ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗ, ΠΡΟΕΔΡΟ ΚΑΙ ΔΙΕΥΘΥΝΟΝΤΑ ΣΥΜΒΟΥΛΟ ΤΗΣ ΕΥΑΘ
Εργαστήκαμε νυχθημερόν για να εξασφαλίσουμε την αποκατάσταση της βλάβης
Τη συνέντευξη πήρε ο Πέτρος Κοντές
Η υδροδότηση της Θεσσαλονίκης έχει ομαλοποιηθεί από τη Δευτέρα, ωστόσο, δεχτήκατε μεγάλη κριτική για τον τρόπο αντιμετώπισης αυτής της έκτακτης ανάγκης που είναι και αντικείμενο της προκαταρκτικής εξέτασης που διενεργεί η εισαγγελία Πρωτοδικών. Αποδείχθηκε τελικά ότι το μέγεθος της ζημιάς ήταν μεγάλο.
Η αποκάλυψη του αγωγού απέδειξε ότι επρόκειτο για θραύση που δεν επέτρεπε επί τόπου επιδιόρθωση. Μάλιστα, η λειτουργία του αγωγού δεν επέτρεπε την αποκάλυψή του, χωρίς σταδιακή μείωση της παροχής εντός του. Αποφασίστηκε η σταδιακή μείωση της παροχής, ώστε να αντληθούν τα νερά που έβγαιναν από το σημείο της βλάβης και να γίνει η εκσκαφή και αποκάλυψη του. Το μέγεθος της βλάβης επέβαλε την αντικατάσταση του αγωγού στο σημείο εκείνο. Αυτή τη λύση επέλεξε η αρμόδια διεύθυνση με βάση το μέγεθος και την καταστροφή του αγωγού.
Οι διακοπές υδροδότησης που προκλήθηκαν χαρακτηρίστηκαν δυσανάλογα μεγάλες σε σχέση με τη μείωση της τροφοδοσίας λόγω της βλάβης. Ειπώθηκε, επίσης, ότι αφορούσαν περιοχές ευρύτερες από τις ανακοινωθείσες. Τι ακριβώς ισχύει;
Έγινε σταδιακή μείωση της ροής του αγωγού μέχρι που διακόπηκε εντελώς με την αφαίρεση του κατεστραμμένου τμήματος. Μετά την αύξηση της παροχής από την άλλη πηγή τροφοδοσίας της πόλης, το Διυλιστήριο του Αλιάκμονα, η προσφερόμενη ποσότητα νερού στη Θεσσαλονίκη έφτανε στα 2/3 της απαιτούμενης υπό κανονικές συνθήκες παροχής. Υπήρχαν δύο επιλογές: να κατανεμηθεί δίκαια η διαθέσιμη συνολική παροχή σε όλη την πόλη ή να αφεθεί το τμήμα της πόλης που υδροδοτείτο από το υδραγωγείο της Αραβησσού χωρίς νερό. Το σύστημα υδροδότησης αποτελείται ουσιαστικά από δυο μεγάλα υποσυστήματα, της Αραβησσού και του Αλιάκμονα, που, δυστυχώς, δεν επικοινωνούν παντού μεταξύ τους. Αφαιρέθηκε, λοιπόν, νερό από τις περιοχές που τροφοδοτεί το σύστημα Αλιάκμονα και μεταφέρθηκε σε περιοχές που τροφοδοτεί η Αραβησσός, με στόχο τη δίκαιη κατανομή του νερού σε όλη την πόλη που δεν έχει ίδιο μέγεθος αγωγών παντού, ίδιον αριθμό δεξαμενών, ίδιο υψόμετρο ή πληθυσμιακή κατανομή. Εξάλλου, υπάρχουν ειδικές καταναλώσεις που έπρεπε να συνεχιστούν κατά το δυνατόν (νοσοκομεία, βιομηχανική ζώνη στα δυτικά της πόλης). Από τα στοιχεία που συλλέγει η εταιρεία στα πλαίσια και της παραγγελθείσας δικαστικής διερεύνησης, διαπιστώνεται ότι στο σύνολο των δεξαμενών υπήρχε τροφοδοσία με νερό για κάποιες ώρες, αλλά οι υδροδοτούμενοι καταναλωτές χρειάζονταν περισσότερο από όσο κατέληγε σ’ αυτούς. Δυστυχώς, με τον τρόπο που είναι κατανεμημένο το δίκτυο, που δεν μπορούσε να αλλάξει σε δύο μέρες, δεν υπήρχε δυνατότητα να τροφοδοτηθούν ομοιόμορφα.
