Ξημερώματα της Τρίτης, 08:00 ώρα Ελλάδας, δύο εικοσιτετράωρα μετά τον βομβαρδισμό των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμ κήρυξε από το Truth Social κατάπαυση πυρός στον πόλεμο Ισραήλ-Ιράν καλώντας τις δύο πλευρές να μην (διανοηθούν να…) την παραβιάσουν. Σε δήλωσή του νωρίτερα είχε ευχαριστήσει το Ιράν που ειδοποίησε έγκαιρα για τα πυραυλικά πλήγματα τα οποία εξαπέλυσε κατά της αεροπορικής βάσης των ΗΠΑ στο Κατάρ, και δήλωσε ότι θα ενθαρρύνει το Ισραήλ να κινηθεί στον δρόμο της ειρήνης.
Σε πρώτη ανάγνωση, ο μεν πόλεμος έδειξε να επιμηκύνεται χρονικά πέρα από το αναμενόμενο, η δε μεθοδευόμενη κατάρρευση του καθεστώτος της Τεχεράνης να απομακρύνεται αποκαρδιωτικά.
Αλλά ο Ντόναλντ Τραμπ έχει λόγους να μη θέλει την εμπλοκή σε ένα χρονοβόρο πόλεμο φθοράς του ιρανικού καθεστώτος, όπως επιθυμεί το Ισραήλ. Ένας παρατεταμένος πόλεμος θα δημιουργούσε, πρώτον, ανεξέλεγκτες καταστάσεις στην ευρύτερη περιοχή, δυναμιτίζοντας την υλοποίηση της στρατηγικής συνεργασίας Σαουδικής Αραβίας-Ισραήλ, πάγιο στόχο των ΗΠΑ. Δεύτερον, θα αποσπούσε πόρους και ενέργεια από την προσπάθεια αναδιοργάνωσης της αμερικανικής παραγωγικής βάσης και της διαχείρισης του τεράστιου χρέους των ΗΠΑ, ύψους 33 τρισ. δολαρίων. Αυτό που προέχει για την κυβέρνηση Τραμπ στη συγκυρία είναι η προετοιμασία αντιμετώπισης της Κίνας σε βάθος χρόνου, και όχι οι προστριβές με τη Ρωσία και την Κίνα σε μια περιοχή όπου η διατήρηση του ιρανικού καθεστώτος είναι ζωτικής σημασίας για τη Μόσχα και το Πεκίνο.
Σχεδόν αμέσως μετά τον βομβαρδισμό των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν στο Φορντό και τη Νατάνζ, και πριν ανακοινώσει την κατάπαυση πυρός, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε επικοινωνήσει, σύμφωνα με τους New York Times, με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου –αλλά και με ιρανούς αξιωματούχους, με τη διαμεσολάβηση του Κατάρ. Οι ΗΠΑ, φέρεται να είπε ο αμερικανός πρόεδρος, ολοκλήρωσαν τη «στρατιωτική τους αποστολή», δεν θα προβούν σε άλλες επιθετικές επιχειρήσεις. Το Ισραήλ πρέπει να φερθεί αναλόγως.
«Προέχουσα θέση των εθνικών συμφερόντων, επιθετική διαπραγμάτευση και χρήση συντριπτικής ισχύος όταν χρειάζεται». Σε αυτή τη φράση συνόψισε την ίδια μέρα το δόγμα εξωτερικής πολιτικής του προέδρου του ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς.
Τα πλήγματα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν έδειξαν στη διεθνή κοινότητα ότι «η αμερικανική αποτροπή επέστρεψε», δήλωνε από το Πεντάγωνο δυο μέρες νωρίτερα, την Κυριακή, 0 υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ. Και συμπλήρωνε με νόημα: «Όταν αυτός ο πρόεδρος μιλάει, ο κόσμος πρέπει να ακούει».
Πέρα από μεγαλοστομίες, η αμερικανική διπλωματία είχε μπροστά της μια πρόκληση: πώς να διαμορφώσει μια συμβιβαστική φόρμουλα που να διασώσει τα προσχήματα για κάθε εμπλεκόμενη πλευρά.
Μένει να φανεί αν τα πλήγματα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν ματαιώσουν στο ορατό μέλλον την πιθανολογούμενη πρόθεση της Τεχεράνης να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Η εμμονή του προέδρου Τραμπ ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει εξουδετερωθεί πλήρως, παρά τα περί του αντιθέτου αξιόπιστα στοιχεία, μοιάζει να αποσκοπεί κυρίως στην υποβάθμιση του επιχειρήματος ότι το Ιράν συνιστά απειλή μαζικής καταστροφής για το Ισραήλ.
