Φωτογραφία: Brenda Timmermans από το pexels.com
Έκπληξη και θυμηδία προκάλεσε στην κοινή γνώμη η εντολή του Εισαγγελέα Προστασίας Ζώων για μετακίνηση λύκων από τον Εθνικό Δρυμό Πάρνηθας σε απροσδιόριστες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας. Ο λόγος για αυτή την απροσδόκητη εντολή ήταν, σύμφωνα με κυνηγετικές σελίδες που ενημερώθηκαν πρώτες, η μείωση των ελαφιών της Πάρνηθας.
Ακόμη και εφημερίδες όπως η Καθημερινή κάλυψαν το θέμα με τίτλους όπως: «Συλλάβετε τους λύκους στην Πάρνηθα», χαρακτηρίζοντας την είδηση ως απίστευτη και όμως αληθινή. Το ίδιο το ΥΠΕΝ δήλωσε ότι αιφνιδιάστηκε και το πρώτο που σκέφτηκαν να κάνουν ήταν να καλέσουν την Κυνηγετική Συνοσπονδία να τους ζητήσουν βοήθεια για τη σύλληψη των καταζητούμενων λύκων. Φυσικά οι κυνηγοί αρνήθηκαν, αφού δεν ειδικεύονται στις συλλήψεις αλλά στις εκτελέσεις και μάλιστα εκ του μακρόθεν, οι περιβαλλοντικές και φιλοζωικές οργανώσεις ξεσηκώθηκαν, ο κόσμος άρχισε να γελάει και ο Εισαγγελέας με τις πρωτότυπες ιδέες φαίνεται ότι άρχισε να το ξανασκέφτεται.
Πίσω από αυτή την εντολή, ωστόσο, υπάρχει μια σειρά εξελίξεων χαρακτηριστική της ανταγωνιστικής σχέσης που έχουμε με τη φύση και της πολύ διαδεδομένης άποψης ότι η φύση χρειάζεται την ανθρώπινη παρέμβαση για να τη διαχειριστεί και να τη «ρυθμίσει».
Ο λύκος είχε μειωθεί δραστικά στην Ευρώπη από τα τέλη του 19oυ αιώνα και μέχρι τη δεκαετία του 1960 είχε σχεδόν εξαφανιστεί από την Κεντρική και Δυτική Ευρώπη. Στα Βαλκάνια η κατάσταση ήταν διαφορετική λόγω των μεγάλων ορεινών όγκων. Στην Ελλάδα παρέμεναν πληθυσμοί λύκων στη Ροδόπη, στην Πίνδο, στα ορεινά σύνορα με την Αλβανία, τη Βουλγαρία και τη Βόρεια Μακεδονία. Την περίοδο 1970-1990, ο λύκος άρχισε να ανακάμπτει στην Ευρώπη ως αποτέλεσμα της θεσμοθετημένης προστασίας του λύκου και άλλων ειδών όπως τα ελάφια, του πολλαπλασιασμού των αγριόχοιρων και της εγκατάλειψης των ορεινών περιοχών. Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια οι λύκοι μετακινήθηκαν νοτιότερα μέχρι και την Πελοπόννησο. Ωστόσο οι πληθυσμοί είναι ακόμη πολύ χαμηλοί. Σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχουν περίπου 20 χιλιάδες, στην Ελλάδα μόλις 1000 ενώ στην Πάρνηθα οι εκτιμήσεις είναι από 30 ως 50. Παρόλα αυτά και παρά το γεγονός ότι οι άνθρωποι δεν αποτελούν θήραμα για τους λύκους, η περιορισμένη αυτή ανάκαμψη θεωρήθηκε απειλητική και είχε ως αποτέλεσμα την υποβάθμιση του καθεστώτος προστασίας τους που ψηφίστηκε στο Ευρωκοινοβούλιο στις 8 Μαΐου. Για την ιστορία, υπέρ των λύκων ψήφισαν ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ και της Πλεύσης, κατά των λύκων ευρωβουλευτές της ΝΔ, του ΠΑΣΟΚ και του ΚΚΕ ενώ της Ελληνικής λύσης λευκό και αποχή. Υπέρ των λύκων είχαν κινητοποιηθεί οι περιβαλλοντικές οργανώσεις ενώ κατά των λύκων οι κυνηγοί και οι κτηνοτρόφοι.
Λίγες ημέρες μετά ήρθε η ευφάνταστη αλλά μάλλον ανεφάρμοστη εισαγγελική εντολή να εξοριστούν οι λύκοι από μια περιοχή απόλυτης προστασίας της φύσης. Με το πρόσχημα ή την ειλικρινή πρόθεση της διατήρησης της ισορροπίας των ειδών, αλλά με το ίδιο σκεπτικό που επικαλούνται και οι κυνηγοί όταν αυτοαναγορεύονται ως ρυθμιστές της φύσης. Όμως το κύριο χαρακτηριστικό της φύσης είναι ότι αυτορυθμίζεται αν την αφήσουμε ανεπηρέαστη από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Τα φυτοφάγα ζώα πολλαπλασιάζονται πολύ περισσότερο από τους ανώτερους θηρευτές. Πριν από την επανεμφάνιση του λύκου, τα ελάφια υποβάθμιζαν τη φυσική αναγέννηση του δάσους στην Πάρνηθα και οι κυνηγοί ζητούσαν να «ρυθμίσουν» το πρόβλημα σκοτώνοντας ελάφια. Ας σημειωθεί ότι είναι αυτοί που κατά καιρούς απελευθερώνουν διάφορα είδη ως θηράματα δημιουργώντας ανισορροπίες που στη συνέχεια επιδοτούνται, ώστε να «ρυθμίσουν» με αμφίβολα αποτελέσματα. Όπως συνέβη με τα αγριογούρουνα, τους φασιανούς ή τα αγριοκούνελα στη Λήμνο. Εύλογα λοιπόν οι κυνηγοί μεγαλοποιούν την απειλή του δήθεν υπερπληθυσμού των λύκων και πανηγυρίζουν για το κυνήγι τους που ξεκίνησε σε χώρες όπως η Σουηδία, η Ελβετία, οι χώρες της Βαλτικής.
Στην πραγματικότητα ούτε ο άνθρωπος ούτε η φύση απειλείται από την παρουσία λίγων δεκάδων λύκων στον Εθνικό Δρυμό. Πολύ πιο απειλητική είναι η συγκέντρωση 4 εκατομμυρίων ανθρώπων που παράγουν καυσαέρια και απόβλητα, καταναλώνουν νερό και φυσικούς πόρους, προκαλούν πυρκαγιές και έχουν μετατρέψει σε τσιμεντοθάλασσα όλη την Αττική. Αν κάτι χρειάζεται να ρυθμίσουμε είναι το μοντέλο της διαβίωσης των ανθρώπων και όχι των λύκων. Ένα ιδιαίτερα ευφυές και προσαρμοστικό ζώο που καλό για όλους θα είναι να το αφήσουμε στην ησυχία του.