Θα μπορούσε να προβλεφθεί κάπως η βλάβη;
Στο συγκεκριμένο αγωγό εμφανίζονται κατά καιρούς βλάβες που επισκευάζονται, χωρίς αυτός να τεθεί εκτός λειτουργίας. Από τη δεκαετία του 1980 και μετά υπήρξαν πέντε βλάβες, της τωρινής συμπεριλαμβανομένης, που απαίτησαν για την επισκευή τους πλήρη διακοπή της τροφοδοσίας του αγωγού με νερό. Τέτοιες βλάβες δεν συμβαίνουν κάθε μέρα και δεν μπορεί κανείς να προβλέψει με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία την εμφάνισή τους. Ορισμένες από αυτές οφείλονταν σε λανθασμένους χειρισμούς, κάτι που δεν προκύπτει για την τωρινή, σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας.
Η ανάπτυξη του αστικού ιστού της Θεσσαλονίκης δημιουργεί ταυτόχρονα και αυξημένες ανάγκες ύδρευσης. Υπήρχε μέχρι τώρα ένα επενδυτικό πρόγραμμα υποδομών; Υπάρχει ένας σχεδιασμός για το μέλλον;
Από το Μάιο του 2016, που αναλάβαμε τη διοίκηση, εγκρίναμε σχετικά σύντομα (Σεπτέμβρη 2016) το Διαχειριστικό Σχέδιο Ύδρευσης και Διαχείρισης του νερού της Θεσσαλονίκης. Δρομολογήθηκαν διάφορα έργα που πρέπει να γίνουν άμεσα για την καλύτερη διαχείριση του νερού μέσα στην πόλη. Αυτή τη στιγμή κατασκευάζεται ένας συνδετήριος αγωγός μεταξύ των δύο υποσυστημάτων, για να υπάρξει η αναγκαία ανάμιξη του παρεχόμενου νερού από τα δύο υποσυστήματα, με μεγαλύτερη της αναμενόμενης καθυστέρηση, λόγω αρχαιολογικών ανασκαφών. Ταυτόχρονα, μελετάμε τα επιπλέον έργα που χρειάζονται. Το σημαντικότερο είναι η επέκταση της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Νερού της Θεσσαλονίκης στην περιοχή του Αλιάκμονα, που θα φέρει επιπλέον νερό στην πόλη και έχει καθυστερήσει πάρα πολύ. Το έργο προκηρύχθηκε το 2012, υπήρξε προσωρινός μειοδότης, αλλά δεν ανατέθηκε ποτέ, δεν υλοποιήθηκε και απεντάχθηκε το καλοκαίρι του 2014, χάνοντας τη χρηματοδότησή του. Έκτοτε έμεινε στα χαρτιά. Με την έγκριση του διαχειριστικού σχεδίου, εντάξαμε το έργο στο επενδυτικό σχέδιο της εταιρείας και πετύχαμε την παραχώρηση της μελέτης από το υπουργείου Υποδομών το Μάρτη του 2017. Η μελέτη απαιτούσε οικονομικές και κατασκευαστικές προσαρμογές, γιατί είχε εκπονηθεί πριν το 2011, τις οποίες πραγματοποίησε η εταιρεία, ολοκληρώνοντάς την εντός του 2017. Στις αρχές Μαρτίου του 2018 την υποβάλαμε για χρηματοδότηση στο πρόγραμμα ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Θα ήταν παράλογο να περιμένουμε απόφαση τόσο άμεσα, αλλά πιστεύουμε ότι πληροί τις προδιαγραφές του προγράμματος και έχει πολλές ελπίδες χρηματοδότησης. Επειδή το έργο είναι απαραίτητο, επεξεργαζόμαστε και άλλες πιθανές χρηματοδοτικές λύσεις, αν δεν ενταχθεί στο ΕΣΠΑ. Και η συγκεκριμένη βλάβη, αλλά και οι επιστημονικές μετρήσεις, δείχνουν ότι η πόλη έχει ανάγκη από περισσότερο νερό, ειδικά τώρα που κάνει μια προσπάθεια να αναπτυχθεί επιχειρηματικά και τουριστικά.
