Στις 10 Σεπτεμβρίου 2025, ο κόσμος έγινε μάρτυρας απίστευτης βίας ή, ορθότερα, της απαρχής μιας υπερ-βίας της υπερπραγματικότητάς του. Με τη βοήθεια του τουρκικού δικτύου TRT World που εξασφάλισε καθαρό πλάνο της δολοφονίας του Τσάρλι Κερκ από τον Τάιλερ Ρόμπινσον, βιώθηκε το αβίωτο στις πιο παθολογικές του διαστάσεις. Mόλις δύο μήνες πριν, είχε δολοφονηθεί η Δημοκρατική πρόεδρος της τοπικής βουλής της Μινεσότα, Μελίσα Χόρτμαν. Αυτή η δολοφονία δεν είχε σοκάρει κανέναν, αφενός γιατί δεν βιντεογραφήθηκε, αφετέρου γιατί κι οι Δημοκρατικοί δεν έχτισαν αντιπολιτευτική καμπάνια πάνω της. Κι αυτό είναι καλό. Μέσα στο σοκ, ο αναστοχασμός αποτρέπεται. Όμως το σοκ δεν είναι μια κατάσταση προορισμένη να διαρκεί όσο προτιμά ένα πολιτικό ρεύμα. Αυτό που αντιθέτως δέχεται την εύνοια του χρόνου είναι η ενσυναίσθηση κι η συμπόνια. Όταν βλέπεις έναν άνθρωπο – και νομίζω αυτό είναι το πιο σπλαχνικό πράγμα σε όλα όσο συνέβησαν και συμβαίνουν– να προσπαθεί να καλυφθεί με τα χέρια του αντανακλαστικά, να μην είναι σε θέση καν να ολοκληρώσει την κίνηση, και τα χέρια του να παγώνουν, αυτό που πραγματικά βλέπεις είναι το ανυπεράσπιστο. Και μπροστά στο ανυπεράσπιστο όλα τα πεπερασμένα όντα ανταποκρίνονται, σωθικά. Ο θάνατος του Κερκ, στην πραγματικότητα, αντιμετωπίστηκε ανθρώπινα τόσο από τις μάζες διεθνώς όσο και από το πολιτικό σύστημα της χώρας του. Η ζωή του, όχι· γιατί είχε φροντίσει να την κλείσει, κρατώντας απ’ έξω τα καθοριστικά στοιχεία τόσο της συλλογικής ανθρωπινότητας όσο και της οικουμενικής φιλοσοφίας των θρησκειών, του χριστιανισμού συμπεριλαμβανομένου.
Πάνω σε αυτή την αντίθεση ενός στ’ αλήθεια ανθρώπου του Προέδρου –και όχι απλά πολιτικού influencer–, ο Πρόεδρός του ανέλαβε να στήσει μια στρατηγική επίθεση στους θεσμικούς αντιπάλους του, αλλά και σε έναν ολόκληρο πολιτικό πολιτισμό και μια ιστορία που αποτελεί πυρήνα της νεωτερικής Αμερικής. Στη μικρή εικόνα, ο Τραμπ προσπαθεί να συγκολλήσει τη διασπασμένη MAGA λαϊκή βάση (μετά τη συνεχιζόμενη περιπέτεια με τα αρχεία Έπσταϊν και τη δεδηλωμένη πρόθεση θυμάτων να βγουν μπροστά και να μιλήσουν μέσα από το πλαίσιο μιας πιθανής συντονισμένης δράσης που οπωσδήποτε θα χρειαστεί θεσμική υποδοχή και υποδομή για να μπορέσει να λειτουργήσει καταρχάς με ασφάλεια και προστασία, κι έπειτα με μια ενδυναμωτική νοηματοδότηση). Στη μεγάλη, όμως, εισερχόμαστε στην επόμενη φάση της μετάβασης της Αμερικής σε μια γκρίζα ζώνη μεταξύ ανελεύθερης δημοκρατίας και αυταρχισμού. Αφού διακήρυξε ότι η Αριστερά είναι υπεύθυνη με την ίδια της την πολιτική ύπαρξη για τον φόνο, αφού έκρινε ως τρομοκρατική οργάνωση (!) τον αντιφασιστικό αγώνα (σ.σ. τι να σημαίνει, άραγε, η ιδεολογική κατασκευή του αντι-αντιφασισμού;), αφού φρόντισε να δείξει με ευκρίνεια ότι βρίσκεται πίσω από την απόλυση του Τζίμι Κίμελ από το ABC (σ.σ. χειραγωγώντας soft θεσμούς όπως η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών), και αφού ξήλωσε κόσμο από το Πεντάγωνο (διοικητικούς και στρατιωτικούς ομού), ήρθε η ώρα για το διττό showmanship στην επιμνημόσυνη δέηση του Κερκ και εν τέλει στον ΟΗΕ. Η κίνηση αυτή απευθύνεται, από τη μία, τους Αμερικανούς και, από την άλλη, στην Ευρώπη, με στόχο όμως να γίνει ορατή τόσο από την Κίνα όσο κι από τη Ρωσία. Δεν ακολούθησε τυχαία η στροφή 360 μοιρών στο θέμα της Ουκρανίας. Ο Τραμπ ενοχλήθηκε σφόδρα από την επίδειξη δύναμης του Σι Τσινπίνγκ και τη διαχυτικότητα με τον Πούτιν, οπότε τώρα θέτει επί τάπητος τη διαθεσιμότητά του ως μη δεδομένη.
