλο παρά πόδας…
Προφανώς και έχει ρητορικό χαρακτήρα η μετονομασία του «Επανεξοπλίζουμε την Ευρώπη» (ReARM Europe) σε «Είμαστε Έτοιμοι» (Readiness2030), αλλά η ουσία δεν αλλάζει. Τι σημαίνει να είμαστε έτοιμοι μέχρι το 2030; Να είμαστε έτοιμοι για πόλεμο; Πιστεύω ότι ήταν πολύ ειλικρινής η φον ντερ Λάιεν όταν μίλησε για το ReArm Europe. Ας είμαστε και εμείς ειλικρινείς, γιατί ο επανεξοπλισμός δεν ξεκινά τώρα, αλλά έχει ξεκινήσει εδώ και μια 20ετία. Γιατί έχουμε δει να αυξάνονται οι αμυντικές δαπάνες σε όλο τον κόσμο και την Ευρώπη, η οποία όχι μόνο παράγει όπλα για τη δική της άμυνα, αλλά εξάγει πάρα πολλά από αυτά. Για παράδειγμα η Ιταλία είναι ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς οπλισμών συστημάτων στον κόσμο.
Ο ιταλικός αμυντικός τομέας στοιχηματίζει πολλά στο ReArm.
Η Ιταλία ακολούθησε μια βιομηχανική πολιτική, ξεκινώντας από τις βιομηχανίες που ελέγχονταν από το κράτος, για να είμαστε απολύτως κατανοητοί, που παρέλυσαν και διέλυσαν τις μονάδες παραγωγής για πολιτική χρήση για να επικεντρωθούν στον τομέα της παραγωγής όπλων. Κυρίως σε αλυσίδες παραγωγής όπλων που μπορούσαν να συνδεθούν με εταιρείες των ΗΠΑ. Σύμφωνα με τη Διεθνή Διυπουργική Επιτροπή για τον Οικονομικό Προγραμματισμό (CIPE) η Ιταλία αποτελεί τον 6ο μεγαλύτερο εξαγωγέα οπλικών συστημάτων στον κόσμο. Η Ευρώπη επενδύει ήδη πάρα πολλά στον τομέα της παραγωγής όπλων. Θα πρέπει να υπάρξει ένας ορθολογισμός. Να προσπαθήσει να περιορίσει ακόμη και τον ανταγωνισμό ανάμεσα στις ευρωπαϊκές εταιρείες του τομέα, γιατί θα εξοικονομούνται σημαντικοί πόροι, που θα μπορούσαν να επενδυθούν σε κοινωνικές χρήσεις και όχι στην παραγωγή όπλων, όπως η άμυνα και η προστασία των εδαφών, που η κλιματική κρίση μετέτρεψε σε προτεραιότητα, όπως στον τομέα της Υγείας. Αντί να επενδύουμε στην πολεμική οικονομία, θα πρέπει να επενδύουμε στην πολιτική οικονομία που θα προσφέρει επιπρόσθετη αξία και θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας, θα πρέπει να επενδύσουμε στην τεχνολογική έρευνα για πολιτική χρήση.
Πέρα από την απόρριψη του πολέμου από την ηθική σκοπιά, υπάρχει και ένα πρόβλημα οικονομικό.
Ασφαλώς. Όταν υπάρχει ένας προϋπολογισμός, θα πρέπει να αποφασίσουν πού θα κατευθυνθούν οι πόροι. Στην Ελλάδα έχετε ήδη μια άσχημη και χρόνια εμπειρία από τις αμυντικές δαπάνες γιατί, ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές της κρίσης χρέους, κυβερνήσεις και βιομηχανίες του αμυντικού τομέα σας πίεσαν και σας εξανάγκασαν να αγοράσετε οπλικά συστήματα για να πάρετε την χρηματοδότηση από την ΕΕ. Θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε πραγματικά το πρόβλημα της άμυνας και της κοινής άμυνας. Ας εξορθολογήσουμε τα πράγματα. Ένας καλύτερος συντονισμός θα μείωνε το κόστος και την ίδια τη σύνθεση των ενόπλων δυνάμεων, του πεζικού, του ναυτικού και της αεροπορίας. Αντίθετα, σήμερα έχουμε έναν ανταγωνισμό ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες και εταιρείες ακόμη και σε διεθνές επίπεδο, εάν σκεφθεί κανείς τα σκάνδαλα με τις πωλήσεις όπλων στη Σαουδική Αραβία, για να καταφέρουν να διασφαλίσουν διαρκώς και περισσότερες αγορές όπλων. Κάνουν έναν εμπορικό πόλεμο μεταξύ τους.
Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι με το ReArm Europe θα δημιουργηθούν θέσεις εργασίας…
Αυτό δεν είναι αλήθεια. Έχουμε δημιουργήσει ένα Εθνικό Διαρκές Παρατηρητήριο που ασχολείται με τη βιομηχανία της ειρήνης, με την οικονομία της ειρήνης, θεωρώντας ότι εάν θέλουμε την ειρήνη, θα πρέπει να την οικοδομήσουμε με συγκεκριμένους τρόπους. Είδαμε ότι εάν επενδύσουμε τους ίδιους πόρους αντί στους εξοπλισμούς στην οικολογική μετάβαση της οικονομίας ή την υγεία, θα παράγουμε πολύ περισσότερες και μακροπρόθεσμες θέσεις εργασίας, στοιχηματίζοντας στη διάσωση του περιβάλλοντος ή τη βελτίωση της υγείας. Η πραγματικότητα, όμως, είναι εντελώς διαφορετική. Στην Ιταλία έχουμε μια μεγάλη βιομηχανία, την Leonardo, που πρόσφατα πούλησε μια μεγάλη βιομηχανική μονάδα που παράγει λεωφορεία, μια μονάδα που είναι σημαντική για τις δημόσιες μεταφορές και την ευθυγράμμιση τους με την οικολογική μετάβαση, για να εστιάσει περισσότερο το ενδιαφέρον της στους εξοπλισμούς.
Πυροδοτώντας τον πυρετό του χρηματιστήριου και τη μετοχή της εταιρείας στα ύψη…
Αυτό αφορά τους μετόχους και όσους ασχολούνται με τις μετοχές, όχι την κοινωνία. Το θέμα είναι ότι το υπουργείο Οικονομικών ελέγχει το 30% της Leonardo και υπάρχουν και άλλοι θεσμικοί επενδυτές στο εσωτερικό της. Δεν μπορούν όμως τα επενδυτικά κεφάλαια, τύπου BlackRock για να είμαστε κατανοητοί, να κατευθύνουν την πορεία που θα παίρνει η κοινωνία μας. Αποκομίζουν υψηλά κέρδη για ελάχιστους και ρίχνουν τις αρνητικές συνέπειες σε όλους τους υπόλοιπους.
Ένα άλλο θύμα του ReArm Europe φαίνεται ότι θα είναι το περιβάλλον…
Φαίνεται ότι οι επενδύσεις για την οικολογική μετάβαση βρίσκονται σε μια μεγάλη υποχώρηση. Οι πόροι του Ταμείου Συνοχής θα κατευθυνθούν στον τομέα των εξοπλισμών. Η νέα Κομισιόν της φον ντερ Λάιεν κάνει πίσω συνολικά σε ό,τι αφορά την οικολογική μετάβαση και αυτό είναι πολύ αρνητικό γιατί ξέρουμε ότι το κλίμα δεν μπορεί να περιμένει.
Βλέπουμε τον καθολικό κόσμο να συμμετέχει σε εκδηλώσεις και διαμαρτυρίες, μικρές και μεγάλες, για να υπερασπιστεί την ειρήνη.