Σε ό,τι αφορά το παρελθόν, για ένα μεγάλο διάστημα η εταιρεία δεν έκανε μακρόπνοα στρατηγικά σχέδια. Συντηρούσε μεν το δίκτυο, άλλα ήταν η περίοδος που είχε αποφασιστεί η ιδιωτικοποίηση του συνόλου των μετοχών του ελληνικό Δημοσίου. Μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι εκείνη την περίοδο, που συμπίπτει με την περίοδο απένταξης του έργου στον Αλιάκμονα, απέφευγαν τις στρατηγικές επενδύσεις.
Η περίοδος εκείνη είχε αντίκτυπο και στο εργατικό δυναμικό της εταιρείας; Η επισκευή της βλάβης πραγματοποιήθηκε από συνεργία της ΕΥΑΘ ή από εργολάβους;
Για πάρα πολλά χρόνια η εταιρεία αποστελεχωνόταν, λόγω συνταξιοδοτήσεων και οικειοθελούς αποχώρησης, χωρίς να πραγματοποιούνται νέες προσλήψεις. Προτιμήθηκε η ύπαρξη συμβασιούχων με ετήσιες ανανεώσεις και συμβάσεις ανεξάρτητων υπηρεσιών, με μια διαδικασία που αποδείχθηκε μη σύννομη. Όταν αναλάβαμε, η εταιρεία είχε πολύ μικρό ανθρώπινο δυναμικό για να κάνει στρατηγικές μελέτες και σχεδιασμό. Πετύχαμε την προκήρυξη ενός διαγωνισμού μέσω ΑΣΕΠ, που είναι η τυπική και νόμιμη διαδικασία. Οι 150 επιτυχόντες έχουν αναλάβει καθήκοντα σχεδόν στο σύνολό τους και γίνεται προσπάθεια να αποκτήσουν την απαραίτητη ετοιμότητα. Πρόκειται για τεχνικό, διοικητικό και οικονομικό προσωπικό υψηλών προσόντων. Είναι απαραίτητο να έχεις έμπειρο στελεχιακό δυναμικό, να διατηρείς την τεχνογνωσία, για να μπορείς να σχεδιάσεις την επόμενη μέρα. Με αυτό το δυναμικό ενεργό, να εκπαιδεύεται δίπλα στο υπάρχον, νιώθουμε πιο ασφαλείς από ό,τι τα τέλη του 2016, για την κάλυψη των επεκτάσεων που χρειάζεται να γίνουν το επόμενο διάστημα στην εταιρεία.
Οι εργαζόμενοι που ασχολήθηκαν με την επιδιόρθωση της βλάβης και τη διανομή του νερού στην πόλη είναι μόνιμο προσωπικό της εταιρείας. Εξωτερικός πάροχος ανέλαβε χωματουργικές και σκαπτικές εργασίες. Η εταιρεία δεν έχει τον πλήρη μηχανολογικό εξοπλισμό. Συνεργάζεται μέσω συμβάσεων, μετά από διεθνείς διαγωνισμούς, με εξειδικευμένους παρόχους που συνδράμουν το εξειδικευμένο προσωπικό της εταιρείας σε περίπτωση βλάβης, όπως συνέβη και τώρα. Είναι λάθος αυτό που λέγεται ότι η επιδιόρθωση έγινε από εξωτερικό πάροχο, που δεν ήταν εξειδικευμένος.
