Φωτο: Joern Moock / Pixabay
Ας κάνουμε ένα τεστ: να ρωτήσουμε μερικούς από τον ευρύτερο κύκλο των γνωστών μας τι γνωρίζουν για το πολιτικό πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ, του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, του ΚΚΕ ή κάποιου άλλου από τα γνωστά κόμματα. Όχι λεπτομέρειες, μερικά σαφή πράγματα για βασικούς τομείς της κοινωνικής, οικονομικής και δημόσιας ζωής (για το πρόγραμμα της ΝΔ δεν χρειάζεται, το μαθαίνουν καθώς εφαρμόζεται καθημερινά στην πλάτη τους).
Είναι σχεδόν βέβαιο ότι, ακόμα και από ψηφοφόρους τους, θα λάβουμε απογοητευτικές απαντήσεις. Είναι κοινό μυστικό ότι γενικά το σύστημα ενημέρωσης υποτιμά αφόρητα τα ζητήματα, τις διαφορές, τις συγκλίσεις, τις αποκλίσεις , που αφορούν τον τομέα αυτό, εκτός αν κάτι γαργαλιστικό τύχει να προκύψει κάποια στιγμή.
Η υποτίμηση του προγραμματικού λόγου
Την κατάσταση αυτή φαίνεται να έχουν αποδεχτεί λίγο πολύ τα κόμματα. Και παρά τις σοβαρές προσπάθειες που κάνουν οι άνθρωποί τους για να επεξεργαστούν επίκαιρες προγραμματικές θέσεις, έχουν πάψει να δίνουν μάχη για να τις κάνουν κτήμα όσο γίνεται ευρύτερων ακροατηρίων.
Για να μη μιλάμε για ξένες γειτονιές, ας κάνουμε ένα συμπληρωματικό τεστ: να ρωτήσουμε ανθρώπους που συναντούμε τυχαία, αν γνωρίζουν ότι η Νέα Αριστερά ως το τέλος του έτους θα πραγματοποιήσει το τελικό σώμα του προγραμματικού συνεδρίου της (για το περιεχόμενο των προγραμματικών θέσεών της δεν γεννάται θέμα). Αμφιβάλλει κανείς για τις αναμενόμενες απαντήσεις;
Κι όμως, οι προσπάθειες των ανθρώπων που εργάστηκαν για να τις διαμορφώσουν, άξιζαν με το παραπάνω μια αναγνώριση. Το αποτέλεσμα που έδωσαν, διαμορφώνει το προφίλ ενός κόμματος που προσεγγίζει με ριζοσπαστικό πνεύμα από τη σκοπιά της αριστεράς τα περισσότερα από τα κρίσιμα ζητήματα της καθημερινότητας, αλλά και της λεγόμενης υψηλής πολιτικής, εσωτερικής και εξωτερικής. Στοιχεία που του δίνουν σ’ αυτό το κόμμα μια ευδιάκριτη θέση στην πολιτική σκηνή, τουλάχιστον ενδιαφέρουσα και αξιοπρόσεκτη.
Θα είναι, άραγε, κεντρικό θέμα, για να μην πούμε αποκλειστικό, της κεντρικής επιτροπής που συνέρχεται αυτό το σαββατοκύριακο, ο σχεδιασμός μιας καμπάνιας προγραμματικής επικοινωνίας με τα ευρύτερα δυνατά ακροατήρια; Με τη διοργάνωση μιας κεντρικής μεγάλης εκδήλωσης –ή περισσότερων ανά την Ελλάδα– με στόχο τη διάδοση αυτού του πολύτιμου για τη διακριτότητα του κόμματος φορτίου, με ομιλητές τον πρόεδρο του κόμματος και όσους κατά τομέα εργάστηκαν για τη σύνταξή του.
Εκτός θέματος
Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, άλλα θέματα θα κυριαρχήσουν. Θέματα που αφορούν την πολιτική συνεργασιών του κόμματος, όπου, ως γνωστόν, υπάρχουν διαφορές. Σημαντικό και κρίσιμο ζήτημα κι αυτό οπωσδήποτε. Εκείνο, όμως, που προκαλεί κατάπληξη, είναι το γεγονός ότι, και στο δημόσιο διάλογο, το δεύτερο αυτό ζήτημα δεν αντιμετωπίζεται όπως πραγματικά είναι: σαν απόλυτα παρελκόμενο του πρώτου –και όχι σαν «άλλο θέμα».
