Κινηματογράφος

«Ο ΦΑΡΟΦΥΛΑΚΑΣ»
Η σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης φύσης

Επι­μέ­λεια: Στρά­τος Κερ­σα­νί­δης

Το Δε­κέμ­βριο του 1900, τρεις φα­ρο­φύ­λα­κας ε­ξα­φα­νί­στη­καν στο σύ­μπλεγ­μα των νη­σιών Φλά­ναν στη δυ­τι­κή Σκο­τία, χω­ρίς να α­φή­σουν κα­νέ­να ί­χνος. Η ο­μά­δα, η ο­ποία πή­γε για να ε­ρευ­νή­σει την υ­πό­θε­ση, δεν βρή­κε κα­νέ­να στοι­χείο. Λέ­νε πως ό­λα φαι­νό­ταν κα­νο­νι­κά, αν και τα ρο­λό­για ή­ταν στα­μα­τη­μέ­να, μία κα­ρέ­κλα βρέ­θη­κε α­να­πο­δο­γυ­ρι­σμέ­νη, ε­νώ έ­λει­παν τα δύο α­πό τα τρία α­διά­βρο­χα. Κα­νείς δεν έ­μα­θε πο­τέ τι συ­νέ­βη δί­νο­ντας έ­τσι πλού­σια τρο­φή στη φα­ντα­σία.
Εμπνευ­σμέ­νοι α­πό το μυ­στή­ριο των νη­σιών Φλά­ναν, πρώ­τα ο ποιη­τής Γουίλ­σον Γ. Γκί­μπσον ε­ξέ­δω­σε το «Νη­σί Φλά­να», το 1912, και ο Κιθ Μακ Κλό­σκι το βι­βλίο «Ο φά­ρος», το 2014. Από την ί­δια υ­πό­θε­ση ε­μπνεύ­στη­κε και ο δα­νός σκη­νο­θέ­της Κρί­στο­φερ Νί­χολμ και το α­πο­τέ­λε­σμα εί­ναι η ται­νία «Ο φα­ρο­φύ­λα­κας» (The vanishing), έ­να κλει­στο­φο­βι­κό ψυ­χο­λο­γι­κό θρί­λερ.
Ο Τό­μας, ο Τζέι­μς και ο Ντό­ναλ­ντ, φθά­νουν σε έ­να μι­κρό νη­σί που το μέ­γε­θός του δεν υ­περ­βαί­νει το μέ­γε­θος ε­νός πο­δο­σφαι­ρι­κού γη­πέ­δου, στο ο­ποίο θα πα­ρα­μεί­νουν για έ­ξι ε­βδο­μά­δες για να συ­ντη­ρή­σουν το φά­ρο. Ο πρώ­τος έ­χει χά­σει πρό­σφα­τα τη γυ­ναί­κα και τις κό­ρες του, κά­τι που έ­χει ε­πη­ρεά­σει και τη συ­μπε­ρι­φο­ρά του. Ο δεύ­τε­ρος υ­πε­ρα­γα­πά την οι­κο­γέ­νειά του και έ­χει α­να­λά­βει τη δου­λειά μό­νο και μό­νο για να