Η πορεία προς τη Ρώμη ή το πραξικόπημα της μπυραρίας ήταν οι εκκινήσεις του Κακού εκατό χρόνια πριν. Αν συγκριθούν με τη δύναμη που θα διαθέτει στην δική της αρχή η νέα κυβέρνηση Τραμπ τότε, εκατό χρόνια μετά, το Κακό επιστρέφει ακόμα πιο δυνατό και με περισσότερες προοπτικές επιτυχίας.
Γιατί; Δείτε τι συνέβη.
Ο Ζούκερμπεργκ ανακοίνωσε πρόσφατα την κατάργηση του προγράμματος ελέγχου γεγονότων (fact-checking) στο facebook και το instagram. Είχαν προηγηθεί δυο συναντήσεις με τον Τραμπ. Προσκύνησε τον νέο άρχοντα πλαισιώνοντας την απόφασή του τόσο χυδαία: «καιρός να επιστρέψουμε στις βασικές αρχές της ελευθερίας του λόγου». Φαίνεται, λοιπόν, πως η facebook κορόιδευε τους πάντες μέχρι πριν μια βδομάδα και μας το λέει ο ίδιος ο ιδρυτής της.
Θα αντικαταστήσει το Πρόγραμμα με τα “Community Notes” (“Σημειώσεις της Κοινότητας”), δηλαδή το σύστημα ελέγχου που έχει και το X του Μασκ. Οι Σημειώσεις θα επιτρέπουν στους χρήστες να επισημαίνουν και να προσθέτουν σχόλια σε αναρτήσεις που θεωρούν παραπλανητικές. Με αυτόν τον τρόπο, η ευθύνη για τον έλεγχο της ακρίβειας του περιεχομένου μεταφέρεται από ανεξάρτητους οργανισμούς και ειδικούς στην κοινότητα των χρηστών.
Παραπληροφόρηση
Αύξηση της παραπληροφόρησης; Έτσι φαίνεται. Μια αναφορά από το Κέντρο για την Αντιμετώπιση του Ψηφιακού Μίσους (CCDH), λόγου χάρη, έδειξε ότι το πρόγραμμα Σημειώσεων Κοινότητας της πλατφόρμας X (πρώην twitter) δεν κατάφερε να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την παραπληροφόρηση σχετικά με τις εκλογές στις ΗΠΑ, με το 74% των αξιολογημένων παραπλανητικών αναρτήσεων να μην περιέχει διορθωτικές σημειώσεις. Δεν πειράζει όμως. Η ΜΕΤΑ, η εταιρεία του Ζούκεμπεργκ, βάζει για πρόεδρο στο Τμήμα Παγκόσμιων Υποθέσεών της τον Ρεπουμπλικάνο πρώην προσωπάρχη του Λευκού Οίκου Τζόελ Κάπλαν, ενώ θα μετακινήσει τις ομάδες εμπιστοσύνης και ασφάλειας που επιβλέπουν τις πολιτικές περιεχομένου και αναθεωρούν το περιεχόμενο από την Καλιφόρνια στο Τέξας.
Στα παραπάνω ας προστεθεί πως και ο έταιρος hi-tech καπιταλιστής, ο Τζεφ Μπέζος, έχει όχι απλώς απαλύνει την όποια κριτική του στον νέο πρόεδρο, αλλά η έντυπη ναυαρχίδα του Washington Post καμώνεται τη θετικά ουδέτερη πλέον, ενώ, πέραν αυτού, η Amazon θα δωρίσει ένα εκατομμύριο δολάρια για την ορκωμοσία του Τραμπ και η Prime Video θα μεταδώσει το ντοκιμαντέρ της Μελάνια Τραμπ. Εκκρεμεί και η διευθέτηση της λειτουργίας του tik-tok στις ΗΠΑ που μπορεί να απαγορευτεί ή να πωληθεί στον Μασκ. Με άλλα λόγια, οι τρεις πιο πλούσιοι της αστικής τάξης των ΗΠΑ είναι μαζί με τον Τραμπ ή υποτάσσονται στη θέλησή του.