Υπάρχει ένα μεγάλο καθήκον της διαμαρτυρίας όλων μας, γιατί βρισκόμαστε μπροστά σε ακραίες καταστάσεις και πρέπει να είμαστε συνεπείς μπροστά σε αυτά που βλέπουμε. Ακόμη και πολλοί καθολικοί τάσσονται εναντίον του ReARM Eurore. Χρειάζεται να φανεί ότι υπάρχει μια απόρριψη αυτής της πολιτικής, αλλά οι διαδηλώσεις πρέπει να είναι ανοικτές, συμμετοχικές και μη βίαιες, να προωθούν συγκεκριμένες και εφικτές λύσεις και να μην περιορίζονται σε ένα «όχι» σε αυτά που μας προτείνουν. Η ειρήνη αποτελεί μια πρόταση, ένα μεγάλο όραμα για έναν πολύ πιο διαφορετικό κόσμο και πρέπει να τεκμηριώνουμε με εναλλακτικές προτάσεις πώς θα την κατακτήσουμε. Κυρίως να μη λειτουργούμε με πολιτικές στρατηγικές χαμηλού προφίλ και προοπτικών. Βρισκόμαστε μπροστά στο δέος ενός πυρηνικού πολέμου και που φαίνεται διαρκώς και περισσότερο πιθανός, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο την ανθρωπότητα. Πρέπει να προσφέρουμε μια εντελώς αντίθετη προοπτική, γιατί από τη μία υπάρχει ένας τιτάνιος αγώνας για να συνεχίσει να υπάρχει η ανθρωπότητα και από την άλλη, η προοπτική ολικής καταστροφής της. Αποτελεί βασικό καθήκον να οικοδομηθεί η ειρήνη. Μπορεί οι εκκλήσεις για διαδηλώσεις να μην συγκινούν πολλούς, τη μεγάλη πλειοψηφία, και να αφορούν μια μειοψηφία. Αυτό όμως που πρέπει να γίνει, είναι αυτή η μειοψηφία να καταφέρει να χαράξει την πορεία της κοινωνίας στο πολιτιστικό επίπεδο, την κουλτούρα της, την κοινή γνώμη. Δυστυχώς, τα μέσα επικοινωνίας, τα media, έχουν μια αποικιοκρατική σχέση με τα μεγάλα συμφέροντα και κυρίως τα μεγαλύτερα και κάνουν μια προπαγάνδα που στοχεύει να εμφανίσει σαν αναπότρεπτο τον επανεξοπλισμό και ακόμη χειρότερα τον ίδιο τον πόλεμο και τις καταστροφικές του συνέπειες.
Υπάρχουν και προτάσεις για κινητοποιήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, που ίσως αντανακλούν καλύτερο και το ύψος της πρόκλησης.
Μου προκάλεσε μεγάλη αίσθηση το γεγονός ότι ο γενικός γραμματέας της CGIL Μαουρίτσιο Λαντίνι, του συνδικάτου της ιταλικής Αριστεράς, υποστήριξε ότι έφθασε η ώρα για ένα Ευρωπαϊκό και ίσως Παγκόσμιο Ιωβηλαίο της ειρήνης για όλους τους εργαζόμενους. Δίνει μια διαφορετική προοπτική από αυτή που ακολούθησαν τα εργατικά κόμματα που είχαν ψηφίσει στις χώρες τους τη χρηματοδότηση του πολέμου όταν ξέσπασε ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Ήταν οι εργαζόμενοι που πλήρωσαν πρώτοι το τίμημα του πολέμου που τους έσπρωξαν τα κόμμα της εποχής εκείνης με αποτέλεσμα να κάνουν έναν πόλεμο μεταξύ τους. Αυτό, όμως, δεν είναι τόσο ξεκάθαρο για όλους. Στην Ιταλία αυτή τη στιγμή έχουμε το μεγαλύτερο κίνημα ειρήνης και μια σχεδόν καθολική απόρριψη του πολέμου από την κοινωνία. Πρέπει, όμως, να υπάρξουν και στις άλλες χώρες φωνές εναντίον των επανεξοπλισμών και του πολέμου. Υπάρχει η ανάγκη ανοικτών συζητήσεων και συμμετοχικών αποφάσεων. Δεν χρειάζονται παλιές σκηνοθεσίες της διαμαρτυρίας, αλλά επεξεργασία πειστικών θέσεων για να κερδηθεί η κοινή γνώμη, ο απλός κόσμος. Για παράδειγμα, η τοπική κυβέρνηση της Ούμπρια, στην οποία βρίσκεται η Περούτζια και η Ασίζι και έχει μια ιστορική ειρηνιστική παράδοση της κοσμικής και καθολικής κοινωνίας, πήρε την απόφαση να δημιουργήσει Εργαστήρια Ειρήνης, που να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα και στο οικονομικό επίπεδο. Ξέρουμε ότι εάν θέλουμε την ειρήνη πρέπει να δουλεύουμε μόνο για την ειρήνη. Χρειαζόμαστε, όμως, και μια οικονομία της ειρήνης που να αντιπαρατεθεί με πειστικό τρόπο στην οικονομία του πολέμου και τον ίδιο τον πόλεμο. Η λογική του πολέμου πρέπει να ηττηθεί μέσα στην κοινωνία μας και να είναι μειοψηφική και στο περιθώριο.
