Η εικόνα μιας 87χρονης γυναίκας να απομακρύνεται με φορείο από το σπίτι στο οποίο έζησε σχεδόν ολόκληρη τη ζωή της μετατράπηκε μέσα σε λίγες ώρες σε σύμβολο της στεγαστικής κρίσης στην Ισπανία. Η έξωση της Μάρι Κάρμεν Αμπασκάλ αποτυπώνει τη σύγκρουση ανάμεσα στο δικαίωμα στη στέγη και στην αντιμετώπιση της κατοικίας ως επενδυτικού προϊόντος.
Η Μάρι Κάρμεν εγκαταστάθηκε το 1956, όταν ήταν ακόμη παιδί, στο διαμέρισμα της οδού Αλκάλδε Σάινθ δε Μπαράντα 46, στη συνοικία Ρετίρο της Μαδρίτης. Το παλιό μισθωτήριο είχε υπογράψει ο πατέρας της και αργότερα πέρασε στη μητέρα της και κατόπιν στην ίδια.
Η ισπανική νομοθεσία, ωστόσο, περιορίζει τη δυνατότητα διαδοχικών μεταβιβάσεων των παλιών μισθωτηρίων. Παρότι η Μάρι Κάρμεν δικαιώθηκε πρωτόδικα, το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε τελικά υπέρ της ιδιοκτησίας.
Το 2018 η οικογένεια που κατείχε το κτίριο το πούλησε στη Renta Corporación Real Estate. Αργότερα πέρασε στην Urbagestión Desarrollo e Inversión SL, εταιρεία που δραστηριοποιείται στην αγορά και εκμετάλλευση ακινήτων. Η Μάρι Κάρμεν συνέχιζε να πληρώνει περίπου 500 ευρώ τον μήνα, μαζί με τις προβλεπόμενες αναπροσαρμογές και επιβαρύνσεις.
Η νέα ιδιοκτησία της πρότεινε νέο συμβόλαιο με ενοίκιο που έφτανε τα 2.650 ευρώ. Ακόμη και η χαμηλότερη πρόταση των 1.650 ευρώ ξεπερνούσε τη σύνταξή της, η οποία ανέρχεται περίπου στα 1.350 ευρώ.
“Δεν μπορούν. Δεν θα μπορέσουν. ΔΕΝ ΘΑ ΜΑΣ ΣΤΑΜΑΤΗΣΟΥΝ. Θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε για το δικαίωμα στη στέγη. Για να μπορούν όλες και όλοι να έχουν ένα σπίτι και μια αξιοπρεπή ζωή. Θα αγωνιστούμε μέχρι να διώξουμε τα αρπακτικά ταμεία, τους κερδοσκόπους και τους πολιτικούς-εισοδηματίες. Γιατί η στέγη είναι δικαίωμα. Και δεν θα σταματήσουμε μέχρι να το κάνουμε πραγματικότητα.”
Οι προτάσεις που απορρίφθηκαν
Το υπουργείο Στέγασης επιχείρησε να αγοράσει το διαμέρισμα μέσω δημόσιου προγράμματος, αλλά η εταιρεία αρνήθηκε. Λίγες ώρες πριν από την έξωση, γνωστή συγγραφέας, η οποία θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία της, προσφέρθηκε να πληρώσει τη διαφορά ανάμεσα στα 500 ευρώ που κατέβαλλε η Μάρι Κάρμεν και στο νέο ενοίκιο, καθώς και την οφειλή της.
Ούτε αυτή η πρόταση έγινε δεκτή. Σύμφωνα με τη δικηγόρο της, η ιδιοκτησία απέρριψε επίσης ένα τελευταίο αίτημα να δοθούν στην ηλικιωμένη λίγες ημέρες ώστε να εγκαταλείψει το σπίτι με πιο ανθρώπινους όρους.
Το Συνδικάτο Ενοικιαστών υποστηρίζει ότι η μόνη ουσιαστική εναλλακτική που της παρουσιάστηκε ήταν θέση σε ίδρυμα στην Αλκαλά δε Ενάρες, περίπου 30 χιλιόμετρα μακριά, με κόστος κοντά στα 1.200 ευρώ. Η ίδια δήλωνε ότι δεν είχε δεχθεί προσωπικά συγκεκριμένη και κατάλληλη στεγαστική πρόταση.
Η παρέμβαση του ΟΗΕ
Κατατέθηκε προσφυγή στον ΟΗΕ από το Συνδικάτο Ενοικιαστών μαζί με τη δικηγόρο της Μάρι Κάρμεν, Μπεατρίθ Ντούρο. Η Επιτροπή Οικονομικών, Κοινωνικών και Μορφωτικών Δικαιωμάτων ζήτησε από την Ισπανία να αναστείλει την έξωση μέχρι να εξεταστεί η υπόθεση ή να εξασφαλίσει κατάλληλη εναλλακτική κατοικία, δίνοντας στις ισπανικές αρχές προθεσμία έως τον Δεκέμβριο του 2026 για να ενημερώσουν σχετικά με τα μέτρα προστασίας που έλαβαν.
