Του Νίκου Σερβετά
«Αν η φούσκα στην Κίνα έσκαγε μία βδομάδα νωρίτερα, η διαπραγματευτική ικανότητα της Ελλάδας θα ήταν τελείως διαφορετική», ανέφερε έγκυρος οικονομικός αναλυτής, δίνοντας με τον τρόπο του, την εικόνα που επικρατεί διεθνώς, όπου τα όσα συμβαίνουν μπορεί να μη συνδέονται άμεσα μεταξύ τους, συνθέτουν όμως ένα σκηνικό, όπου οι κινήσεις μικρών ή μεγάλων παικτών, επηρεάζουν αποφασιστικά την όλη εικόνα.
Μόνο τις αντιδράσεις Ευρωπαίων πολιτικών στο δημοψήφισμα που έγινε στην Ελλάδα να υπολογίσει κάποιος, καταλαβαίνει τον αντίκτυπο αυτών των μικρών ή μεγάλων ενεργειών: Στελέχη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των διαφόρων οργάνων της κατηγόρησαν την ελληνική κυβέρνηση, που τόλμησε να ζητήσει την γνώμη των Ελλήνων πολιτών, ενώ το ίδιο έκαναν και κυβερνητικά στελέχη της Πολωνίας και της Ουγγαρίας, που την κατηγόρησαν διότι με την πράξη της αυτή «άνοιξε την όρεξη και των δικών μας λαών, που τώρα ζητάνε δημοψήφισμα»
Τρία γεγονότα αυτής της εβδομάδος που εξελίχθηκαν παράλληλα με τις ελληνικές διαπραγματεύσεις:
Κινέζικη φούσκα
Κοκκίνισαν τα ταμπλό των χρηματιστηρίων σε όλη την υφήλιο, πλην της Ευρώπης, καθώς η «κινεζική γρίπη» φαίνεται να εξελίσσεται σταδιακά σε επιδημία. Τα δύο χρηματιστήρια της Κίνας, της Σαγκάης και της Σεντζέν, καθώς και του Χονγκ Κονγκ, παρουσίασαν μέση πτώση 30%, γεννώντας φόβους για κραχ. Εκτός από τη σημαντική απομείωση των αξιών των περισσότερων εισηγμένων μετοχών στις κινεζικές αγορές, τις τελευταίες εβδομάδες έχει ανασταλεί η διαπραγμάτευση περίπου 1.000 μετοχών, του 1/3 του συνόλου. Αναλυτές θεωρούν ότι αιτία γι’ αυτή τη συμπεριφορά, είναι η υπερβολική μόχλευση με εύκολα δανεικά, στο ανερχόμενο ενδιαφέρον για τις κινεζικές αγορές από το εξωτερικό, αλλά κυρίως στις υψηλές προσδοκίες και τον κερδοσκοπικό πυρετό της ανερχόμενης μεσαίας τάξης της Κίνας.
Τα προηγούμενα χρόνια υπήρξε εύκολος και αθρόος δανεισμός από περιφερειακούς δημόσιους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς προς το ευρύ επενδυτικό κοινό. Το αποτέλεσμα ήταν ότι άνω των 90 εκατ. κινέζων άρχισαν να αγοράζουν και να παίζουν μετοχές με τις αποταμιεύσεις τους, ακόμη και από τους χώρους εργασίας τους, σε ειδικά καφέ ή μέσα από ταμπλέτες. Έτσι, έφτασε το 80% της κεφαλαιοποίησης των κινεζικών αγορών να ανήκει σ’ αυτό τον πληθυσμό, ενώ τα γρήγορα κέρδη συνέχισαν να φέρνουν και άλλους μικροεπενδυτές. Παράλληλα, στα χρηματιστήρια της Κίνας άρχισαν να μπαίνουν ολοένα και περισσότεροι ξένοι επενδυτές κι αυτό παρά τους περιορισμούς στην είσοδο και έξοδο κεφαλαίων από την κινεζική αγορά.