κερ­δί­σει κά­ποια χρή­μα­τα. Ο τρί­τος εί­ναι νε­α­ρός και δεν έ­χει α­κό­μη βρει προ­σα­να­το­λι­σμό στη ζωή του. Οι τρεις άν­δρες α­πο­βι­βά­ζο­νται στο νη­σί και α­να­λαμ­βά­νουν τα κα­θή­κο­ντά τους. Ένα βρά­δυ ό­μως, με κα­ται­γί­δα, η ο­ποία θα σκο­τώ­σει δε­κά­δες γλά­ρους, θα φτά­σει στο νη­σί μια βάρ­κα με έ­ναν ναυα­γό. Στη βάρ­κα υ­πάρ­χει έ­να μπα­ού­λο και ό­ταν ο Ντό­ναλ­ντ θα σπεύ­σει να βο­η­θή­σει το ναυα­γό ε­κεί­νος θα του ε­πι­τε­θεί, με α­πο­τέ­λε­σμα ο νε­α­ρός φα­ρο­φύ­λα­κας να τον σκο­τώ­σει. Όμως ύ­στε­ρα α­πό με­ρι­κές ώ­ρες, δυο μυ­στη­ριώ­δεις ναυ­τι­κοί κα­τα­φθά­νουν στο νη­σί. Αυ­τό που α­να­ζη­τούν εί­ναι το μπα­ού­λο και θα προ­σπα­θή­σουν να το α­πο­κτή­σουν. Όταν με­τά α­πό με­ρι­κές ε­βδο­μά­δες θα φτά­σει στο νη­σί η α­κτο­φυ­λα­κή κα­νείς α­πό τους τρεις φα­ρο­φύ­λα­κες δεν θα εί­ναι ε­κεί.
Το συ­γκλο­νι­στι­κό αυ­τό θρί­λε­ρ, το ο­ποίο κα­θη­λώ­νει τους θε­α­τές, «εί­ναι μια ι­στο­ρία αν­θρω­πιάς και θα­νά­του», λέει έ­νας α­πό τους δύο σε­να­ριο­γρά­φους, ο Σε­λίν Τζόου­νς. Με τρεις πο­λύ κα­λές ερ­μη­νείες, και έ­να ντε­κόρ το ο­ποίο γί­νε­ται α­κό­μη πιο τρο­μα­κτι­κό α­πό την α­γριε­μέ­νη θά­λασ­σα, η ται­νία του Κρί­στο­φερ Νί­χολ­μ, δια­θέ­τει σα­σπέ­νς και κα­ται­γι­στι­κό ρυθ­μό, ε­νώ δεν λεί­πει η συ­γκί­νη­ση κα­θώς ξε­δι­πλώ­νο­νται οι χα­ρα­κτή­ρες και τα πά­θη τους. Χα­ρα­κτή­ρες οι ο­ποίοι αλ­λά­ζουν κα­θώς ό­λη η ι­στο­ρία «εί­ναι έ­να τα­ξί­δι που τους κά­νει κλέ­φτες, ψεύ­τες και φο­νιά­δες», σύμ­φω­να με τον έ­τε­ρο σε­να­ριο­γρά­φο, Τζο Μπόουν.

