Φωτο: Γιάννης Παναγόπουλος / Eurokinissi
Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει σημαντικά πολιτικά αδιέξοδα και διαρκή φθορά. Το τελευταίο «κρούσμα» είναι η συρρίκνωση των ΕΛΤΑ. Η Νέα Δημοκρατία του Κυριάκου Μητσοτάκη ενδυναμώθηκε κι αναδείχθηκε στην εξουσία με ρητορική κατά του δημοσίου. Επένδυσε στον κοινωνικό αυτοματισμό ενάντια στους μισθωτούς. Όμως, τώρα είναι αντιμέτωπη με τη δυσαρέσκεια που δημιούργησαν οι πολιτικές της. Η ένταση που πυροδοτήθηκε από το κλείσιμο υποκαταστημάτων των ΕΛΤΑ αιφνιδίασε το Μαξίμου.
Αιφνιδιασμός
Υπό άλλες συνθήκες, το εκλογικό κοινό της ΝΔ, εθισμένο στη ρητορική περικοπών κρατικών κοινωνικών υπηρεσιών, μπορεί και να υποδεχόταν με θέρμη την απόφαση για «λουκέτο» στις δημόσιες, ταχυδρομικές υπηρεσίες. Εάν συνοδευόταν και από μία αποτελεσματική εκστρατεία «λάσπης», τότε το μοντέλο συρρίκνωσης και ιδιωτικοποίησης, τύπου «ΔΕΗ», θα μπορούσε να προωθηθεί στα ΕΛΤΑ και η κυβέρνηση θα πανηγύριζε για ένα ακόμη deal εις βάρος του δημοσίου. Όμως, η συσσωρευμένη δυσαρέσκεια της εξαετίας Μητσοτάκη, ο αιφνιδιασμός της ανακοίνωσης και η εύλογη ανησυχία της περιφέρειας πως θα μείνει χωρίς σημαντικές υπηρεσίες εξυπηρέτησης των πολιτών, προκάλεσαν έκρηξη που εκφράστηκε με τον πιο αναπάντεχο τρόπο στη διαδικτυακή συνεδρίαση της «γαλάζιας» κοινοβουλευτικής ομάδας, τη Δευτέρα. Οι εσωκομματικές αλληλοκατηγορίες για έλλειψη ενημέρωσης, αλαζονεία από το Μαξίμου και αντικοινωνική πολιτική που προκαλεί θυμό στο εκλογικό σώμα ήταν τα κυριότερα χαρακτηριστικά των αντιδράσεων στην ΚΟ, ενώ δεν έλειψαν και οι φωνές που ζητούσαν τις παραιτήσεις όσων ευθύνονται για το φιάσκο. Έτσι, λίγες ώρες μετά, ο CEO των ΕΛΤΑ Γρηγόρης Σκλήκας αναγκάστηκε να αναλάβει την ευθύνη.
Εν τω μεταξύ, μετά τα αποκαλυπτικά ρεπορτάζ της «Εφημερίδας των Συντακτών», ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης βρίσκεται στο επίκεντρο της κριτικής, αφού αποδείχθηκε μέσω μέιλ πως τα γνώριζε όλα, αλλά δεν ενημέρωσε το κόμμα του. Δεν προκαλεί καμία έκπληξη το γεγονός πως ο υπουργός «σούπερμαν» των ιδιωτικοποιήσεων κρύβεται πίσω κι από αυτό το «λουκέτο» εις βάρος του δημοσίου. Η κεντρική γραμμή της κυβέρνησης είναι πως «τα λάθη ήταν επικοινωνιακά, με ευθύνη πρωτίστως της διοίκησης του υπερταμείου». Στο «επιτελικό Μαξίμου» επιμένουν επί της αρχής στην ανάγκη περικοπών και κλεισίματος υποκαταστημάτων τους επόμενους μήνες, αλλά ελπίζουν πως έως τότε θα έχει αλλάξει το κλίμα, θα έχει μειωθεί η ένταση. «Η παραίτηση Σκλήκα δεν συνεπάγεται υπαναχώρηση», δήλωσε εμφατικά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος την Τρίτη.
Η υπόθεση φθείρει
Το φιάσκο πλήττει το ήδη λαβωμένο κύρος της «μεταρρυθμιστικής» κυβέρνησης. Είναι αντιληπτό πως οι όποιες υποχωρήσεις θα ερμηνευτούν ως παραδοχή ήττας, θα προκαλέσουν ρωγμές στο νεοφιλελεύθερο αφήγημα συρρίκνωσης του δημοσίου, το οποίο υπήρξε πυλώνας στο «προφίλ Μητσοτάκη». Οι «μεταρρυθμίσεις» του επιτελικού κράτους τείνουν να ταυτιστούν με τα πολλαπλά σκάνδαλα απευθείας αναθέσεων και εξυπηρέτησης ιδιωτικών συμφερόντων.
