«Επιτυχόντες θεωρούνται: αυτοί που έχουν ουσιαστικά προσόντα θεατρικής τέχνης, δηλαδή καλή άρθρωση και καθαρότητα φωνής, εκφραστικότητα και σκηνική εμφάνιση και έλαβαν στα προβλεπόμενα από το εδάφιο β΄μαθήματα, τουλάχιστον το βαθμό πέντε (5)». Μ’ αυτό τον τρόπο το προεδρικό διάταγμα 370/1983 καθόριζε με μάλλον ασαφή και γενικόλογο τρόπο τα κριτήρια επιτυχίας των εξεταζομένων για εισαγωγή στις ανώτερες δραματικές σχολές. Λίγες γραμμές πιο κάτω, όμως, με μια πολύ σαφή και κατηγορηματική διάταξη παγιωνόταν ένας αποκλεισμός: «Επίσης οι υποψήφιοι πρέπει να έχουν και αρτιμέλεια η οποία βεβαιώνεται από την εξεταστική Επιτροπή. Η απόφαση της Επιτροπής πρέπει να είναι επαρκώς αιτιολογημένη». Η διατύπωση αυτή, όπως και το πνεύμα της, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του θεσμικού ρατσισμού που κρύβεται σε πολλές σελίδες της ελληνικής νομοθεσίας. Κατάλοιπο της μεταξικής εποχής, η προϋπόθεση της αρτιμέλειας απέκλειε από τη φοίτηση στις ανώτερες δραματικές όλα τα άτομα που αντιμετωπίζουν προβλήματα κίνησης, όρασης και ακοής.
Αποτέλεσμα πολλών αγώνων
Λίγες μέρες νωρίτερα σε νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας ο όρος της αρτιμέλειας καταργήθηκε, κατοχυρώνοντας το δικαίωμα των ΑμεΑ να συμμετέχουν στις εισαγωγικές εξετάσεις για τις ανώτερες δραματικές σχολές. Χρειάστηκαν περισσότερα από 30 χρόνια αγώνων με διάφορες μορφές από οργανώσεις και συλλογικότητες ΑμεΑ με αναφορά στο χώρο του πολιτισμού. Από τις προσπάθειες του Θεάτρου Κωφών στα τέλη της δεκαετίας του 1980, τους αγώνες της θεατρικής ομάδας του Πανελλαδικού Συνδέσμου Παραπληγικών λίγο πριν εκπνεύσει η δεκαετία του 1990 και του χοροθεάτρου ΔΑ.ΓΙ.ΠΟ.ΛΗ. Σημαντική ήταν η συμβολή του Θεάτρου Ατόμων με Αναπηρία με τη συμμετοχή του στο Ελληνικό Φεστιβάλ του 2016 με το έργου του Αισχύλου «Πέρσες». Τέλος, καθοριστικές ήταν οι προσπάθειες της Κίνησης Καλλιτεχνών με Αναπηρία που τα τελευταία δύο χρόνια άσκησε συστηματικές πιέσεις με διάφορους τρόπους για την κατάργηση του όρου της αρτιμέλειας, όπως επίσης και για τη μέγιστη δυνατή προσβασιμότητα, τόσο σε επίπεδο πρόσβασης στους χώρους προβολής όσο και σε επίπεδο παρακολούθησης των ταινιών, επιδιώκοντας τη δημιουργία προϋποθέσεων καθολικής προσβασιμότητας, αποδοχής της ανθρώπινης ποικιλομορφίας και ισότιμης πρόσβασης στο κινηματογραφικό περιεχόμενο.
Τα επόμενα βήματα
Η κατάργηση της επίμαχης διάταξης του προεδρικού διατάγματος δεν είναι, ωστόσο, αρκετή για να εξασφαλίσει την απρόσκοπτη συμμετοχή των ΑμεΑ στις δραματικές σχολές. Απαιτείται πλήθος θεσμικών παρεμβάσεων που θα καταστήσουν τις δραματικές σχολές προσβάσιμες τόσο σε επίπεδο δομημένου περιβάλλοντος όσο και σε επίπεδο περιεχομένου των μαθημάτων, εκπαίδευσης και ισότιμης συμμετοχής στην εκπαιδευτική διαδικασία. Επόμενος στόχος είναι η εναρμόνιση και του προεδρικού διατάγματος 373/83 με τον 370/83 και κατά συνέπεια η κατάργηση του όρου της αρτιμέλειας από την εκπαίδευση στην Ανώτερη Επαγγελματική Σχολή Χορού.
Για το λόγο αυτό, ήδη, η Κίνηση Καλλιτεχνών με αναπηρία ήρθε σε επαφή με το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών (ΣΕΗ) με στόχο την άμεση συνεργασία τους σε θέματα προσβασιμότητας στην υποκριτική τέχνη, με προτεραιότητα στην προσβασιμότητα στο δομημένο περιβάλλον, στην καθολική πρόσβαση στο περιεχόμενο ενός έργου (τηλεοπτικό-κινηματογραφικό – θεατρική παράσταση), στην πρόσβαση στο περιεχόμενο των σπουδών και στην προσαρμογή της εκπαίδευσης στην ανθρώπινη ποικιλομορφία με την πραγματοποίηση ενημερωτικών σεμιναρίων και εκπαιδευτικών προγραμμάτων, τη λειτουργία Ανώτερης Σχολής Δραματικής Τέχνης της Κίνησης για άτομα με και χωρίς αναπηρία, καθώς και τον από κοινού εκπαιδευτικό ανασχεδιασμό συμπεριληπτικής προσέγγισης σπουδαστών δραματικών σχολών. Επίσης, τέθηκε το ζήτημα της απευθείας εγγραφής των επαγγελματιών ανάπηρων ηθοποιών ως τακτικών μελών του ΣΕΗ και όχι ως προστατευόμενων καθώς το νομοθετικό πλαίσιο περί ενσήμων και αναπηρικού επιδόματος δεν θα τους επιτρέψει ποτέ από προστατευόμενα να γίνουν τακτικά μέλη. Τέλος, ζητήθηκε η υποστήριξη και η σύμπνοια του ΣΕΗ στο αίτημα της Κίνησης περί κατάργησης του όρου της αρτιμέλειας και σε ότι αφορά την εκπαίδευση στην Ανώτερη Επαγγελματική Σχολή Χορού.
Πέτρος Κοντές