Η δικαστής είχε τη δυνατότητα να αναστείλει την εκτέλεση, ώστε να αποτραπεί ανεπανόρθωτη βλάβη, όμως η έξωση πραγματοποιήθηκε. Η Μάρι Κάρμεν αντιστεκόταν στην απομάκρυνσή της για περισσότερα από πέντε χρόνια: το πρώτο εγχείρημα έξωσης αποτράπηκε τον Οκτώβριο του 2025 χάρη στην κινητοποίηση των γειτόνων και του Συνδικάτου, ενώ το δεύτερο, στις 3 Ιουνίου 2026, αναβλήθηκε την τελευταία στιγμή.
Μετά το πρώτο εγχείρημα, το Συνδικάτο είχε αποστείλει στο υπουργείο Στέγασης φάκελο με συγκεκριμένες προτάσεις, ενώ η ίδια είχε γράψει στον πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ ζητώντας βοήθεια. Σύμφωνα με το Συνδικάτο, επί έξι μήνες δεν υπήρξε απάντηση ούτε εξασφαλίστηκε κατάλληλη στεγαστική λύση από την κεντρική κυβέρνηση, την Περιφέρεια ή τον Δήμο της Μαδρίτης. Έτσι, η έξωση της 23ης Σεπτεμβρίου εκτελέστηκε όχι μόνο παρά τη μεγάλη κοινωνική κινητοποίηση, αλλά και παρά το προσωρινό μέτρο προστασίας που είχε ζητήσει όργανο του ΟΗΕ.
Η έξωση και η αστυνομική επιχείρηση
Από το βράδυ της Τρίτης 22 Σεπτεμβρίου, εκατοντάδες γείτονες και ακτιβιστές είχαν συγκεντρωθεί έξω από το κτίριο. Μέλη του Συνδικάτου Ενοικιαστών παρέμειναν και στο εσωτερικό του, επιχειρώντας να εμποδίσουν την εκτέλεση της απόφασης.
Το πρωί της 23ης Σεπτεμβρίου 2026 έφτασε η δικαστική επιτροπή, συνοδευόμενη από ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις. Ακολούθησαν εντάσεις και απομάκρυνση των συγκεντρωμένων.
Στις 13:00 η έξωση είχε ολοκληρωθεί. Η Μάρι Κάρμεν βγήκε από το κτίριο πάνω σε φορείο, ανάμεσα σε συνθήματα όπως «Δεν είσαι μόνη», και μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο νοσοκομείο Γκρεγκόριο Μαρανιόν. Την εκτέλεση της έξωσης επιβεβαίωσαν τόσο το ισπανικό πρακτορείο EFE όσο και το Europa Press.
Ωστόσο η κινητοποίηση συνεχίστηκε και κλιμακώθηκε μετά την απομάκρυνση της Μάρι Κάρμεν, μέχρι την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές.
Η Συνομοσπονδία Συνδικάτων Ενοικιαστών κάλεσε συγκεντρώσεις σε τουλάχιστον 12 πόλεις. Στη Μαδρίτη, περίπου 10.000 άνθρωποι, σύμφωνα με την κυβερνητική αντιπροσωπεία, διαδήλωσαν στο Τσαμπερί με το σύνθημα «Το ρετιρέ της Αγιούσο στη Μάρι Κάρμεν».
“Σήμερα το πρωί έκαναν έξωση στη Μάρι Κάρμεν, με ξυλοδαρμούς και αστυνομική βία.
Το απόγευμα γεμίσαμε ξανά τους δρόμους. Είμαστε πολλές. Πάρα πολλές. Και δεν πρόκειται να αφήσουμε μόνη τη Μάρι Κάρμεν ούτε να επιτρέψουμε να μείνει ατιμώρητη αυτή η έξωση. Μπορούν να μας διώξουν από την είσοδο μιας πολυκατοικίας, αλλά δεν θα καταφέρουν να μας εμποδίσουν να οργανωνόμαστε.
Αυτό δεν τελειώνει εδώ.”
Το αίτημα δεν περιορίζεται πλέον στην προσωπική αποκατάσταση της 87χρονης. Τα συνδικάτα ζητούν απαγόρευση των εξώσεων χωρίς κατάλληλη στεγαστική εναλλακτική, παράταση των συμβολαίων, έλεγχο των ενοικίων και διεύρυνση της δημόσιας και κοινωνικής κατοικίας.