Το Ιράν, αφετέρου, δεν φαίνεται διατεθειμένο να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα. Ήδη στο ιρανικό κοινοβούλιο εγκρίθηκε νομοσχέδιο περί αναστολής της συνεργασίας με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργεια. Αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου έχουν πιθανώς μεταφερθεί έγκαιρα σε εγκαταστάσεις άλλες από αυτές που έπληξαν στη συνέχεια τα αμερικανικά βομβαρδιστικά. Η στρατιωτική ηγεσία του Ιράν θεωρεί ότι το «πυρηνικό προφίλ» της χώρας συνιστά από μόνο του αποτρεπτικό παράγοντα οποιασδήποτε έξωθεν απειλής.
Είναι και αυτό μια από τις συνέπειες του σοκ που υπέστη η χώρα από τις ισραηλινές επιθέσεις του «Πολέμου των 12 Ημερών». Αντί να καταρρεύσει το καθεστώς, όπως ήταν η επιδίωξη των επιτιθέμενων, όχι μόνο διαψεύστηκαν οι προσδοκίες για μια γενικευμένη λαϊκή εξέγερση, αλλά αναβαθμίστηκε το κύρος και η αποδοχή των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης στο γενικό πληθυσμό.
Σε ό,τι αφορά τη Μέση Ανατολή, ο Ντόναλντ Τραμπ κατάφερε, όπως φαίνεται, να σώσει εκβιαστικά τα προσχήματα.
Σε ό,τι αφορά την Ευρώπη, δεν υπήρξαν προσχήματα για να σωθούν. Στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ την Τετάρτη στη Χάγη οι χώρες-μέλη είπαν απροσχημάτιστα «ναι» στην αύξηση των εξοπλιστικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035 που ζητούν επίμονα οι ΗΠΑ του προέδρου Τραμπ, για να «διασφαλιστεί» η Ευρώπη απέναντι σε αυτό που το κοινό ανακοινωθέν ορίζει ως «μακροπρόθεσμη απειλή»: τη Ρωσία.
Μόνη εξαίρεση η Ισπανία του Πέδρο Σάντσεθ. Ο ισπανός πρωθυπουργός εξήγησε τη θέση του απλά και αποστομωτικά: «Αποδεχόμενη το 5%, η Ισπανία θα έπρεπε να διαθέσει επιπλέον δισεκατομμύρια ευρώ για την άμυνα της από τώρα έως το 2035, περικόπτοντας από τη δημόσια υγεία και την εκπαίδευση».
Μια νότα αξιοπρέπειας και αυτοσεβασμού σε μια συγχορδία μικροπρέπειας, με αποκορύφωμα το ιδιωτικό μήνυμα που έστειλε την παραμονή της συνόδου στον Τραμπ ο γ.γ. του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε.
«Σας ευχαριστούμε για την αποφασιστική σας δράση στο Ιράν. Είναι εκπληκτικό, είναι κάτι που κανείς άλλος δεν τόλμησε να κάνει. Μας κάνει όλους πιο ασφαλείς», έγραψε ο Ολλανδός. Και συνέχισε προεξοφλώντας δουλικά ότι ο αμερικανός πρόεδρος θα καταγάγει άλλη μια νίκη, στη Χάγη αυτή τη φορά: «Θα πετύχετε κάτι που κανένας αμερικανός πρόεδρος εδώ και δεκαετίες δεν κατάφερε. Η Ευρώπη θα πληρώσει τεράστιο τίμημα, όπως όφειλε. Αυτή η νίκη θα είναι δική σας».
Η χαμέρπεια ενός μηνύματος όπως αυτό θα υποχρέωνε τον παραλήπτη να προστατεύσει την ιδιωτικότητα του αποστολέα. Ο Τραμπ περιφρόνησε το στοιχειώδες. Έβγαλε στον αέρα το μήνυμα, «βγάζοντας τη γλώσσα» στην Ευρώπη. Που δεν άρθρωσε λέξη.
Πάει περίπατο η συζήτηση περί «στρατηγικής αυτονομίας» την οποία θα εξασφαλίσει, υποτίθεται, στην Ευρώπη το ReArm και η περίφημη εξοπλιστική της αυτοτέλεια.