strakersan@gmail.com
kersanidis.wordpress.com

«ΣΟΦΙΑ»

Μια γυναίκα, μια κοινωνία

Στο Μαρόκο, η εγκυμοσύνη εκτός γάμου θεωρείται παράνομη και τιμωρείται με φυλάκιση. Ξεκινώντας από αυτόν τον παραλογισμό, η Μεριέμ Μπενμαρέκ οργανώνει την ιστορία της ταινίας τ��ς «Σοφία» (Sofia). Η 20χρονη Σοφία ζει με την οικογένειά της στην Καζαμπλάνκα. Ανακαλύπτει πως είναι έγκυος και ζητά τη βοήθεια της ξαδέλφης της, Λένα. Πηγαίνουν μαζί στο νοσοκομείο και εκεί της ζητούν να αποκαλύψει την ταυτότητα του πατέρα, μέσα σε 24 ώρες, πριν ειδοποιήσουν τις αρχές. Η Σοφία, από τη μια στιγμή στην άλλη, βρίσκεται αντιμέτωπη με την οικογένειά της και με την κοινωνική κατακραυγή. Αρνούμενη να θυματοποιηθεί αποκαλύπτει πως πατέρας του παιδιού είναι ένας νεαρός ο Ομάρ, ο οποίος αρχικά αρνείται να το παραδεχτεί. Όμως η μητέρα του θεωρεί πως ο γάμος αυτός είναι η ευκαιρία για να βγει η οικογένειά της από τη φτώχεια.
Η πρώτη ταινία της Μεριέμ Μπενμπαρέκ αναδεικνύει μια νέα σκηνοθέτιδα με πολλές δυνατότητες. Η ταινία μάλιστα κέρδισε το βραβείο Σεναρίου στο τμήμα «Ενα κάποιο βλέμμα» στο Φεστιβάλ των Κανών αλλά και το Βραβείο της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κριτικών Κινηματογράφου στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης.
Η σκηνοθέτιδα ανατέμνει την ανδροκρατούμενη κοινωνία του Μαρόκου και τις ταξικές διαφορές. Αλλά και κάτι ακόμη, το οποίο πολύ εύστοχα σημειώνει η σκηνοθέτιδα: «Η Σοφία και η Λένα μεγάλωσαν σε διαφορετικούς κύκλους. Η Σοφία προέρχεται από οικογένεια μέσης τάξης που πιστεύει στις παραδόσεις. Φοράει την παραδοσιακή τζελάμπα, τα γαλλικά της δεν είναι καλά, στοιχείο που καταδεικνύει την τάξη του καθενός στο Μαρόκο. Η Λένα, από την άλλη, προέρχεται από πλούσιο περιβάλλον. Τα γαλλικά της είναι καλύτερα από τα αραβικά, είναι πολύ θηλυκή, έχει κοινωνική ζωή, πανεπιστημιακή εκπαίδευση, μια μαροκινή μητέρα και ένα γάλλο πατέρα. Αυτοί οι παράγοντες την κάνουν πιο ελεύθερη και πιο απελευθερωμένη από ό,τι τη Σοφία. Ο χαρακτήρας της Λένα κοιτάζει τον αραβικό κόσμο από την πλευρά ενός δυτικού. Η άποψη της μερικές φορές θαμπώνεται από την αυταρέσκεια της. Θα μπορούσε να ζει σε μια ξένη χώρα, αλλά επέλεξε να εργαστεί στο Μαρόκο γιατί πιστεύει ότι μπορεί να φανεί χρήσιμη στη χώρα της. Είναι ευγενική και έχει καλές προθέσεις, αλλά είναι και αφελής.» Και καταλήγει: «Η ταινία είναι η απεικόνιση μιας χώρας όπου ήθελα να συμπεριλάβω τις συνθήκες στις οποίες ενηλικιώνονται και οι άνδρες και οι γυναίκες».

Σ. Κ.