Αργά ή γρήγορα, ο πρωθυπουργός θα κληθεί να δώσει εξηγήσεις για τα ΕΛΤΑ, να υπερασπιστεί την απόφαση για «λουκέτο» και να απολογηθεί για το φιάσκο. Θα δούμε εάν «καλύψει» πλήρως ή «αδειάσει» τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησής του. Έχει πολιτική σημασία αυτό. Διότι, τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο ενδιαφέροντα εάν σκεφτούμε πως το όνομα του Κωστή Χατζηδάκη ακούγεται διαρκώς στην ακατάπαυστη σεναριολογία της επόμενης ημέρας για τη Νέα Δημοκρατία. Μπορεί η πρόθεση του Κυριάκου Μητσοτάκη να είναι η διεκδίκηση μιας τρίτης θητείας, αλλά όσο τα δημοσκοπικά νούμερα δεν ανεβαίνουν, τόσο αυξάνεται η ανησυχία των βουλευτών για την επανεκλογή τους. Σε περίπτωση συγκυβέρνησης -το πιο πιθανό σενάριο με τα σημερινά δεδομένα- ο Κ. Μητσοτάκης θα είναι «κόκκινο πανί» για τον όποιο εταίρο. Ίσως αναζητηθούν «λύσεις» σε άλλα «γαλάζια» πρόσωπα. Η υπόθεση των ΕΛΤΑ φθείρει τον αντιπρόεδρο Χατζηδάκη, ο οποίος προσπάθησε να βάλει τέλος στα δημοσιεύματα -αφότου τα επιβεβαίωσε- με ένα οργισμένο «ως εδώ». Βέβαια, η ίδια η ΚΟ της ΝΔ δίνει συνέχεια στην υπόθεση, οπότε θα χρειαστεί πιο… πειστική απολογία.
Στο τραπέζι επανέρχεται το σενάριο ανασχηματισμού για να «εκτονωθεί» η κατάσταση, γνωρίζοντας όλοι πως αυτή θα ήταν μία ύστατη προσπάθεια αλλαγής της ατζέντας για… μερικά 24ωρα. Εξάλλου, οι εσωκομματικές ισορροπίες που πρέπει να διατηρηθούν περιορίζουν τις δυνατότητες ριζικών αλλαγών στο πολυπληθές σχήμα.
Τα της δεξιάς πολυκατοικίας
«Κόκκινο πανί» ο Μητσοτάκης δεν είναι μόνο για την αντιπολίτευση, αλλά και για αρκετούς στη δεξιά πολυκατοικία. Στην παρουσίαση της νέας πρόσοψης του κτιρίου του υπουργείου Άμυνας, οι δύο πρώην πρωθυπουργοί Κώστας Καραμανλής και Αντώνης Σαμαράς δεν παρευρέθηκαν, παρότι προσκλήθηκαν και διατηρούν διαύλους επικοινωνίας με τον Νίκο Δένδια. Αιτία της απουσίας τους ήταν ο πρωθυπουργός που πανηγύρισε τα υπερ-εξοπλιστικά προγράμματα 28 δισ. ευρώ που έφερε η κυβέρνηση. Θα ήταν πολύ δύσκολο για τον διαγραφέντα Α. Σαμαρά να ακούσει μία ομιλία για την άμυνα και την εξωτερική πολιτική του Μαξίμου, την ώρα που έχει διαχωρίσει με ηχηρό τρόπο τη θέση του. Η πρόθεση εξάλλου του πρώην πρωθυπουργού είναι να υπογραμμίζει, με κάθε ευκαιρία, την οριστική ρήξη με το σημερινό πρωθυπουργικό περιβάλλον. Σταδιακά δημιουργείται ένα ετερογενές αντι-μητσοτακικό μέτωπο, το οποίο ωστόσο θα ήταν σφάλμα να θεωρήσουμε με βεβαιότητα πως θα απειλήσει την ηγεμονία της Νέας Δημοκρατίας. Η απουσία εναλλακτικού πόλου δεν ενθαρρύνει την αμφισβήτηση της δεξιάς πολιτικής εν συνόλω.
Τέλος, η δημοσκόπηση της ALCO για τον Alpha φανερώνει πως η κοινωνία στέκεται κριτικά απέναντι σε κεντρικές πολιτικές της διακυβέρνησης Μητσοτάκη. Η «αντιμετώπιση της ακρίβειας» έχει καταστεί ανέκδοτο και οποιαδήποτε πρωτοβουλία ανακοινώνεται, τελικώς ακυρώνεται στο ράφι του σούπερ μάρκετ (81% των πολιτών θεωρούν πως η ακρίβεια συνεχίζεται αμείωτη). Το ακροδεξιό δόγμα τάξης και ασφάλειας δεν πείθει πια (69% των ερωτηθέντων απάντησαν πως είναι αναποτελεσματική η πολιτική κατά της εγκληματικότητας). Ο «μπαμπούλας» των Εξαρχείων και το ψευδές αφήγημα της «πανεπιστημιακής ανομίας» -που συσπείρωναν τους συντηρητικούς- έχουν τελειώσει προ πολλού. Οι μαφιόζοι αλληλοσκοτώνονται στις γειτονιές και τα κυκλώματα διασπάθισης δημοσίου χρήματος αποδεικνύουν πως το αίσθημα ασφάλειας πλήττεται από τους διεφθαρμένους αρμούς της εξουσίας (83% απαντούν πως υπάρχει κρίση θεσμών). Οι ηθικοί πανικοί που έφεραν τη ΝΔ στη διακυβέρνηση αποδυναμώθηκαν, οι νεοφιλελεύθερες εμμονές κατά του κράτους γενικώς κι αορίστως αποδεικνύονται βαθύτατα αντι-κοινωνικές. «Και τώρα τι θα γενούμε χωρίς βαρβάρους;». Πολιτικό σύστημα κατακερματισμένο και χωρίς επίδικο.