Στο επιχειρησιακό σχέδιο της εταιρείας για την αντιμετώπιση τέτοιων κρίσεων θα μπορούσαν να συμβάλουν και τοπικές αρμόδιες υπηρεσίες, όπως για παράδειγμα η υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας;
Συζητώντας και στο Διοικητικό Συμβούλιο της εταιρείας την περασμένη Τετάρτη, καταλήξαμε ότι στο μέλλον θα πρέπει όχι μόνο η ΕΥΑΘ, αλλά και άλλοι φορείς να εμπλακούν σε περίπτωση μιας κρίσης λειψυδρίας—και βέβαια δεν είναι αρμόδια για να τους συντονίσει μόνο η ΕΥΑΘ. Αντιμετωπίσαμε μια κρίση έλλειψης νερού από τις διαθέσιμες πηγές, χωρίς να υπάρχει εναλλακτικός τρόπος αναπλήρωσής του. Από τη στιγμή που τα απαιτούμενα έργα δεν έγιναν όταν έπρεπε, θα πρέπει να σκεφτούμε πώς θα αντιμετωπίσουμε μια αντίστοιχη κρίση. Σήμερα, δεν υπάρχουν εναλλακτικές πηγές τροφοδότησης, πέρα από την πεπερασμένη, λόγω της κατασκευής του αγωγού, Αραβησσό και τον Αλιάκμονα, που στην υφιστάμενη εγκατάσταση η μεγαλύτερη ποσότητα που μπορούμε να πάρουμε είναι 150.000 κυβικά/μέρα. Ο συνδετήριος αγωγός που κατασκευάζεται τώρα θα αποτελέσει σίγουρα μια ανακούφιση. Στόχος είναι η κατασκευή της επόμενης φάσης στην Εγκατάσταση Επεξεργασίας Νερού, για να προστεθούν τα επιπλέον 150.000 κυβικά νερού. Τότε μόνο μπορεί να γίνει ολική διακοπή τροφοδοσίας της Αραβησσού, ώστε να μπορέσει να αντικατασταθεί ή να επισκευαστεί. Στόχος μας είναι η ενίσχυση όσο γίνεται του επιχειρησιακού μας σχεδίου και η συνεννόηση με τους αρμόδιους φορείς, ώστε σε ανάλογη κρίση τροφοδοσίας νερού, όποια κι αν είναι τα αίτια, να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι όλοι μας.
Είναι αλήθεια ότι οι πολίτες της Θεσσαλονίκης ταλαιπωρήθηκαν αυτό το διάστημα. Κάποιες περιοχές περισσότερο από άλλες για το λόγο που εξήγησα. Ζήτησα κι εγώ ως επικεφαλής της εταιρείας, συγνώμη από τον κόσμο που περιμένει μια εταιρεία να είναι πλήρως στελεχωμένη, πλήρως εξοπλισμένη, ώστε να μην συμβαίνουν παρόμοιες βλάβες. Αυτό παρεξηγήθηκε, καθώς θεωρήθηκε ότι δεν θέλω να αναλάβω τις ευθύνες μου· προφανώς ως επικεφαλής της εταιρείας έχω ευθύνες για την εύρυθμη λειτουργία της. Θεωρώ όμως ότι οφείλω να συντονίσω μια διαδικασία, ώστε αυτά τα φαινόμενα να μην επαναληφθούν στο μέτρο του εφικτού. Προσπαθήσαμε ευθύς εξαρχής να μπει στην ατζέντα της δημόσιας συζήτησης όσο γίνεται γρηγορότερα, και στην ουσία να υλοποιηθεί, η επόμενη φάση της επεξεργασίας νερού και όλος ο υπόλοιπος, αναγκαίος, επενδυτικός προγραμματισμός της εταιρείας. Από τα μέσα του 2017 περίπου έχουμε εξαγγείλει ένα φιλόδοξο επενδυτικό σχέδιο και βαδίζουμε στην υλοποίησή του. Ελλείψει, όμως, το προηγούμενο διάστημα, των αναγκαίων μεγάλων μελετών ήταν αδύνατο, τουλάχιστον από τη στιγμή που αναλάβαμε τη διοίκηση της εταιρείας, να έχει υλοποιηθεί αυτός ο προγραμματισμός και να μην υπάρχει κανένα πρόβλημα στην υδροδότηση της πόλης.
