Το φάντασμα της “πασοκοποίησης” πλανάται πάνω από τα κεφάλια της ηγεσίας του Πορτογαλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος (ΣΚ). Γι’ αυτό αρνείται μέχρι τώρα να δώσει τη συγκατάθεσή της για τη συνεργασία της με τη δεξιά. Ενώ από την άλλη δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να βρεθεί στο ίδιο κυβερνητικό σχήμα με τα κόμματα της Αριστεράς (Μπλόκο της Αριστεράς, που πήρε 549.153 ψήφους, 10,22% και 19 βουλευτές, και τη συμμαχία CDU, το ΚΚ Πορτογαλίας και τους Πράσινους που πήραν 433,319 ψήφους, 8,27% και 16 βουλευτές). Το ενδεχόμενο αυτό τέθηκε ήδη στο τραπέζι από το ηγετικό στέλεχος του ΣΚ Πορφίριο Σίλβα, ο οποίος έγραψε ότι “αν το ΣΚ αναλάβει την ευθύνη συνέχισης της κυβερνητικής πολιτικής της δεξιάς θα πρέπει να γνωρίζει” ότι “θα πασοκοποιηθεί”.
Ο γγ του ΣΚ, Αντόνιο Κόστα, άνοιξε πόρτα για συνεργασία με τα κόμματα της Aριστεράς.
Να σημειωθεί ότι ο Πορφίριο Σίλβα είναι από τους στενούς συνεργάτες του γγ του ΣΚ, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος απέρριψε την πρόταση του προέδρου της Δημοκρατίας Ανιμπάλ Καβάκο Σίλβα που παρότρυνε τα πολιτικά κόμματα «να σταματήσουν το μεταξύ τους πόλεμο και να βρουν μια συμβιβαστική λύση για το εθνικό συμφέρον» και υποστήριξε ότι η Πορτογαλία «έχει ανάγκη από μια σταθερή ισχυρή κυβέρνηση». Ο Κόστα απάντησε πως η πρόταση του προέδρου θα έδινε «μια κακή λύση» και συνέχισε: «Θα ήταν καλό ο πρόεδρος να μην αρκεστεί να δέχεται μόνο τον ηγέτη του κόμματός του». Η κριτική αυτή του ηγέτη των σοσιαλιστών προς τον πρόεδρο θεωρήθηκε αρκετά αυστηρή, εντελώς όμως δικαιολογημένη γιατί οι αρμοδιότητες του αρχηγού του κράτους δεν είναι να προωθεί την πολιτική του κόμματός του και να αρνείται να διερευνήσει το ενδεχόμενο μιας εναλλακτικής αριστερής συμμαχίας. Με τη στάση του αυτή ο Αντόνιο Κόστα άνοιξε πόρτα για τη συνεργασία με τα κόμματα της Aριστεράς, δηλαδή το σχηματισμό μιας αριστερής κυβέρνησης. Και για να μην αφήσει καμία αμφιβολία είπε: «Η εντολή μας είναι να συζητήσουμε με όλες τις πολιτικές δυνάμεις». Έτσι τις προσεχείς ημέρες αναμένεται να συναντηθεί με το ΚΚ Πορτογαλίας και το Μπλόκο της Αριστεράς.
Είναι δυνατή μια συμμαχία της Αριστεράς;
Το ερώτημα που είχε τεθεί προ πολλού στην πολιτική ζωή της Πορτογαλίας, αν δηλαδή είναι εφικτή μια συμμαχία της Αριστεράς, δεν είχε συζητηθεί αρκετά. Μόνο στην προεκλογική περίοδο πήρε πιο συγκεκριμένη μορφή. Τι θα γίνει αν η δεξιά δεν κερδίσει την πλειοψηφία και το ΣΚ καταλάβει τη δεύτερη θέση; Και πάλι δεν είχε δοθεί συγκεκριμένη απάντηση. Δεν είχε όμως αποκλειστεί το ενδεχόμενο της συνεργασίας των αριστερών κομμάτων.
Τα μίντια στην ίδια την Πορτογαλία και όχι μόνο, οι σοβαροί αναλυτές στο Παρίσι, τις Βρυξέλλες και το Βερολίνο δεν έβλεπαν να διακυβεύεται κάποια σπουδαία υπόθεση με τις εκλογές στην Πορτογαλία. Θεωρούσαν σχεδόν σίγουρη τη νίκη της δεξιάς. Έτσι δεν έχασαν χρόνο αμέσως μετά τα πρώτα exit poll να μιλήσουν για νίκη του κυβερνητικού σχηματισμού. Οι ψηφοφόροι προτίμησαν τη σιγουριά και όχι τους πειραματισμούς όπως στην Ελλάδα. «Το πορτογαλικό θαύμα, παράδειγμα προς μίμηση επιβραβεύεται», σύμφωνα με τον γερμανό υπουργό Οικονομικών Β. Σόιμπλε. Έτσι οι τίτλοι όλων σχεδόν των μεγάλων εφημερίδων στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες καθησυχάζουν τους αναγνώστες πως δεν πρόκειται να διαταραχθεί η νεοφιλελεύθερη νέα τάξη. Αυτήν την ομοιομορφία έσπασε η «Neues Deutschland», την περασμένη Δευτέρα το πρωί, που είχε πρωτοσέλιδο τίτλο «Πορτογαλία: πλειοψήφησαν τα κόμματα της αριστεράς».
