Την Πέμπτη το απόγευμα έκλεισαν οι πρώτες συζητήσεις των εκπροσώπων των θεσμών με τους εκπροσώπους της ελληνικής κυβέρνησης, χωρίς να προκύπτει ένα πρώτο σαφές συμπέρασμα για το πώς και πότε θα ολοκληρωθεί η δεύτερη αξιολόγηση. Κατά το υπουργείο Οικονομικών «στα δημοσιονομικά η συζήτηση επικεντρώθηκε κυρίως στην εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2016 και την υπερκάλυψη των στόχων από τη μεριά των εσόδων, που δίνει μια καλύτερη βάση από ό, τι αναμενόταν για το 2016. Συζητήθηκε επίσης και το προσχέδιο προϋπολογισμού του 2017. Συνολικά κατά τον πρώτο κύκλο, πολύ μεγάλη πρόοδος σημειώθηκε στα περισσότερα θέματα της ατζέντας, ενώ στα εργασιακά, στα δημοσιονομικά και στη χρηματοδότηση του ΚΕΑ, υπήρξε ουσιαστική πρόοδος». Την ίδια ώρα, σειρά δηλώσεων αξιωματούχων, όπως του κ. Ρέγκλινγκ του ESM, του κ. Ράϊς, του ΔΝΤ, εκπροσώπου του προέδρου Ομπάμα, υπενθύμιζαν ότι το κλίμα, επιμελώς, διατηρείται βαρύ για τις ελληνικές διεκδικήσεις.
Ως συνήθως, τα πάντα στο τραπέζι
Ένα συμπέρασμα που προκύπτει, κατ’ αρχάς, είναι ότι δεν επιβεβαιώνεται ότι η δεύτερη αξιολόγηση θα είναι λιγότερο δύσκολη από την πρώτη, όπως εικαζόταν και από κύκλους της κυβέρνησης. Φυσικά, εκ πείρας γνωρίζουμε ότι στις πρώτες συναντήσεις οι εκπρόσωποι των δανειστών είναι πολύ σκληροί, θέτοντας στο τραπέζι όχι απλώς το 100% των προτάσεων τους, αλλά και ακόμη περισσότερο. Για παράδειγμα, επανέρχονται σε ζητήματα που είχαν αφαιρεθεί από το τραπέζι παλαιότερα, ζητούν να ακυρωθούν ψηφισμένοι νόμοι, παρεμβαίνουν στο μικροεπίπεδο, σχολιάζουν ακόμη και αποφάσεις της δικαιοσύνης, όπως αυτή του ΣτΕ!
Άνοιξαν, ακόμη, με ένα ορισμένο τρόπο, ξανά και το ασφαλιστικό, με πρόσχημα την ανάγκη συζήτησης για την πορεία της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, κάτι που, όπως αναφέρθηκε, ζήτησαν εκτάκτως. Ο υπουργός Εργασίας, Γ. Κατρούγκαλος, ωστόσο, τόνισε πως δεν τέθηκε θέμα μείωσης συντάξεων. Όσο για τα εργασιακά θέματα, τα μεν δύσκολα μετατέθηκαν να συζητηθούν τον Νοέμβριο, όταν θα ξαναέρθουν οι εκπρόσωποι των θεσμών. Όσα, όμως, είναι «εύκολα», καθώς υπάρχουν ευνοϊκές για τις ελληνικές θέσεις δικαστικές αποφάσεις (κατάργηση μονομερούς προσφυγής στον ΟΜΕΔ, κατάργηση υποκατώτατου μισθού), οι εκπρόσωποι των θεσμών είπαν ότι θα συμβουλευθούν σχετικά τις νομικές υπηρεσίες τους… Μια και αναφερόμαστε στο υπουργείο Εργασίας το ζήτημα της εξασφάλισης των πόρων για το πρόγραμμα του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος είναι κεντρικό ως πρόβλημα. Οι εκπρόσωποι των θεσμών, με το ΔΝΤ πρώτα απ’ όλους, προτείνουν ως λύση την περικοπή όλων σχεδόν των επιδομάτων!