ΟΙ ΝΕΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ

«Εξό­ρι­στος συγ­γρα­φέ­ας» (Dovlatov) του Αλε­ξέι Γκέρ­μαν Τζού­νιο­ρ: Λέ­νιν­γκρα­ντ 1971, η πό­λη γιορ­τά­ζει την ε­πέ­τειο της Οκτω­βρια­νής Επα­νά­στα­σης. Ο συγ­γρα­φέ­ας Σερ­γκέι Ντο­βλά­τοφ ζει σε έ­να κοι­νο­βια­κό δια­μέ­ρι­σμα, ό­που δεν υ­πάρ­χει χώ­ρος για α­πο­μό­νω­ση. Έχει χω­ρί­σει α­πό την γυ­ναί­κα του Έλε­να με την ο­ποία έ­χει μοι­ρα­στεί την κη­δε­μο­νία της κό­ρης τους και δεν μπο­ρεί να εκ­δώ­σει, α­φού αρ­νεί­ται να εγ­γρα­φεί στην Ένω­ση Σο­βιε­τι­κών Συγ­γρα­φέων. Σκέ­φτε­ται πως μό­νον εάν στα­λεί σε κά­ποιο γκού­λα­γκ, ό­πως ο φί­λος του Σολ­ζε­νί­τσιν, θα μπο­ρέ­σει να ε­μπνευ­στεί και να γρά­ψει. Φί­λος με τον α­ντι­φρο­νού­ντα νο­μπε­λί­στα ποιη­τή Γιό­ζεφ Μπρό­ντσκι, ο Ντο­βλά­τοφ διώχ­θη­κε α­πό το πα­νε­πι­στή­μιο και α­να­γκά­στη­κε να πά­ει στο στρα­τό. Μια α­νά­γλυ­φη ει­κό­να της ΕΣ­ΣΔ στα χρό­νια του Μπρέζ­νιε­φ, στην ο­ποία ο σκη­νο­θέ­της κα­τα­γρά­φει έ­ξι μέ­ρες α­πό τη ζωή του συγ­γρα­φέα Σερ­γκέι Ντο­βλά­τοφ. Αργυ­ρή Άρκτος Φε­στι­βάλ Βε­ρο­λί­νου 2018 και πρό­τα­ση της Ρω­σίας για το Όσκαρ Κα­λύ­τε­ρης Ξέ­νης Ται­νίας.
«Αν η ο­δός Μπιλ μπο­ρού­σε να μι­λή­σει» (If Beal street could talk) του Μπά­ρι Τζέν­κι­νς: Η Τις και ο Φό­νι με­γά­λω­σαν μα­ζί στο Χάρ­λεμ και με­γα­λώ­νο­ντας α­να­κά­λυ­ψαν τον έ­ρω­τα. Η α­γά­πη τους εί­ναι πο­λύ δυ­να­τή. Όμως ξαφ­νι­κά ό­λα θα αλ­λά­ξουν, ό­ταν ο Φό­νι κα­τη­γο­ρεί­ται α­πό έ­ναν ρα­τσι­στή α­στυ­νο­μι­κό για βια­σμό και φυ­λα­κί­ζε­ται. Στο με­τα­ξύ η Τις α­να­κα­λύ­πτει πως εί­ναι έ­γκυος. Ένας δύ­σκο­λος α­γώ­νας αρ­χί­ζει για να α­πο­δει­χτεί η α­θωό­τη­τα του Φό­νι και να γυ­ρί­σει ε­λεύ­θε­ρος πί­σω στη γυ­ναί­κα του και το παι­δί του. Βα­σι­σμέ­νη στο ο­μώ­νυ­μο μυ­θι­στό­ρη­μα που έ­γρα­ψε ο Τζέι­μς Μπάλ­ντουιν το 1974, η ται­νία α­να­δει­κνύει το ρα­τσι­σμό της α­με­ρι­κα­νι­κής κοι­νω­νίας.

«Θα μπο­ρού­σες πο­τέ να με συγ­χω­ρέ­σεις;» (Can you ever forgive me?) της Μά­ριελ Χέ­λε­ρ: Η Λι Ίσρα­ελ ή­ταν κά­πο­τε ε­πι­τυ­χη­μέ­νη συγ­γρα­φέ­ας. Τώ­ρα ό­μως βρί­σκε­ται α­ντι­μέ­τω­πη με τη χρε­ο­κο­πία, κά­τι που δεν μπο­ρού­σε πο­τέ να φα­ντα­στεί αλ­λά ού­τε και να α­πο­δε­χτεί. Έτσι, ό­ταν χρειά­στη­κε χρή­μα­τα α­να­γκά­στη­κε να που­λή­σει διά­φο­ρα α­ντι­κεί­με­να α­νά­με­σα στα ο­ποία και έ­να γράμ­μα της Κά­θριν Χέ­μπορν έ­να­ντι 200 δο­λα­ρίων. Τό­τε α­να­κά­λυ­ψε έ­ναν τρό­πο να κερ­δί­ζει χρή­μα­τα: Έγι­νε πλα­στο­γρά­φος ε­πι­στο­λών α­πό διά­ση­μα πρό­σω­πα ό­πως η Ντό­ρο­θι Πάρ­κε­ρ, ο Έρνε­στ Χέ­μιν­γουεϊ, ο Τζορτζ Σ. Κά­ουφ­μαν κ.ά. Η ι­στο­ρία α­πο­κα­λύ­φθη­κε ό­ταν η Ίσρα­ελ ο­μο­λό­γη­σε στο φί­λο της πα­ρα­γω­γό Ντέι­βι­ντ Γιάρ­νελ «κά­τι για το ο­ποίο δεν εί­μαι κα­θό­λου πε­ρή­φα­νη», ό­πως του εί­πε. «Κά­τι πα­ρά­νο­μο και ε­πι­κίν­δυ­νο αλ­λά της έ­δι­νε μια βα­θιά ι­κα­νο­ποίη­ση το γε­γο­νός ό­τι τα δι­κά της γρα­πτά γί­νο­νταν πι­στευ­τά».

