Υπάρχει μια ιστορία για ένα μεγάλο ποτάμι που ξεκινά ψηλά από το βουνό και καταλήγει σε μια κοιλάδα. Εκεί σχηματίζει έναν ορμητικό καταρράκτη που παρασέρνει τα πάντα στο πέρασμά του. Σε αυτή την κοιλάδα είναι χτισμένο κατά μήκος του ποταμού το Μεγάλο Χωριό. Από καιρό σε καιρό, οι Μεγαλοχωρίτες βρίσκουν μισο/πνιγμένους ανθρώπους στις όχθες του ποταμού κοντά στον φονικό καταρράκτη. Έχουν υπάρξει πολλά τέτοια περιστατικά, που αυξάνονται προοδευτικά, ειδικά τα τελευταία χρόνια μετά από την μεγάλη πανδημία που έπληξε όλη τη χώρα και σταμάτησε τη ζωή (τους), έτσι όπως κυλούσε μέχρι τότε.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι Μεγαλοχωρίτες φαίνεται να είναι καλά οργανωμένοι. Όταν βρεθεί άνθρωπος στο ποτάμι, κινητοποιούνται όλοι –ασθενοφόρα και νοσηλευτικό προσωπικό, δημοσιογράφοι, αστυνομία, κοινωνικές υπηρεσίες, νεκροθάφτες, νομικοί και δικαστές και φυσικά πολλοί περίεργοι. Οι πάσης φύσεως αρχές είναι πλέον απολύτως εξοικειωμένες να εκδίδουν πολυσέλιδες γραφειοκρατικές αναφορές και σχετικά ανακοινωθέντα ιατρικού, εγκληματολογικού και κοινωνικού ενδιαφέροντος, ενώ διάφοροι ειδήμονες στα μέσα και στα δίκτυα σχολιάζουν πτυχές της προσωπικότητας του θύματος, τροφοδοτώντας το κοινό με όλες τις σχετικές (και άσχετες) λεπτομέρειες για την ζωή του. Κάθε φορά που γίνεται ένα τέτοιο περιστατικό, προβάλλεται ως πρώτη είδηση στα τοπικά νέα, μέχρι να λάβει χώρα το επόμενο συμβάν. Και στη συνέχεια να ξεχαστεί, δίνοντας τη θέση του στην επόμενη είδηση.
Είναι αλήθεια βέβαια ότι πολλές φορές οι προσπάθειες των Μεγαλοχωριτών –ειδικά εκείνων που μένουν χαμηλά, κοντά στον καταρράκτη– έχουν καταφέρει να σώσουν αρκετούς από τους ανθρώπους στο ποτάμι. Πολλοί από αυτούς, παρασυρμένοι από τα ορμητικά νερά, σοβαρά τραυματισμένοι, άρρωστοι, αποδυναμωμένοι κι εξουθενωμένοι είναι ανέφικτο να σωθούν μόνοι τους χωρίς τη συντονισμένη βοήθεια των κατοίκων. Τα πρώτα χρόνια, οι πάσχοντες ήταν κυρίως περαστικοί και ξενομερίτες, περιπατητές και περιπλανώμενοι στην περιοχή. Τα τελευταία χρόνια, ολοένα και περισσότερα σώματα βρίσκονται –σχεδόν– πνιγμένα στις όχθες της κοιλάδας. Τα πιο πολλά από αυτά είναι νέα άτομα, έφηβα, σχεδόν παιδιά ακόμα, νεαρά βλαστάρια που ξεβράζονται τραυματισμένα στις όχθες του ποταμού. Οι κάτοικοι στο Μεγαλοχώρι έχουν αρχίσει να ανησυχούν σοβαρά για αυτή την κατάσταση: όσες προσπάθειες κι αν κάνουν, δεν τους προλαβαίνουν πλέον. Κι επίσης πρόκειται τώρα πια για ανθρώπους γνωστούς, κατοίκους της ευρύτερης περιοχής. Σαν να υπάρχει μια νέα αθόρυβη πανδημία, βουβή και ύπουλη, που χωρίς κανένα προειδοποιητικό σημάδι έχει αρχίσει και χτυπάει απειλητικά και τη δική τους πόρτα.
