Μια ιστορία με ανθρώπους, σκύλους και πολλή βία
Επιχειρώντας τη διερεύνηση του θέματος που ήρθε στην επικαιρότητα με την είδηση που διακινήθηκε από τα ΜΜΕ ως «πιτ μπουλ επιτέθηκε και τραυμάτισε 9 ανθρώπους», η «Εποχή» απευθύνθηκε στον εκπαιδευτή ή σωστότερα κυναγωγό, Νίκο Τσιάμη. Η πρώτη κουβέντα του έδωσε κατευθείαν στα γεγονότα μια άλλη διάσταση: «To περιστατικό στο οποίο θέλεις να αναφερθούμε αφορά την επιθετικότητα των ανθρώπων, όχι των σκύλων».
«Συνολικά, φαίνεται ότι υπάρχει ανάγκη τα ΜΜΕ να παρουσιάσουν κάποια ζητήματα τροφοδοτώντας το φόβο των ανθρώπων. Μεταξύ άλλων, έτσι διαχειρίστηκαν και αυτό το θέμα», επισημαίνει ο Ν. Τσιάμης.
«Είναι χαρακτηριστικό ότι τα σκυλιά στα οποία με μια λέξη αναφερόμαστε ως πιτ μπουλ και τα οποία αυτές τις μέρες χρησιμοποίηθηκαν ως φόβητρο, είναι από τα πιο φιλικά σκυλιά. Ενδεχομένως είναι από τις καλύτερες φυλές για κοινωνικοποίηση με παιδιά. Ωστόσο, πολύ συχνά πέφτουν στα πλέον ακατάλληλα χέρια, σε ανθρώπους που δεν τα σέβονται και τα ωθούν να εκδηλώσουν επιθετική συμπεριφορά», υπογραμμίζει ο κυναγωγός.
«Το πρόβλημα ξεκινά από τους επαγγελματίες του χώρου, στους οποίους οι πολίτες συνήθως απευθύνονται για να μάθουν πώς να συμβιώνουν με τους σκύλους ή για να αποκτήσουν ένα σκύλο. Συχνά υπάρχει είτε περιορισμένο είτε αναχρονιστικό γνωστικό πεδίο. Δυστυχώς, ακόμα και κτηνίατροι δίνουν συμβουλές, σε όσους απευθύνονται σε αυτούς, που αντιμετωπίζουν το σκύλο σαν το ζητούμενο να είναι να τραμπουκίσουν ή να σπάσουν τον τσαμπουκά στο ζώο. Οι εκτροφείς, που έχουν το σκύλο στο πρώτο καίριο διάστημα της ζωής του, είναι πολύ συχνά εξαιρετικά ανεπαρκείς», διαπιστώνει ο Ν. Τσιάμης.
Υπακοή με κάθε μέσο
«Ο σκύλος είναι το μόνο ζώο που έχει συμμαχήσει με το ανθρώπινο είδος. Για αυτό το λόγο την τελευταία 15ετία παγκοσμίως εξετάζεται τόσο επισταμένα η λειτουργία του σκύλου, ώστε να απαντηθούν ζητήματα που αφορούν την ψυχολογία του ίδιου του ανθρώπου. Η βιβλιογραφία είναι ιδιαίτερα εκτεταμένη. Ωστόσο, οι άνθρωποι που εκπαιδεύουν σκύλους σπάνια έχουν διαβάσει. Συνήθως αυτό που απαιτείται από το σκύλο είναι η με κάθε μέσο υπακοή. Όταν, όμως πιέζεις, τραμπουκίζεις ή τιμωρείς ένα σκύλο, το αποτέλεσμα θα είναι ένα νευρικό ζώο. Ίσως σε κάποιους σκύλους που έχουν ιδιαίτερο θάρρος ή αντοχή να έχεις ως αποτέλεσμα την υπακοή, όμως θα έχεις παράλληλα μάθει στο ζώο με ποιο τρόπο λειτουργεί ο κόσμος. Μέσω του φόβου ο σκύλος θα συναινέσει, αλλά με την πρώτη ευκαιρία θα χρησιμοποιήσει τον ίδιο τρόπο στο περιβάλλον του».