Η κυβέρνηση της Κίνας μοιάζει να χρησιμοποιεί τις ίδιες τακτικές, που χρησιμοποίησαν οι αμερικανικές αρχές το 2008, για να στηρίξουν τις αγορές στο ζενίθ της τότε κρίσης. Έτσι, η κεντρική της τράπεζα υιοθετεί σταδιακά το ρόλο του ύστατου δανειστή, τυπώνοντας χρήμα για αγορά μετοχών και ώθηση τιμών.
Τι μας ενδιαφέρει όμως εμάς, τι γίνεται στα χρηματιστήρια της Κίνας; Πέρα από το ότι η Κίνα είναι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομική δύναμη του κόσμου και αυτό μας αφορά απολύτως, δεν πρέπει να παραλείπουμε δύο ακόμα παράγοντες:
Η Γερμανία επηρεάζεται άμεσα, καθώς το 40% των εξαγωγών της οδεύει προς την Κίνα και μια όξυνση της κινεζικής κρίσης θα δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα στην ευάλωτη σε εξωτερικές απειλές γερμανική οικονομία.
Οι ΗΠΑ απειλούνται κι αυτές άμεσα, καθώς η Κίνα κατέχει 3 τρισ. δολ. αμερικανικό κρατικό χρέος σε ομόλογα, τα οποία μπορούν να αρχίσουν να πωλούνται σε κατάσταση συναγερμού.
Πάντως, προς το τέλος της εβδομάδος, τα χρηματιστήρια στην Κίνα ανέκαμψαν, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι έχει απομακρυνθεί η πιθανότητα να σκάσει κάποια στιγμή η φούσκα.
Τα «αιώνια» πυρηνικά
Την ηρεμία πριν από την μεγάλη καταιγίδα θυμίζει το σκηνικό μέσα στο οποίο διεξάγονται οι συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και οι μεσολαβητές έχουν συνεχώς στραμμένα τα βλέμματα τους προς τις γύρω περιοχές. Τη Συρία και τον εμφύλιο που συνεχίζει να μένεται, τους Κούρδους, τη δράση του ISIS, τη γενική κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Την πρόθεση του Μπαράκ Ομπάμα να δώσει εντολή για την επιστροφή της διαπραγματευτικής ομάδας από την Βιέννη, εάν οι συζητήσεις δεν αποδειχθούν εποικοδομητικές, γνωστοποίησε ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, ενώ παράλληλα έγινε γνωστό ότι το Αμερικανικό Κογκρέσο δεν αίρει τις κυρώσεις κατά της Τεχεράνης μέχρι να υπάρξει συμφωνία.
Απελευθέρωση αποθεματικών
Η είδηση, που έσκασε σαν βόμβα, αλλά, προς το παρόν, δεν είχε συνέχεια, ήταν η ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών της Βραζιλίας -ένα από τα ιδρυτικά μέλη των BRICS- περί ενεργοποίησης Αποθεματικού Ταμείου Έκτακτης Ανάγκης της Αναπτυξιακής Τράπεζας των BRICS. Η ανακοίνωση αυτή σχετίστηκε άμεσα με την ελληνική κρίση, καθώς ήταν προγραμματισμένο το ταμείο να ενεργοποιηθεί στις αρχές του 2016.
«To 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων Αποθεματικό Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης των BRICS, που πριν από ένα χρόνο αποφάσισαν να ιδρύσουν η Βραζιλία, η Ρωσία, η Ινδία, η Κίνα και η Νότια Αφρική (από τα αρχικά των οποίων σχηματίζεται η λέξη BRICS), προκειμένου να καταπολεμήσουν τις νομισματικές κρίσεις, θα λειτουργήσει εντός 30 ημερών», αναφέρεται στην ανακοίνωση.
«Η θέσπιση μιας συμφωνίας αυτοδιαχειριζόμενων αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης θα είχε θετικό προληπτικό αποτέλεσμα, θα βοηθούσε τις BRICS να αποτρέψουν βραχυπρόθεσμες δυσκολίες ρευστότητας, θα παρείχε αμοιβαία στήριξη και θα ενδυνάμωνε περαιτέρω τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα» είχε πει ο Νοτιοαφρικανός πρόεδρος Τζέικομπ Ζούμα. Επαφές με στελέχη των BRICS είχαν πρόσφατα μέλη και της ελληνικής κυβέρνησης.
