Φωτο Αρχείου ΑΡΕΝ Νομικής Αθήνας
Η απόφαση της ολομέλειας του ΣτΕ, που κρίνει ως συνταγματικό τον νόμο 5094/2024 για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, αποτελεί ένα σημείο τομής για την ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα, καθώς δίνει το πράσινο φως στην υλοποίηση του διακαούς πόθου της ελληνικής δεξιάς, την ολική εμπορευματοποίηση της παιδείας, μέσω της λειτουργίας ιδιωτικών παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων, τα περισσότερα εκ των οποίων έχουν ήδη παρουσία στη χώρα μας με την μορφή κολεγίων. Και αν οι λόγοι αντίθεσης σε αυτή την προοπτική είναι άπειροι, και σχετίζονται τόσο με την ποιότητα των συγκεκριμένων ιδρυμάτων, όσο και με τις καταστροφικές συνέπειες που μια τέτοια εξέλιξη θα έχει για τα ίδια τα δημόσια πανεπιστήμια και τους φοιτητές τους, δεν πρέπει κανείς να υποτιμά το συνταγματικό σκέλος του ζητήματος.
Για πολλά χρόνια η πολιτική στόχευση ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων ταυτιζόταν με την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος. Αυτό διότι το Σύνταγμα είναι σαφές, στην παράγραφο 5 ορίζει ότι “η ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με πλήρη αυτοδιοίκηση” και στην παράγραφο 8 ότι “η σύσταση ανώτατων σχολών από ιδιώτες απαγορεύεται”. Η πρόθεση της κυβέρνησης Μητσοτάκη να αδιαφορήσει για το γράμμα του Συντάγματος, αλλά και η απόφαση του ΣτΕ που επικύρωσε στην πραγματικότητα την παράκαμψή του, αποτελούν πρωτοφανείς πολιτικά πράξεις, που επιβεβαιώνουν την πλήρη υποχώρηση των θεσμών και της δικαιοσύνης στη χώρα μας υπό την πίεση των μεγάλων οικονομικών συμφερόντων.
Έτσι, η εκπαιδευτική κοινότητα και το φοιτητικό κίνημα έχουν να αντιμετωπίσουν μια διπλή πρόκληση. Από την μία πλευρά είναι τα μέτρα που εξήγγειλε η κυβέρνηση για την “ασφάλεια” των πανεπιστημίων, μέτρα που έρχονται να απαντήσουν σε ένα τεχνητά διογκωμένο κλίμα ανασφάλειας, με σκοπό τη δημιουργία ενός κλίματος τρομοκρατίας και επιτήρησης που θα αναστείλει τα στοιχεία δημοκρατίας και ελευθερίας στη λειτουργία των πανεπιστημίων, και σε συνδυασμό με τις διαγραφές φοιτητών, έχουν τη στόχευση της επιβολής μιας νέας κανονικότητας με την τιμωρία ως μόνο αυτοσκοπό, και από την άλλη πλευρά η ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, που έρχεται να εξυπηρετήσει οικονομικά συμφέροντα και να συμβάλει στην απαξίωση των δημόσιων πανεπιστημίων μας. Ενώ μετά και την απόφαση του ΣτΕ δεν είναι αμελητέα και η εμπέδωση της αίσθησης ότι στη χώρα μας η βούληση της εκάστοτε κυβέρνησης και των ισχυρών φίλων της, μπορεί να παρακάμπτει απροσχημάτιστα μέχρι και το ίδιο το Σύνταγμα.
Τον περσινό χειμώνα δόθηκε ένας μεγάλος συλλογικός αγώνας κόντρα στην ψήφιση του νόμου για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, που μπορεί λόγω του συσχετισμού δύναμης να μην καρποφόρησε αλλά αποτελεί την παρακαταθήκη μας για το παρόν και το μέλλον. Όσο εμείς και οι καθηγητές μας, οι άνθρωποι οι οποίοι εμπλεκόμαστε όσο κανείς άλλος στην εκπαιδευτική διαδικασία, συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε για το δικό μας δημοκρατικό και δημόσιο πανεπιστήμιο, τίποτα δεν έχει τελειώσει. Το επόμενο διάστημα, ανεξάρτητα από τον δικαστικό αγώνα που μπορεί και πρέπει να συνεχιστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, πρέπει να φέρουμε στο προσκήνιο την ανάγκη αναγέννησης του δημόσιου πανεπιστημίου, και κόντρα στις πολιτικές που τα αφήνει να ρημάζουν, να διεκδικήσουμε αύξηση χρηματοδότησης, να βάλουμε φρένο στις προσπάθειες κατασυκοφάντησής του, και να εμποδίσουμε στην πράξη την εμπορευματοποίηση της παιδείας που για εμάς συνεχίζει να αποτελεί πολύτιμο κοινωνικό αγαθό. Για να δώσουμε αυτή τη μάχη με επιτυχία πρέπει να αλλάξουμε και εμείς οι ίδιοι τον τρόπο που σκεφτόμαστε και δρούμε και να ανανεώσουμε τις δικές μας πρακτικές κόντρα σε έναν αντίπαλο που μεθοδικά και χωρίς κανέναν ενδοιασμό δεν διστάζει να χρησιμοποιεί κάθε μέσο για να πετύχει εκεί που τόσοι πολιτικοί του πρόγονοι απέτυχαν.
Η επιλογή της εισόδου του ιδιωτικού κεφαλαίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι βέβαιο ότι με ακαδημαϊκά και κοινωνικά κριτήρια θα ηττηθεί, είναι ευθύνη όλων μας όμως αυτό να συμβεί προτού απορυθμίσει εντελώς τον εκπαιδευτικό χάρτη της χώρας μας, κανονικοποιήσει το κουρέλιασμα του Συντάγματος και των νόμων, και κυρίως προτού αφήσει πίσω της κοινωνικά συντρίμμια.
