Μυθιστόρημα με την πολιτική στο προσκήνιο
Είναι συγκινητικό και ταυτόχρονα παράξενο να γράφεις για το βιβλίο ενός καλού φίλου, για την ακρίβεια ενός πολύ καλού φίλου και συντρόφου –ιδιότητα που έχει το προσόν να μην ξεθωριάζει εύκολα–, και μάλιστα στην εφημερίδα που έμαθε και στους δυο μας πολλά πράγματα για το αντικείμενο, για το πώς να γράφουμε δηλαδή. Θα προσπαθήσω, όμως, να το κάνω όσο πιο καλά μπορώ. Το «Μαζί τους», το πρώτο μυθιστόρημα του Κώστα Σβόλη, κυκλοφόρησε λίγο πριν από τα Χριστούγεννα από τις Εκδόσεις των Συναδέλφων και παρουσιάστηκε πριν από κάποιες μέρες –πού άλλου;– στο Αυτόνομο Στέκι σε μια βραδιά οργανωμένη από φίλους, με μουσική, αναγνώσεις και χαλαρή κουβέντα.
Για όσους γνωρίζουν τον Κώστα και έχουν βαδίσει στους ίδιους δρόμους μαζί του το βιβλίο νομίζω ότι θα λειτουργήσει πρώτα απ’ όλα σαν αναμνησιακό τριπάκι αλλά και λίγο σαν παιχνίδι, καθώς όλες οι αναφορές είναι εκεί: ο Νικολαΐδης, η beat ατμόσφαιρα, οι μουσικές, τα στέκια, οι βόλτες, ακόμα και κάποιοι χαρακτήρες που εμπνέονται ή παραπέμπουν σε υπαρκτά πρόσωπα. Όμως και χωρίς αυτά τα κλειδιά (ίσως και καλύτερα χωρίς αυτά), η on the road αφήγηση που είναι το «Μαζί τους» σε παίρνει μαζί της στους δρόμους της πόλης, σου συστήνει ανθρώπους αληθινούς, σε βάζει να καθίσεις στο ίδιο τραπέζι με τα γεμάτα τασάκια και τα υπαρξιακά και πολιτικά αδιέξοδα, σε συγκινεί με όλη την κίνηση που διαθέτει αυτή η λέξη.
Όπως είπε ίδιος ο Κώστας στην παρουσίαση, αποφάσισε να αρχίσει να γράφει την ιστορία του, βλέποντας έναν άστεγο που καθισμένος στο γιατάκι του διάβαζε ένα βιβλίο. Και συνέχισε να γράφει μέχρι που σχηματίστηκε μια παρέα, διαλυμένη ύστερα από εκείνον τον φλεγόμενο Φλεβάρη που τους έβαλε στη δίνη του, μια παρέα που ξανασμίγει στη σκιά ενός μεγάλου απόντα. Είναι ο Λεό, η Μαρίνα, η Λένα και ο Αρκούδος και φυσικά ο Θάνος, το φάντασμα που τους χωρίζει και τους ενώνει, που οι φυγόκεντρες δυνάμεις τον πέταξαν έξω –ή όπως λέει ο ίδιος «η στροφή ήταν πολύ κλειστή κι εγώ την πήρα με μεγάλη ταχύτητα». Αναζητώντας τον όλοι τους θα βρουν πολλά. Ο χρόνος είναι τώρα και ο τόπος είναι εδώ, παρότι τίποτα από τα δύο δεν ορίζεται από τον συγγραφέα. Όπως και τα ερωτήματα, τα ζόρια και τα αδιέξοδα των ηρώων θα φανούν, αν όχι σε όλους σε πολλούς από εσάς, εξαιρετικά οικεία. Γιατί –και πάλι χρησιμοποιώ τα λόγια του Κώστα– ενώ ο σκοπός του ήταν να γράψει ένα καθαρόαιμο μυθιστόρημα, «η γαμημένη η πολιτική ξέφευγε διαρκώς από το φόντο και ερχόταν στο προσκήνιο».
Μετά το τέλος της παρουσίασης ένας φίλος έκανε την πολύ εύστοχη παρατήρηση ότι σε αντίθεση με τον αγαπημένο του Νικολαΐδη που επιφύλασσε πάντα ένα μαύρο, λυτρωτικό τέλος για τους πλάνητες και περιθωριακούς χαρακτήρες του, ο συγγραφέας αφήνει τα πράγματα ανοιχτά έστω και αν το άνοιγμα είναι μόλις μια χαραμάδα. Θα πρόσθετα λοιπόν ότι αυτό, πέρα από αγάπη και τρυφερότητα του Σβόλη για τους δικούς του ήρωες (έχει γενικά έναν τρόπο να το κάνει αυτό, όχι άκριτα αλλά σαν να είναι κάτι εύκολο), φανερώνει και την απέχθειά του για τα δεδομένα πλαίσια και τις αναπόδραστες νομοτέλειες. Όπως λέει και μια κόκκινη αφίσα μάλλον σημαντική για την εξέλιξη της ιστορίας «Για να κερδίσουμε τα πάντα πρέπει να θυμηθούμε τι μπορούμε να γίνουμε». Καλή ανάγνωση…
Ρόζα Κοβάνη