Μπορεί μια δημοκρατική πολιτεία να επιτρέπει την απομάκρυνση μιας 87χρονης από το μοναδικό σπίτι που γνώρισε, όταν δεν υπάρχει κατάλληλη εναλλακτική κατοικία και όταν ακόμη και η πλήρης κάλυψη του νέου ενοικίου απορρίπτεται;
Η υπόθεση της Μάρι Κάρμεν δείχνει ότι το δικαίωμα στη στέγη παραμένει υποδεέστερο της ιδιοκτησίας και της επενδυτικής αξιοποίησης. Οι χιλιάδες άνθρωποι που κατέβηκαν στους δρόμους δεν διεκδικούν απλώς και μόνο ένα σπίτι για μία ηλικιωμένη γυναίκα.
Αμφισβητούν ένα στεγαστικό σύστημα στο οποίο η δυνατότητα κάποιου να παραμείνει στον τόπο όπου έζησε εξαρτάται τελικά από την απόδοση που προσδοκά ο επόμενος ιδιοκτήτης.
Τι υποστηρίζουν τα κόμματα
Η υπόθεση προκάλεσε έναν νέο γύρο αλληλοκατηγοριών, αλλά πίσω από τις δηλώσεις υπάρχουν διαφορετικές πολιτικές αντιλήψεις για τη στέγη.
PSOE: Οι Σοσιαλιστές υποστηρίζουν νέα αναστολή των εξώσεων ευάλωτων νοικοκυριών, παράταση συμβολαίων και επέκταση της δημόσιας κατοικίας. Η κυβέρνηση προωθεί κρατικό στεγαστικό πρόγραμμα 7 δισ. ευρώ και υποστηρίζει ότι επιχείρησε να αγοράσει το σπίτι της Μάρι Κάρμεν. Ωστόσο, το διάταγμα προστασίας παρέμεινε επί μήνες σε διαπραγμάτευση χωρίς να τεθεί έγκαιρα σε ισχύ. Η υπουργός Στέγασης Ισαμπέλ Ροντρίγκεθ απέδωσε την αποτυχία στο PP, στο Vox και στους κοινοβουλευτικούς συμμάχους που δεν στήριξαν τις σχετικές πρωτοβουλίες.
Sumar: Ζητά άμεση επαναφορά της αναστολής των εξώσεων, αυτόματη παράταση των μισθωτηρίων έως το 2028 και έλεγχο των ενοικίων. Το πρόγραμμά του προβλέπει υποχρεωτικό κοινωνικό ενοίκιο από τους μεγάλους ιδιοκτήτες, δημόσια αγορά κατοικιών σε περιπτώσεις έξωσης και δεσμευτική εφαρμογή των αποφάσεων των οργάνων του ΟΗΕ. Μετά την έξωση, στελέχη του αναγνώρισαν ότι ευθύνη έχει και η ίδια η κεντρική κυβέρνηση επειδή δεν είχε εγκρίνει εγκαίρως το διάταγμα.
Podemos: Θέτει ως απαράβατο όρο την απαγόρευση εξώσεων ευάλωτων ανθρώπων χωρίς στεγαστική λύση. Υποστηρίζει ανώτατα όρια στα ενοίκια, ώστε η στεγαστική δαπάνη να μην υπερβαίνει το 30% του εισοδήματος, φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας μεγάλων εταιρειών και ενίσχυση της δημόσιας κατοικίας. Η Ιόνε Μπελάρα χαρακτήρισε ντροπή την έξωση και κατήγγειλε την αστυνομική βία.
Más Madrid: Ζητά από την κυβέρνηση της Αγιούσο να εφαρμόσει τον ισπανικό νόμο περί κατοικίας, να χαρακτηρίσει τη Μαδρίτη περιοχή πιεσμένης στεγαστικής αγοράς, να περιορίσει τις αυξήσεις και να παρατείνει τα μισθωτήρια. Θεωρεί ότι η περιφερειακή κυβέρνηση προστατεύει περισσότερο την αγορά ακινήτων και τα επενδυτικά κεφάλαια από τους ενοικιαστές.
Λαϊκό Κόμμα: Αντιτίθεται γενικά στον έλεγχο των ενοικίων και στις γενικευμένες αναστολές εξώσεων. Δίνει έμφαση στην αύξηση της οικοδομικής προσφοράς, στην απελευθέρωση γης, στις φορολογικές ελαφρύνσεις και στη νομική ασφάλεια των ιδιοκτητών. Ο εκπρόσωπός του, Μπόρχα Σέμπερ, δήλωσε ότι τέτοιες περιπτώσεις πρέπει να σταματήσουν, αλλά απέδωσε την ευθύνη στην κυβέρνηση Σάντσεθ χωρίς να υποστηρίξει τη συγκεκριμένη αναστολή.
Vox: Καταψηφίζει τις αναστολές εξώσεων και τις παρεμβάσεις στις τιμές, επικαλούμενο την ιδιοκτησία και την ασφάλεια των εκμισθωτών. Υποστηρίζει κοινωνική κατοικία και στεγαστικές ενισχύσεις με προτεραιότητα στους Ισπανούς πολίτες, συνδέοντας παράλληλα το στεγαστικό με τη μετανάστευση και την αντιμετώπιση των καταλήψεων.