Στην επιμνημόσυνη δέηση ο κόσμος της οργάνωσης του Κερκ, καθώς και στελέχη της κυβέρνησης αλλά κι ο ίδιος ο Πρόεδρος Τραμπ, προσπάθησαν να στείλουν ένα παγκόσμιο σημάδι μοχθηρίας που ήθελαν να ιδωθεί εν τέλει ως κυριαρχία. Είναι; Αδιαμφισβήτητα η Αμερική βρίσκεται σε κίνδυνο και μαζί της και το ευρωπαϊκό σύστημα. Κι αν το ευρωπαϊκό εποικοδόμημα των τελευταίων ετών με τις αλλεπάλληλες ακανόνιστες αταξίες είναι όχι μόνο τρωτό αλλά κι επιζήμιο, από κάτω του υπάρχουν ιστορικοπολιτισμικές παρακαταθήκες, κοινωνιοπολιτικές αξίες που συνιστούν κόσμο (welt) που τα καθιστά βιωθείσα οντολογία. Όμως δεν είναι κυριαρχία. Ούτε ηγεμονία. Αντιθέτως είναι βαθιά αδυναμία. Αυτό που είδαμε, ακόμα κι από τους επίσημους ψηφιακούς λογαριασμούς του Λευκού Οίκου, ήταν μια φιέστα εν είδει Reichsparteitag, που όμως δεν καταφέρνει να αποκρύψει τον ήδη ενεργό χαμηλής έντασης οιονεί Habsburgermonarchie εμφύλιο.
Όλα φαντάζουν κάπως χαοτικά και ξέφρενα, θολά, εντούτοις υφίστανται ορατές συμμετρίες. Αρκεί να εστιάσουμε εκεί που δεν θέλει η τραμπική ηγεσία: στις ρωγμές της λαϊκής βάσης. Πέραν του ότι οικονομικά ο Τραμπ δεν έχει ευνοήσει τα swing states, τα μικρά νοικοκυριά της περιφέρειας, και δρα ευθέως ενάντια στον αγροτικό κόσμο, ταυτόχρονα έχει αποτύχει και στον κεντρικό του άξονα: την οραματική ειρήνη (Ουκρανία, Ισραήλ). Αντιθέτως ο πλανήτης ακόμα πλανιέται ανονείρευτα κι ανειρήνευτα. Αυτό εκδηλώνεται ακόμα και στην ίδια τη δολοφονία του Τσάρλι Κερκ. Η γενοκτονία που διεξάγει το Ισραήλ είναι χαρακτηριστικό διχαστικό σημείο τόσο της λαϊκής βάσης όσο και του ίδιου του Ρεπουμπλικανικού κόμματος, και του δεξιού εργαστηρίου παραγωγής γνωμών. Ο ίδιος ο MAGA αντισημιτισμός ακροδεξιών φωνών (Κάντας Όουενς, Τάκερ Κάρλσον, Νικ Φουέντες κ.ά.), προκειμένου να διαχύσει αλλά και εκτονώσει αθέλητα ή όχι τη χειροπιαστή αντινομία, το πρώτο πράγμα που έκανε ήταν να συνδέσει τη Μοσάντ με τη δολοφονία του ακροδεξιού wunderkind Kερκ. Είναι αληθές ότι εν πολλοίς υφίσταται μια νέα προσωρινή συσπείρωση, όμως οι ίδιες οι ορατές αντιθέσεις δεν αποσύρονται από το δημόσιο διάλογο, κι ετούτο είναι πολύ ενδεικτικό. Παράλληλα, πλέον ο Τραμπ βρίσκεται σε πόλεμο για τη γενοκτονία και με τις ευρωπαϊκές ηγεσίες, τον Καναδά και την Αυστραλία. Ό,τι επιμένει από τη δυτική λαϊκή πίεση για κάποιες πανανθρώπινες αρχές συγκρούεται αυτή τη στιγμή με την επιθυμία για ισοπέδωση του μεταπολεμικού δυτικού κοινωνικού συμβολαίου καθ’ ολοκληρίαν.