Για ένα κόμμα, που δεν βλέπει τον εαυτό του σαν μια ορισμένου χρόνου ή έργου προσωρινή συνάντηση στελεχών, η αποδοχή, η προβολή και η διάδοση ενός πολιτικού προγράμματος δεν είναι μια βαρετή τελετουργία. Είναι μια απαραίτητη συγκροτητική λειτουργία, σημαντικότερη από πολιτική άποψη κι από την ιδρυτική του πράξη. Με αυτό θα το γνωρίσει ο κόσμος. Με αυτό θα αγωνιστεί, θα μετρηθεί, θα κριθεί και θα συγκριθεί. Έτσι υπάρχει πολιτικά.
Και παρότι αυτό, με μια πρόχειρη ματιά, μοιάζει με δήλωση ανεξαρτησίας, αυτόνομης αν όχι μοναχικής πορείας, στην πραγματικότητα είναι το απαραίτητο στοιχείο για τη συγκρότηση μιας συνεκτικής πολιτικής συμμαχιών. Με την πράξη αυτή συστήνεσαι, όχι μόνο στην κοινωνία αλλά και στις άλλες πολιτικές δυνάμεις. Κάνεις γνωστό τι ζητάς από τους άλλους και τι μπορούν να ζητήσουν οι άλλοι από εσένα. Δηλώνεις την ταυτότητά σου και το πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορείς να κινηθείς αναζητώντας συμπτώσεις ή συγκλίσεις προγραμματικές. Και τα δηλώνεις αυτά σε μια κοινή γλώσσα, μια πολιτική εσπεράντο κατανοητή όχι μόνο από τις πολιτικές δυνάμεις, αλλά και από το ακροατήριο στο οποίο απευθύνεσαι. Χωρίς τα σαφή πολιτικά προγράμματα σαν βάση, οποιαδήποτε συζήτηση για συνεργασίες θα ήταν μια Βαβέλ χωρίς αρχή και τέλος. Μια φαινομενικά εσωστρεφής τελετουργία αποδεικνύεται, έτσι, όρος ύπαρξης για μια πολιτική συμμαχιών που να βγάζει νόημα.
Όψεις του ίδιου νομίσματος
Αυτά τα δύο ζητήματα δεν γίνεται να εμφανίζονται σαν φαινόμενα που κινούνται σε δύο παράλληλα ασύμπτωτα σύμπαντα. Είναι οι όψεις του ίδιου νομίσματος: της προγραμματικής συγκρότησης, οδηγού και κριτηρίου στην αναζήτηση συμπτώσεων και συγκλίσεων σε προγραμματική βάση, όπου και όσο υπάρχουν*. Και εγγύησης ότι δεν θα συμβούν συγκολλήσεις ως «αναγκαίο κακό».
Δίνοντας το βάρος που απαιτεί και αξίζει η διαδικασία του προγραμματικού συνεδρίου, η κεντρική επιτροπή της Νέας Αριστεράς και προσεχώς το τελικό σώμα, με τις οριστικές επεξεργασίες των προγραμματικών θέσεων, θα έχουν εξοπλίσει αυτό το κόμμα με όλα τα χρειαζούμενα και για το σχεδιασμό της δικής του πορείας στο χώρο και το χρόνο και για την αναζήτηση συνοδοιπόρων και συμμάχων σε μια διαδρομή που εξ ορισμού δεν προορίζεται να είναι μοναχική. Και το επικείμενο συνέδριο θα μπορεί να εκπληρώσει πλήρως και μετά λόγου γνώσεως το ρόλο του ως ανώτατο και κυρίαρχο βουλευόμενο σώμα.
*Θα ήθελα να σημειώσω εδώ –και να παροτρύνω να ανατρέξετε κι εσείς σ’ αυτή– τη συνέντευξη του Νίκου Βούτση στο MegaNews και τη Βούλα Κεχαγιά, όπου πολλές και πολύ πειστικές απαντήσεις αναφορικά με τις συνεργασίες διέπονταν από αυτόν τον κανόνα: αφετηρία, οδηγός και ασφαλιστική δικλίδα γι’ αυτές είναι τα προγράμματα, οι συμπτώσεις, οι συγκλίσεις ή οι αποκλίσεις σε προγραμματική βάση. Απλό, σαν το αυγό του Κολόμβου.