Όση ώρα μιλάει ο κυναγωγός, δεν μπορώ να αποφύγω τον πειρασμό να βάλω στη θέση του «επιθετικού» σκύλου, τον άνθρωπο που εμφανίζει «παρεκκλίνουσα» συμπεριφορά. Πόσο διαφορετικά θα αντιμετώπιζε αυτή η κοινωνία ένα τέτοιο άνθρωπο; Μήπως πολύ συχνά στην παιδεία ή στο σωφρονισμό δεν προτάσσεται η τιμωρία; Στη χειραγώγηση και στην προπαγάνδα δεν χρησιμοποιείται ο φόβος; Μοιράζομαι αυτή τη σκέψη με τον Νίκο Τσιάμη: «Η φράση που λέει ότι η συμπεριφορά των ανθρώπων απέναντι στα ζώα είναι βασικός δείκτης πολιτισμού δεν είναι κενή νοήματος».
Ζήτημα διαχείρισης εξουσίας
Η τιμωρία είναι τόσο συχνά επιλογή συμπεριφοράς του ανθρώπου απέναντι στο σκύλο, γιατί αποτελεί «ζήτημα διαχείρισης της εξουσίας και φέρνει στην επιφάνεια το πρόβλημα που αφορά σε διαφορετικά επίπεδα την ανθρώπινη κοινωνία, δηλαδή την επιθετικότητα. Στα σπίτια που μπαίνω, παρατηρώ ότι οι άνθρωποι που χειρίζονται το σκύλο τους με επιθετικότητα, χειρίζονται με τον ίδιο τρόπο και τα παιδιά τους και τους συντρόφους τους» επισημαίνει ο Ν. Τσιάμης.
«Οι άνθρωποι έχουμε στο μυαλό μας να «διορθώσουμε» το σκύλο. Προτάσσουμε αυτό που δεν θέλουμε να κάνει ο σκύλος. Είναι ο ίδιος προβληματικός τρόπος που λειτουργούμε και με τους ανθρώπους. Όταν δεν «διορθώνεται», εγκαταλείπεται. Με την ίδια ευκολία που εγκαταλείπονται και οι άνθρωποι, οι ανθρώπινες σχέσεις. Αυτό ο σκύλος, ο οποίος είναι η αφορμή για τη συζήτησή μας, ήταν ένας εγκαταλελειμμένος σκύλος. Συνήθως οι σκύλοι εγκαταλείπονται στην ηλικία που εγκαταλήφθηκε και αυτός, γύρω στους 7-8 μήνες της ηλικίας τους. Γιατί τότε απαιτεί δέσμευση χρόνου και ενέργειας, απαιτεί υπευθυνότητα, απαιτεί αφοσίωση.»
Οι επόμενες γενιές είναι η ελπίδα
Πώς, λοιπόν, μπορούμε να αλλάξουμε τη ροή αυτής της πορείας; «Η κατάσταση μπορεί να αλλάξει από τους ανθρώπους που ασχολούνται με τους σκύλους, όχι μόνο απο τους επαγγελματίες, αλλά από τον καθένα που έχει ένα σκύλο. Η πολιτεία, από την πλευρά της, χρειάζεται να ενημερώσει με εκστρατείες στα ΜΜΕ, αλλά κυρίως στα σχολεία. Οι επόμενες γενιές είναι η ελπίδα. Επίσης, η νομοθεσία χρειάζεται βελτιώσεις.»
Φαίνεται, τελικά, ότι τα ΜΜΕ στη συντριπτική τους πλειοψηφία αντιμετώπισαν εμάς τους πολίτες – θεατές όπως εμείς αντιμετωπίζουμε τους σκύλους συνήθως: τροφοδοτώντας το φόβο για να πετύχουν την υπακοή. Είναι ο ίδιος φόβος που επιχειρείται να τροφοδοτηθεί τόσο συχνά πια σε μεγάλη ποικιλία πεδίων και είναι εξίσου υποχρέωσή μας να τον σπάσουμε, πρώτα από όλα μέσα μας.
Ζωή Γεωργούλα