Τι σημαίνουν αυτά;
Άκουγα τον δημοσιογράφο Βαγγέλη Πρατικάκη στο podcast του Βηματος και εξηγούσε την Πέμπτη πόσο επικίνδυνο είναι όλο αυτό για την αμερικάνικη δημοκρατία. Οι πληροφορίες του συντείνουν πως οι ιδιοκτήτες κοινωνικής δικτύωσης θα πιέσουν για τη μείωση των ρυθμίσεων που έχει επιβάλλει η ΕΕ σε ότι αφορά τα fake news. Όμως και στο podcast της Lifo αυτής της εβδομάδας, ο κοινωνιολόγος του διαδικτύου και Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής & Τεχνοηθικής Χαράλαμπος Τσέκερης έλεγε πως βλέπουμε για πρώτη φορά με τέτοιο τρόπο και σε τέτοιο βαθμό τη συμμαχία τεχνοοικονομικής και πολιτικής εξουσίας.
Δεν έγιναν μαρξιστές οι άνθρωποι ούτε και μεταδίδουν ηθικούς πανικούς για την ακροαματικότητα. Μπορούμε να δοκιμάσουμε ορισμένες σκέψεις για ό,τι συμβαίνει.
Πρώτον, ο έλεγχος των ΜΜΕ και των ΜΚΔ (Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης) στις ΗΠΑ γίνεται ακόμα πιο ολιγοπωλιακός και το ζύγι γέρνει πλέον ιδιαίτερα πολύ προς την ακροδεξιά μεριά.
Δεύτερον, το κράτος, πέρα και ενάντια σε όσα έλεγαν πολλοί προοδευτικοί των κοινωνικών επιστημών από τη δεκαετία του 1980, παίζει κομβικό, ασυναγώνιστα σημαντικό ρόλο παντού και οι καπιταλιστές υποτάσσονται στη βούλησή του ή/και αντιστρόφως.
Τρίτον, οι εταιρείες της πληροφορίας και της επικοινωνίας είναι ευθεία συνδεδεμένες, λειτουργούν επίσημα και με όλες τις βούλες ως ιδεολογικοί μηχανισμοί του κράτους, πέρα από τους επίσημους θεσμούς του.
Τέταρτον, η πληροφορία, η κυκλοφορία της και η χρηματιστικοποίησή της, ως το εμπόρευμα του 21ου αιώνα, γίνεται προσπάθεια να κατοχυρωθεί ως προς τους πομπούς του αλλά και ως προς τους δέκτες του με τρόπο ιμπεριαλιστικό.
Πέμπτον, ο βαθμός συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης του συγκεκριμένου κεφαλαίου, ως μέρος της οικονομίας της προσοχής, αλλά όχι μόνο, επηρεάζει τις δομές της παγκόσμιας οικονομίας και τη ζωή των πολιτών. Η επίπτωση αυτή, με τρόπο πυρηνικό, υπαρξιακό, θα επιταθεί ντυμένη ως “ελευθερία του λόγου”, “ελευθερία επιλογής”, δηλαδή ως το αντίθετο της μονοφωνίας που θα ηγεμονεύει.
Ποτέ οι από πάνω δεν έκαναν ζάφτι τους από κάτω τόσο άνετα, πλαισιώνοντας τη σκλαβιά τους ως το αντίθετό της.
Υπερβολές; Μακάρι, ωστόσο μάλλον δεν είναι. Αν υποθέσουμε βάσιμα πως ο Έλον Μασκ έχει ως πρότυπο εμπειρογνωμοσύνης για το κρυφό ή φανερό υπερυπουργείο που θα κουμαντάρει τον ακροδεξιό υπερνεοφιλελεύθερο Χαβιέρ Μιλέι της Αργεντινής, τότε “μας περιμένουν ραγισμένοι ουρανοί”. Ο Μιλέι έχει αυξήσει κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες το ποσοστό φτώχειας που φτάνει πια στο 52,9%, ανάμεσα σε πολλά, απίστευτα πολλά που κάνει ως Πινοσέτ 2.0. Φαίνεται πως η σύμφυση οικονομίας και πολιτικής στο ύστερο καπιταλισμό έχει ως αποτέλεσμα και τη συνένωση ακροδεξιάς και νεοφιλελευθερισμού, όχι σε μια μόνο χώρα, αλλά στην ισχυρότερη και σε πολλές περιφερειακές. Ας δούμε πώς θα πάει αυτό, αλλά ας δούμε και πώς θα το εμποδίσουμε.