«Η σύ­ζυ­γος» (The wife) του Μπγιόρν Ρούν­γκε: Επί 40 χρό­νια η Τζό­αν εί­ναι πα­ντρε­μέ­νη με τον Τζο Κά­στλμαν. Έχει θυ­σιά­σει ό­λα της τα ό­νει­ρα για να εί­ναι κα­λή σύ­ζυ­γος και να κρα­τή­σει το γά­μο της ζω­ντα­νό. Όταν ο Τζο κα­λεί­ται στην Στοκ­χόλ­μη για να πα­ρα­λά­βει το βρα­βείο Νο­μπέλ με το ο­ποίο έ­χει τι­μη­θεί, η Τζό­αν αρ­χί­ζει να α­να­θεω­ρεί τη ζωή της, να αμ­φι­σβη­τεί τα ό­σα έ­χει κά­νει και α­πο­φα­σί­ζει να α­πο­κα­λύ­ψει το με­γά­λο μυ­στι­κό που κρα­τού­σε κρυμ­μέ­νο ό­λα αυ­τά τα χρό­νια. Το σε­νά­ριο βα­σί­ζε­ται στο ο­μό­τιτ­λο, πε­τυ­χη­μέ­νο και α­γα­πη­μέ­νο βι­βλίο της Με­γκ Γού­λιτ­ζερ. Εξαι­ρε­τι­κή στον πρω­τα­γω­νι­στι­κό ρό­λο η Γκλέν Κλόουζ.

«Ο σει­σμός» (Skjelvet) του Τζον Αντρέ­ας Άντερ­σε­ν: Το «ρήγ­μα του Όσλο» ε­κτεί­νε­ται κά­τω α­πό την πρω­τεύου­σα της Νορ­βη­γίας, η ο­ποία α­νά πά­σα στιγ­μή α­πει­λεί­ται με με­γά­λο σει­σμό πα­ρό­μοιο με ε­κεί­νον που έ­γι­νε το 1904 και ή­ταν με­γέ­θους 5,4 βαθ­μών της κλί­μα­κας Ρί­χτερ. Ται­νία δρά­σης στην ο­ποία ο σει­σμός εί­ναι ο πρω­τα­γω­νι­στής!

«Το σκυ­λά­κι της βα­σί­λισ­σας» (The queen’s corgi) των Μπεν Στά­σεν και Βίν­σε­ντ Κέ­στε­λου­τ: Ο α­γα­πη­μέ­νος σκύ­λος της βα­σί­λισ­σας, ο Ρε­ξ, το σκά­ει α­πό το πα­λά­τι, θα βρε­θεί σε έ­να κα­τα­φύ­γιο σκύ­λων, θα μπλέ­ξει σε κυ­νο­μα­χίες, θα κά­νει πα­ρέα με α­δέ­σπο­τα, θα ε­ρω­τευ­τεί, θα ε­νη­λι­κιω­θεί και θα α­να­κα­λύ­ψει ποιος πραγ­μα­τι­κά εί­ναι. Όμορ­φη ται­νία κι­νου­μέ­νων σχε­δίων.

Σι­νε­φί­λ