Υπήρξε από παράγοντες της πόλης και από τον Τύπο μια επίθεση στο δημόσιο χαρακτήρα της ΕΥΑΘ, που κρίθηκε υπεύθυνος για τη βλάβη και τη χρονοβόρα επισκευή. Τι έχετε να πείτε γι’ αυτό;
Οι φωνές αυτές έχουν άλλο κίνητρο. Οι τεχνικοί, και της εταιρείας και εξωτερικοί, υποστηρίζουν ότι η επισκευή του αγωγού δεν μπορούσε να γίνει με άλλο τρόπο. Η ταχύτητα αντιμετώπισης της βλάβης ήταν εντός των επιτρεπόμενων πλαισίων από την υπάρχουσα τεχνολογία. Το προσωπικό εργάστηκε νυχθημερόν με αυταπάρνηση, γιατί καταλάβαινε την ταλαιπωρία που προκαλεί η έλλειψ�� νερού στην πόλη και τους κατοίκους της, και παραδώσαμε το δίκτυο επισκευασμένο, νωρίτερα από το αρχικό χρονοδιάγραμμα. Ήταν αυτονόητο και υποχρεωτικό να εξασφαλιστεί ότι το παρεχόμενο νερό θα πληρούσε όλους τους κανόνες ασφάλειας και υγιεινής, γι’ αυτό, ενώ έφτασε στο αντλιοστάσιο από τα μεσάνυχτα της Παρασκευής, μέχρι το απόγευμα του Σαββάτου διοχετευόταν στον παρακείμενο χείμαρρο. Το νερό εισήλθε στο σύστημα μόνο όταν το αρμόδιο εργαστήριο διαπίστωσε ότι πληροί τις προϋποθέσεις αυτές. Τότε μόνο δόθηκε στην κατανάλωση.
Όλο αυτό το διάστημα η εταιρεία δεν λειτούργησε με κριτήρια κέρδους, αλλιώς θα επέλεγε να εισέλθει το νερό ακόμα και αν δεν ήταν ασφαλές. Οι θιασώτες της ιδιωτικοποίησης δεν έχουν παρά να κοιτάξουν τον ευρωπαϊκό και διεθνή περίγυρο που δείχνει ότι τα πειράματα ιδιωτικοποίησης των εταιρειών ύδρευσης και αποχέτευσης που ξεκίνησαν 20 χρόνια πριν, δεν έπεισαν και έχει αρχίσει εδώ και αρκετά χρόνια μια ανάστροφη πορεία αποχώρησης των ιδιωτών και ανάκτησης δημοσίου ή δημοτικού έλεγχο. Γιατί να πάμε ανάποδα στη διεθνή εμπειρία, όταν έχουμε παραδείγματα, όπως το Παρίσι, το Βερολίνο, η Γκρενόμπλ, μόνο από τον ευρωπαϊκό χώρο;
Πώς κρίνετε τις σχετικές με την ΕΥΑΘ εξαγγελίες του αναπτυξιακού συνεδρίου;
Θεωρώ ότι οι τοποθετήσεις των αρμοδίων υπουργών και του πρωθυπουργού είναι στην κατεύθυνση προάσπισης του δημόσιου χαρακτήρα της ΕΥΑΘ και της ΕΥΔΑΠ. Μια βλάβη που στέρησε το νερό από τους δημότες της πόλης, που μας ταλαιπώρησε όλους, που κατανοητά προκάλεσε αγανάκτηση, οργή και θυμό, έγινε αντικείμενο εκμετάλλευσης, ακόμα και με στοιχεία που δεν είναι αληθή, για να πείσουν ότι μια ιδιωτική εταιρεία θα ήταν αποτελεσματικότερη. Δεν νομίζω ότι μπορούν να τα καταφέρουν. Θα πρέπει εξάλλου να δει κανείς γιατί την τελευταία δεκαετία δεν έγινα οι απαραίτητες επενδύσεις στην εταιρεία. Δεν έγιναν γιατί υπήρχε μια στόχευση που ήθελε μια εταιρεία χαμηλότερης αξίας, για να πουληθεί ευκολότερα.
