Φωτογραφία: Σωτήρης Δημητρόπουλος / Eurokinissi
«Εμείς από τη μεριά μας προσερχόμαστε σε αυτή τη συζήτηση με ένα καθαρό πρόγραμμα, καθαρές αρχές, αξίες και πολιτικές αιχμές. Και βεβαίως είμαστε οι πρώτοι που μπήκαμε σε αυτή τη διαδικασία και θα συνεχίσουμε να καλούμε και τις άλλες δυνάμεις σε μια τέτοια προσπάθεια», είχε απαντήσει στη συνέντευξη Τύπου στη ΔΕΘ ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς, Α. Χαρίτσης, όσον αφορά στο ζήτημα των συμμαχιών.
Πράγματι η ΝεΑρ, λίγες μέρες μετά, ανέλαβε νέα πρωτοβουλία για κοινή δράση με τα κόμματα της προοδευτικής αντιπολίτευσης, καλώντας τα να συνυπογράψουν κείμενο υποστήριξης της ελληνικής αποστολής του Global Sumud Flotilla για τη Γάζα. Η Πλεύση Ελευθερίας δέχτηκε, το ΚΚΕ –αναμενόμενα όταν δεν πρόκειται για δικές του πρωτοβουλίες– απάντησε αρνητικά, και το ΠΑΣΟΚ –επίσης αναμενόμενα βάσει της θέσης του για τις συμμαχίες, αλλά και της αμφιλεγόμενης στάσης του για το Παλαιστινιακό– απέφυγε να απαντήσει οτιδήποτε. Η στάση, όμως, που προκάλεσε εντύπωση, είναι αυτή του ΣΥΡΙΖΑ, που έθεσε ως προϋπόθεση για τη συνυπογραφή και τη θετική απάντηση από πλευράς ΠΑΣΟΚ και ΚΚΕ – γνωρίζοντας, βέβαια, τις ισχνές πιθανότητες για κάτι τέτοιο.
Αντιφάσεις
Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Σ. Φάμελλος, τρεις μέρες μόλις πριν, σημείωνε από το βήμα της ΔΕΘ πως «ζητήσαμε από τον Μάρτιο, με δική μου δημόσια τοποθέτηση, κοινοβουλευτική συμπόρευση προοδευτικών δυνάμεων, φόρουμ διαλόγου των προοδευτικών δυνάμεων, για μια προοδευτική απάντηση. Και ένα προοδευτικό ψηφοδέλτιο νίκης, αλλά και συνεργασίας στα μείζονα κοινωνικά θέματα και διεκδικήσεις με την κοινωνία των πολιτών και τα κινήματα». Πού έγκειται, λοιπόν, η άρνηση για κοινή δράση για τη νηοπομπή; Ο ΣΥΡΙΖΑ σαφώς αναγνωρίζει τη γενοκτονία στη Γάζα ως μείζον ζήτημα –εξάλλου εξέδωσε δική του ανακοίνωση υποστήριξης της αποστολής– με το επιχείρημα που έθεσε, πως δεν θα μπορούσε να προχωρήσει το κοινό κείμενο μετά τις 2 αρνήσεις, να μοιάζει με δικαιολογία. Είναι προφανές πως μια ανακοίνωση του κόμματος κατά μόνας δεν έχει περισσότερη δυναμική από ένα κοινό κείμενο, έστω τριών, κομμάτων. Υπενθυμίζεται, δε, πως στο πρόσφατο παρελθόν είχε προχωρήσει, χωρίς πρόβλημα, σε κοινές κινήσεις που συμπεριελάμβαναν τελικά μόνο τη Νέα Αριστερά (πρόταση για προανακριτική επιτροπή ΟΠΕΚΕΠΕ, τροπολογία για 13η σύνταξη).