Οι Μεγαλοχωρίτες, ειδικά εκείνοι που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή διάσωσης, νιώθουν ολοένα και μεγαλύτερη κούραση, αποθάρρυνση και ματαίωση καθώς δεν αρκεί πλέον η προσπάθειά τους. Μέχρι πρότινος, δεν τολμούσαν καν να αναρωτηθούν για όλα αυτά καθώς ήταν πολύ απασχολημένοι με το να προσπαθούν απλά να σώσουν όσους περισσότερους μπορούσαν. Ώσπου κάποιοι αρχίζουν να σκέφτονται διαφορετικά και να ψάχνουν να βρουν τρόπους να σταματήσουν τους ανθρώπους πριν ακόμα φτάσουν στο σημείο να πέσουν. Και τότε, αποφασίζουν να στείλουν μια αποστολή από τρεις Μεγαγαλοχωρίτες να αναζητήσουν απαντήσεις στην πηγή, να ανέβουν δηλαδή ψηλότερα στο ποτάμι για να ανακαλύψουν τι πραγματικά συμβαίνει.
Η μικρή αποστολή ξεκινά να προχωρά κατά μήκος του ποταμού. Όσο ανεβαίνουν, παρατηρούν ότι αν και εδώ τα νερά είναι λιγότερο ορμητικά κι επικίνδυνα, υπάρχουν ήδη αρκετά άτομα μέσα που παρασύρονται από τα ρεύματα. Αρκετοί παλεύουν να μην παρασυρθούν, προσπαθούν να κρατηθούν στην επιφάνεια από διάφορα κλαδιά δέντρων ή στέκονται αδέξια πάνω σε κάποια πλατώματα στην μέση της κοίτης. Καθώς φαίνεται ότι έχουν μερικές δυνάμεις και κρατήματα ακόμα, τα μέλη της αποστολής αποφασίζουν να τους ρίξουν σωσίβια και σκοινιά ώστε να μπορέσουν με αυτή την υποστήριξη να προσπαθήσουν να τα καταφέρουν να βγουν στην όχθη, αυξάνοντας έτσι τις πιθανότητες να σωθούν. Η αποστολή συνεχίζει την αναζήτησή της και τελικά καταλήγει σε ένα ψηλότερο σημείο όπου φαίνεται να βρίσκεται μια απάντηση. Το πέρασμα στο μεγάλο πέτρινο γεφύρι είναι σε πολύ κακή κατάσταση και αρκετοί άνθρωποι που προσπαθούν να περάσουν από την μια όχθη στην άλλη, γλιστράνε και πέφτουν μέσα στο νερό. Το αξιοπερίεργο εδώ είναι ότι όσοι άνθρωποι καταφέρνουν τελικά να περάσουν τη γέφυρα φεύγουν βιαστικά αδιαφορώντας για τους υπόλοιπους, χωρίς καν να κοιτάξουν πίσω τους. Η αποστολή τότε αποφασίζει να βάλει προσωρινά μια προειδοποιητική πινακίδα και να επιστρέψει πίσω στην κοινότητα και να την ενημερώσει σχετικά, ώστε να φτιάξουν όλοι μαζί ένα σχέδιο για την άμεση επισκευή του.
Αυτή η ιστορία είναι ελεύθερη απόδοση μιας αλληγορίας για την πρόληψη στην πηγή (upstream prevention) στο πλαίσιο μιας υγιούς κοινότητας που δεν λειτουργεί μόνο πυροσβεστικά στην οποιαδήποτε κρίση ή έκτακτη ανάγκη. Αντίθετα, παίρνει μέτρα προστασίας, φροντίδας και στήριξης για όλα τα μέλη της –και ιδιαίτερα τα πιο ευάλωτα– πριν καν προκύψει το πρόβλημα, είτε αυτό λέγεται χρήση ουσιών, είτε νεανική βία και παραβατικότητα, είτε ψυχοσυναισθηματικές δυσκολίες. Άλλωστε πίσω από τη βία –προς τον εαυτό και τον άλλο– κρύβονται ο φόβος, ο πόνος και το τραύμα. Η πρόληψη λειτουργεί διασυνδετικά, δεν φωνάζει και δεν απειλεί με τιμωρίες, καταστολή, συστήματα ασφαλείας και έκτακτα μέτρα πειθαρχίας. Δεν πουλάει πρωτοσέλιδα για 12χρονες, 14χρονους και 16χρονα, ούτε τα στοχοποιεί. Τα αποτελέσματα αυτής της διαφορετικής προσέγγισης που εδράζεται στις σχέσεις στο σχολείο, στην οικογένεια, στην γειτονιά, στην κοινότητα είναι σιωπηλά γιατί εμπεριέχει όλα όσα δεν θα συμβούν και όλα εκείνα που δεν θα γίνουν. Για να κυλήσει το ποτάμι, και να γίνει από μέρος καταστροφής τόπος συνάντησης, άνθησης και εξέλιξης για όλους.
Φωτο: BiancaVanDijk / Pixabay