Η ίδια η δολοφονία φέρει όλη αυτή την επί ματαίω ατέρμονα σκευαζόμενη σκευή ως βάρος εσωτερικό και ως εκδήλωση. Ένας φίλος, ο Τ., 23 ετών, που ανήκει δηλαδή στη Gen Z, συζητώντας μαζί μου, μου είπε κάτι παραδειγματικά αποσταθεροποιητικό: ότι αυτή ήταν η πρώτη δολοφονία – meme στην ιστορία. Η Gen Z, ακριβώς επειδή δεν έχει ανοιχτό πιθανολογικό ορίζοντα, είναι η γενιά του μετα-κυνισμού και του «cringe». Δηλαδή μια γενιά που δεν θέλει να προσδένεται σε ένα νόημα, αλλά να εμβυθίζεται σε αποσυγκειμενοποιημένες πολυσημίες, όπως μέσα από τα memes, την κατ’ εξοχήν εκκενωμένη κεντρικού νοήματος ιδεο-οντότητα. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα συνεχώς μετατοπιζόμενο διαφεύγων νόημα δεν παραμένει εκεί. Ίσως πραγματικά δεν έχει νόημα να αναζητάς μια καθοριστική στιγμή σε ένα τέτοιο έγκλημα. Μπορεί αυτή να μην είναι τίποτε άλλο παρά το προϊόν της σύγκρουσης που δημιουργείται μεταξύ της συνάντησης του Ρόμπινσον με τον κόσμο έξω από την οικογένειά του και του πρότερου βίου του. Ο δολοφόνος του Κερκ, Τάιλερ Ρόμπινσον, δεν χρειάστηκε να ριζοσπαστικοποιηθεί. Ήταν πάντα ήδη ριζοσπαστικοποιημένος από αυτό που έχει κανονικοποιηθεί και εξουδετερωθεί στην κοινωνία του. Η βία άνευ δυνατότητας μεταρρύθμισης. Τόσο η παιδικότητά του, όσο και η ρήξη με αυτή, είναι στοιχεία που καθρεφτίζουν τον τραμπικό κόσμο και τη μετατόπιση της θεσμικής Δεξιάς προς την Ακροδεξιά, και τώρα ίσως το νέο φασισμό. Και ο Τραμπ μόνο σε συνεχώς μετατοπιζόμενες εκκενωμένες νοήματος σημαινότητες είναι παγιδευμένος. Προσπαθεί να κερδίσει χρόνο, αλλά δεν έχει μεγάλη αφήγηση, δεν έχει λύσεις, και όπως είχε πει ο μεγάλος της διεθνούς ανάλυσης Βάλλερστάιν: δεν μπορεί να ξανακάνει την Αμερική μεγάλη ξανά. Όμως, αν αυτό καταστεί μια παραδεκτή συναντίληψη του διεθνούς πολιτικού, θα πρέπει να ομολογηθεί αν υπάρχει πια ευρύτερα κάτι μεγάλο ή, αλλιώς, αν υπάρχει πια νόημα.
Όσα φαινομενικά χαοτικά συμβαίνουν, μπορούν και συμβαίνουν, γιατί δεν υφίστανται πια αρχές και αξίες πάνω στις οποίες να δομούνται οι θεσμικές δομές. Κι όσο κι αν αυτό φαντάζει αφελές, περιγράφει τα υποκείμενα σε όλο τον κόσμο, κι εκτός Δύσης. Άλλες κοινωνίες έφτασαν στο στάδιο της υποκρισίας, άλλες το απεμπολούν τώρα. Όμως αυτή είναι η απώλεια συνοχής που εντοπίζουν όλοι γύρω τους. Και σε αυτό πεισματικά θα εμμείνει η Αμερική του Τραμπ, κι αυτό διακήρυξε στον ΟΗΕ. Ή θα πάμε όλοι μαζί του κατά διαόλου, ή θα μας στείλει εκεί. Είναι η θρησκεία του ICE. Το πάγωμα της ζωής. Η Ευρώπη θα πρέπει να κοιτάξει τη δική της πολιτική παράδοση που έχει τεράστιες διαφορές από την αμερικανική (που χάνεται ανέξοδα άδοξα) για να καταφέρει να υπάρξει χωρίς να παρασυρθεί από την απώλεια ηγεμονίας της Αμερικής.
Η ίδια η Αμερική έχει την τελευταία της ευκαιρία να αντιστρέψει το χάσιμό της με τα εργαλεία που συνειδητά έφθειρε.
Μα, και το αντίπαλο δέος αν θέλει να γίνει δέον, δεν μπορεί να συζητά με τον Πούτιν για μεθόδους αθανασίας των ισχυρών του πλανήτη, σαν κάποια sci-fi αφήγηση ψυχροπολεμικού pulp. Η Κίνα θα πρέπει να θυμηθεί τις πέντε απαράλλαχτες αρετές της αρχαίας φιλοσοφίας της που διατρέχουν αιώνες την κοινωνία της, κι ακόμη την τωρινή πληθυντική κουλτούρα της: ανθρωπιά, δικαιοσύνη, ευπρέπεια, γνώση, αξιοπιστία. Ειδικά την τελευταία που προσέθεσε στις τέσσερις βασικές ο Ντονγκ Τζονγκσού. Είναι φιλοσοφικός πυλώνας που λειτουργεί σαν τα checks & balances του Πολύβιου και των Αμερικανών Εθνοπατέρων, για τις προηγούμενες τέσσερις. Ένας πυλώνας που τον δοκιμάζει κι εκείνον η γενοκτονία στη Γάζα…