Εύλογα, λοιπόν, τίθενται τα ερωτήματα αν αυτή η επιλογή του ΣΥΡΙΖΑ αφορά κάποια μικροπολιτική τακτική για το ποιος θα «ηγείται» των πρωτοβουλιών, όπως και αν μπορεί να ερμηνευθεί ως στάση ασφαλούς απόστασης από τη Νέα Αριστερά εν αναμονή των κινήσεων Τσίπρα, καθώς το εικαζόμενο σχήμα του πρώην πρωθυπουργού –λαμβάνοντας υπόψιν και το προφίλ που φιλοτέχνησε στην ομιλία του στον Economist– πολύ πιθανά να μην μπορεί να συγκλίνει με τη ΝεΑρ. Δεν θα ήταν, άλλωστε, η πρώτη φορά που ο ΣΥΡΙΖΑ θα επιδείκνυε αμφιθυμία για τον ποιον δρόμο θα ακολουθήσει, αυτόν εκ των δεξιών του ή αυτόν εκ των αριστερών του.
Στο ζήτημα των συμμαχιών ούτως ή άλλως, όπως και στην πολιτική εν γένει, οι προγραμματικές – ιδεολογικές θέσεις είναι καίριας σημασίας, αλλά εξίσου βάρος φέρουν και οι τακτικές και οι στρατηγικοί στόχοι. Και αυτοί μπορεί να είναι πολύ διαφορετικοί ανάμεσα σε δύο, κατά τ’ άλλα όμορα, κόμματα – όπως και το μάθος από την εμπειρία του 2015-2019 στην προκείμενη περίπτωση των δύο φορέων: επάνοδος στην κυβερνητική θέση/τροχιά προχωρώντας, αν κριθεί ότι χρειάζεται, σε εκ νέου ιδεολογικούς συμβιβασμούς ή υπεράσπιση θέσεων και κόκκινων γραμμών, με αξιοποίηση πολλαπλών μέσων, μηχανισμών, τυπικών και άτυπων θεσμών για επικράτησή τους; Πολύ πιθανά ούτε εντός του κάθε κόμματος να μην είναι ξεκάθαρο το τοπίο ως προς αυτό το ζήτημα.
Η μεταβλητή Τσίπρας
Προς το παρόν, πάντως, οι επίσημες τοποθετήσεις πολλών στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ (Κ. Ζαχαριάδης, Π. Πολάκης, Ν. Παππάς) όσον αφορά στα σενάρια δημιουργίας σχηματισμού από τον Α. Τσίπρα, συνεχίζουν στον ίδιο τόνο που έθεσε ο πρόεδρός του κόμματος στη ΔΕΘ περί αδιανόητων σεναρίων και κινδύνου περαιτέρω κατακερματισμού.
Από την πλευρά της Νέας Αριστεράς στα ερωτήματα για τις κινήσεις Τσίπρα, οι απαντήσεις στελεχών κυμαίνονται από αναμονή για τοποθέτηση μέχρι να υπάρξει πράγματι η υλοποίησή τους, μέχρι διακριτική κριτική για τη δεξιά στροφή του. Όπως πχ ήταν η απάντηση του Α. Χαρίτση στη συνέντευξή του στο Open τη Δευτέρα, λέγοντας πως μέχρι στιγμής δεν έχει ακούσει κάποια πρόταση εκ μέρους του πρώην πρωθυπουργού που να εκφράζει την ανάγκη αντιπαραθετικής πολιτικής με τη Δεξιά. Ενώ η Ε. Αχτσιόγλου σε συνέντευξή της στο ραδιόφωνο της ΕΡΤ έθεσε το ζήτημα πως θα πρέπει να ξεκαθαριστεί αν οι φημολογούμενοι νέοι σχηματισμοί αφορούν τη συσπείρωση δυνάμεων ή «ατομικές καταγραφές».