Σε ψήφους και σε έδρες
Η Αριστερά στην Πορτογαλία είχε μια σημαντική επιτυχία, που ίσως συμβάλει ώστε και άλλες δυνάμεις της Ευρωπαϊκής Αριστεράς να βρεθούν σε πλεονεκτική θέση -ίσως αυτό να φοβούνται στη γειτονική Ισπανία που αποφεύγουν να ασχοληθούν με τα αποτελέσματα της Πορτογαλίας.
Οι δύο αριστεροί πολιτικοί σχηματισμοί της Πορτογαλίας το Μπλόκο της Αριστεράς και η Συμμαχία CDU (ΚΚ Πορτογαλίας και Πράσινοι) απάντησαν θετικά στην πιθανότητα σχηματισμού κυβέρνησης της αριστεράς. Προβληματίστηκαν, βέβαια, αν θα μπορέσουν να σηκώσουν το βάρος της λιτότητας μέσα στο ευρώ. Με τη στάση τους μετά τις εκλογές έδειξαν ότι είναι έτοιμοι να αναλάβουν ευθύνες να συνεργαστούν ή να στηρίξουν κυβέρνηση με το ΣΚ, παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις και θέσεις ακόμα και σε σημαντικά ζητήματα όπως το ασφαλιστικό – συνταξιοδοτικό.
Μερικοί αναλυτές ξαφνιάστηκαν από αυτή την εξέλιξη. Ιδιαίτερα για τη θέση του ΚΚΠ που το παρομοιάζουν με το ΚΚΕ, έχοντας βέβαια πλήρη άγνοια, ή αποφεύγοντας να ασχοληθούν σοβαρά μαζί του για την πολιτική, τις θέσεις του, τη στρατηγική των συμμαχιών του. Αγνοούν π.χ., ότι το ΚΚΠ θεωρεί μεν αναγκαία την αποδέσμευση από το ευρώ, δεν αποφεύγει όμως την πραγματικότητα. Συμμετέχει και προτείνει λύσεις για τα προβλήματα, πραγματοποιεί συμμαχίες, συμμετέχει στα συνδικάτα, στην τοπική αυτοδιοίκηση, στο κοινοβούλιο. Μετέχει ενεργητικά στην Ενωτική Αριστερά (GUE-NVG) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ακόμα και στη Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων, δίνοντας μάχες μαζί με Εργατικές Επιτροπές της Ισπανίας, την CGT της Γαλλίας και με άλλες δυνάμεις, με αρκετά θετικά αποτελέσματα έστω στο επίπεδο των θέσεων.
Ο ελληνικός αντικατοπτρισμός
Στο ελληνικό ζήτημα είχαν σαφώς ταχθεί στο πλευρό του ελληνικού λαού και των πολιτικών δυνάμεων που αντιμετωπίζουν εχθρική επίθεση από το Βερολίνο και τις Βρυξέλλες (βλέπε «Εποχή» πριν τις διακοπές του φετινού Αυγούστου). Επομένως, δεν έχουν καμία σχέση με την πολιτική του ΚΚΕ, έτσι όπως συμπυκνωμένα εκφράστηκε από την πρώην γραμματέα Αλ. Παπαρήγα με τις ευχές της «να χάσει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ». Αλήθεια το σκέφτηκε αυτό που είπε; Κρίμα. Σκέφτηκαν ακόμα στο ΚΚΕ την πολιτική τους να καταψηφίσουν τις προγραμματικές θέσεις της κυβέρνησης; Υπήρχαν και υπάρχουν πολλοί άλλοι τρόποι να εκφράσει κανείς την αντίθεσή του και να αποφύγει να ευθυγραμμιστεί με την πολιτική Άδωνι (την οποία επέβαλε στη ΝΔ). Αλλά και οι σύντροφοι του ΣΚ Πορτογαλίας στη χώρα μας έχουν καταλάβει πως είναι παράδειγμα προς αποφυγή; Τα περιθώρια τους έχουν τόσο αποκλειστικά περιοριστεί…
Τελειώνοντας, τίποτε ακόμα δεν έχει οριστικοποιηθεί. Η κυβερνητική αβεβαιότητα θα διαρκέσει τουλάχιστον μέχρι το τέλος του μήνα. Όπως και νά ’χει θα διαδραματιστούν πολλά γεγονότα που αξίζει να τα παρακολουθήσουμε.
Μ.Κοβάνης