ΔΝΤ, ESM και Ομπάμα για το χρέος
Με τις γνωστές θέσεις του ΔΝΤ παρενέβη στη συζήτηση ο εκπρόσωπός του κ. Ράις. Κράτησε ανοιχτό το θέμα της συμμετοχής του στο πρόγραμμα, συνδέοντάς το με την έκθεση βιωσιμότητας του ΔΝΤ για το ελληνικό χρέος, που θα υποβληθεί τον Δεκέμβριο. Υπενθύμισε, όμως, ότι η χρηματοδοτική συμμετοχή του Ταμείου προϋποθέτει είτε την μείωση του πρωτογενούς πλεονάσματος στο 1,5% του ΑΕΠ, είτε την υιοθέτηση ενός ακόμη πιο φιλόδοξου προγράμματος μεταρρυθμίσεων. Όπως διευκρίνισε, το ΔΝΤ εκτιμά ότι οι στόχοι των πρωτογενών πλεονασμάτων, που έχουν τεθεί στο παρόν πρόγραμμα του ESM, δεν είναι συμβατοί με τα μέτρα που έχουν συμφωνηθεί. Η αναφορά του στο συνταξιοδοτικό σύστημα ως παράδειγμα που χρειάζεται «μεταρρύθμιση» διότι δεν είναι βιώσιμο, είναι χαρακτηριστική για το περιεχόμενο που προσδίδει στον όρο.
Ο πρόεδρος του ESM κ. Ρέγκλινγκ, με τη σειρά του υπενθύμισε, πολύ κοντά στη θέση Σόϊμπλε -«είμαι μάλλον από την πλευρά του κ. Σόϊμπλε» είπε- ότι το ελληνικό χρέος δεν έχει πρόβλημα για μια δεκαετία. Πρόσθεσε, όμως, αναφερόμενος στις παλαιότερες δηλώσεις Ντράγκι της ΕΚΤ, ο οποίος εξέφρασε ανησυχίες και δήλωνε ότι «η ΕΚΤ θα εξετάσει μόνο την αγορά ελληνικών ομολόγων, εάν οι κυβερνήσεις της ευρωζώνης λάβουν μέτρα για να καταστεί το ελληνικό χρέος βιώσιμο», ότι αυτή η υπόσχεση θα τηρηθεί από την ευρωζώνη «αν η Ελλάδα κάνει όλα όσα έχει συμφωνήσει». Πρόσθεσε, εντούτοις, ότι δεν αναμένει πως η Αθήνα θα χρειαστεί ένα άλλο σχέδιο διάσωσης, μετά το τρέχον πρόγραμμα, το οποίο λήγει το 2018.
Τέλος, ο εκπρόσωπος του προέδρου Ομπάμα, κ. Έρνεστ, όταν ρωτήθηκε αν στις συζητήσεις στην Αθήνα θα είναι και η μείωση του χρέους, απάντησε διπλωματικά, λέγοντας ότι «ο Πρόεδρος δεν επισκέπτεται την Ελλάδα για να διαπραγματευθεί κάποιον νέο διακανονισμό (financial arrangement) μεταξύ Ελλάδας και ΕΕ». «Αυτό που θα ανέμενα» τόνισε, είναι πως «ο Πρόεδρος θα αφιερώσει κάποιο χρόνο, προκειμένου να εγκωμιάσει την ελληνική κυβέρνηση για την υιοθέτηση των μεταρρυθμίσεων που είχε δεσμευτεί να κάνει».
Αυστηρότητα και αναμονή
Μια κοινή γραμμή αυστηρότητας, διαπερνά και τις τρεις παρεμβάσεις και αυτή είναι να συνεχιστεί η πίεση προς την ελληνική πλευρά να εφαρμόσει πλήρως τις μνημονιακές της υποχρεώσεις και με το παραπάνω. Αυτό είναι το σαφές. Το ασαφές, όμως, που αφήνουν να μένει, είναι το αν θα προχωρήσουν είτε σε μέτρα για το χρέος. είτε στην ποσοτική χαλάρωση.
Αυτό θα το δούμε, ενδεχομένως στο Γιούρογκρουπ της 5ης Δεκεμβρίου. Εκεί η ελληνική κυβέρνηση ελπίζει ότι θα έχει, περίπου, τελειώσει τα προαπαιτούμενα και θα μπορεί να προσβλέπει σε μια ολοκλήρωση της δεύτερης αξιολόγηση στο Γιούρογκρουπ του Ιανουαρίου. Αυτό, ενδεχομένως, θα άνοιγε και τη συζήτηση για το χρέος με περισσότερες αξιώσεις. Να δούμε.
Παύλος Κλαυδιανός