Για το τι μέλλει γενέσθαι, τελικά, με τον Α. Τσίπρα, δημοσιεύματα αναφέρουν πως θα χρειαστούν ακόμα μερικοί μήνες για να αποκαλυφθεί. Ρόλο, σαφώς, θα διαδραματίσουν στις αποφάσεις του και τα ευρήματα των δημοσκοπικών μετρήσεων. Για την ώρα, το πιθανολογούμενο σχήμα Τσίπρα μπορεί να σημειώνει καλύτερες επιδόσεις από τα αναιμικά ποσοστά ΣΥΡΙΖΑ και Νέας Αριστεράς, αλλά αυτές δεν είναι κυβερνητικής δυναμικής. Οι απαντήσεις των «σίγουρα» θετικά, θα τον ψήφιζα κτλ είναι μονοψήφιες και μόνο οι «μάλλον» καταγράφουν διψήφια ποσοστά. Ενώ ακόμα και αυτοί οι αριθμοί δεν είναι και τόσο ασφαλείς, αν αναλογιστούμε πως σε αρκετές περιπτώσεις τα φημολογούμενα σενάρια πάνε καλύτερα δημοσκοπικά πριν υλοποιηθούν και τα ποσοστά μειώνονται όταν λαμβάνουν σάρκα και οστά (π.χ. η δημοφιλία Ανδρουλάκη πριν γίνει πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, η Νέα Αριστερά πριν σχηματίσει πράγματι κόμμα κ.ά).
Πιθανά, όμως, να έχουμε περισσότερα στοιχεία για τους σχεδιασμούς σε Αριστερά και Κεντροαριστερά από την επόμενη εβδομάδα κιόλας, στην εκδήλωση που πρόκειται να πραγματοποιηθεί, την Τετάρτη 24 Σεπτεμβρίου, με θέμα «Σύγκλιση προοδευτικών δυνάμεων: κοινωνική απαίτηση και ιστορική αναγκαιότητα», όπου θα μετέχουν ο Γιώργος Καραμέρος και ο Διονύσης Τεμπονέρας (ως συντονιστής) από τον ΣΥΡΙΖΑ, ο Δημήτρης Τζανακόπουλος από τη Νέα Αριστερά, ο Πέτρος Κόκκαλης από τον Κόσμο, ο Γιώργος Μπουλμπασάκος από το ΠΑΣΟΚ και η Λούκα Κατσέλη (στο Οινοποιείο Πέτρου, Παλλήνη, στις 7 μμ).
Δεύτερη σεζόν πολιτικού θρίλερ;
Σε κάθε περίπτωση, η αξιοπιστία, η σοβαρότητα και το πολιτικό περιεχόμενο του όποιου σχήματος και διαλόγου, θα κρίνει, μεταξύ άλλων, κι αν υπάρχει δυνατότητα ανατροπής των μέχρι τώρα δημοσκοπικών προβλέψεων – ξεχωριστά ή εν τη ενώσει.
Με την παραφιλολογία, όμως, νέων σχηματισμών, μετώπων, οργάνων διαλόγου, τις ονοματολογίες, τις διαρροές για μετεγγραφές προσώπων κτλ να δίνουν και να παίρνουν επί ένα πολύ παρατεταμένο διάστημα, έναντι του πολιτικού λόγου, ελλοχεύει ο κίνδυνος η υπόθεση της Αριστεράς να ξαναθυμίσει το πολιτικό θρίλερ (ή επιθεώρηση) προ δύο χρόνων, του τότε ενιαίου ΣΥΡΙΖΑ (και τότε στη δημόσια σφαίρα τα «τι θα κάνει ο Τσίπρας», «ποιοι μένουν», «ποιοι φεύγουν», «πού πάνε» κυριαρχούσαν). Ενδιαφέρον για …binge watching θα μπορούσε να έχει και ο δεύτερος κύκλος, αλλά αν δεν επικρατήσουν τα πολιτικά προτάγματα, παρά μόνο το σασπένς της εξέλιξης της πλοκής και του development arc των πρωταγωνιστών, το πιθανότερο είναι να επιφέρει και τα ίδια αποτελέσματα με τον πρώτο κύκλο: απογοήτευση και αποστράτευση του κόσμου από την Αριστερά.
