Του Χάρη Γολέμη
Θα αρχίσω ανάποδα. Ούτε το φούσκωμα (και στη συνέχεια το ξεφούσκωμα) των σκανδάλων, ούτε οι παροχές πάνω από την κάλπη με πρώτη την «13η σύνταξη», ούτε η παρουσία στα γενέθλια του Λιβάνη, ούτε ο συμβιβασμός του κράτους με την εκκλησία που ονομάστηκε χωρισμός, ούτε οι υπουργοποιήσεις πασόκων και δεξιών που μέχρι πρόσφατα καθύβριζαν την Αριστερά, ούτε η φωτογραφική αλλαγή της νομοθεσίας για να συμμετάσχουν στις εκλογές, χωρίς να παραιτηθούν από την βουλευτική τους ιδιότητα, μία και ένας που το ήθελαν πολύ, ούτε η διατήρηση στο συνδυασμό υποψήφιου που ευλογήθηκε από ένα φασίστα παπά, ούτε η συμμετοχή στο ευρωψηφοδέλτιο σελέμπριτις της τέχνης και της «υγιούς» επιχειρηματικότητας και Ολυμπιακότητας (που, όπως ήταν φυσικό, τα κατάφεραν να εκλεγούν) χωρίς να ρωτηθεί κάποιο κομματικό όργανο, ούτε η ηθική και πολιτική επιβράβευση μάγκικων συμπεριφορών που έφτασε στο σημείο να ζητήσει η κυβέρνηση ψήφο εμπιστοσύνης για να υπερασπιστεί το φορέα τους, ούτε ο πληθωρισμός ελιτ-ολογίας στο πλαίσιο του «αριστερού λαϊκισμού» που έγινε χωρίς να το πάρει κανείς χαμπάρι η νέα ιδεολογία του κόμματος, ούτε τα προεκλογικά εγκαίνια έργων, ούτε η καθιέρωση του πρώτου ενικού στο λόγο του ηγέτη, ούτε οι αναφορές στην 3η του Σεπτέμβρη και στην Ελλάδα που ανήκει στους Έλληνες, ούτε η καταγγελία όλων των δημοσκοπήσεων ως στημένων πλην εκείνων που αποτελούσαν το μόνο Ντοκουμέντο κλεισίματος της ψαλίδας, ούτε η περιβόητη έξοδος από το μνημόνιο (δηλαδή η μέχρι κεραίας συμμόρφωση με αυτό, μέχρι να λήξει), ούτε το καμάρι για την υπέρβαση των παράλογα υψηλών υφεσιακών πρωτογενών πλεονασμάτων, ούτε τα καλά λόγια του Μοσκοβισί, ούτε τα πανηγύρια για την εμπιστοσύνη των αγορών, ούτε η βράβευση του Μακρόν στην Πνύκα, ούτε οι στενές σχέσεις με το Ισραήλ και την Αίγυπτο προκειμένου να προχωρήσουν οι καταστροφικές για το περιβάλλον γεωτρήσεις στο Αιγαίο που μπορεί να κάνουν πλούσια τα δισέγγονά μας, ούτε η «διεύρυνση» με τους φίλους κεντροαριστερούς διανοούμενους της Δημοκρατικής Συμμαχίας (οι οποίοι προφανώς δεν συγκρίνονται με τις προσωπικότητες των ΑΝΕΛ-τόσο αυτές που έμειναν πιστές στον κ. Καμμένο, όσο και εκείνες που μεταπήδησαν ανιδιοτελώς στον ΣΥΡΙΖΑ και παρέμειναν εκεί για να υπενθυμίζουν στο πανελλήνιο την πρώην έντιμη συνεργασία), ούτε, ούτε …(όλο και κάτι θα μου διαφεύγει) κατάφεραν να εμποδίσουν την ήττα του ΣΥΡΙΖΑ στις ευρωεκλογές, με μια μεγάλη διαφορά,. Όμως, να μην παρεξηγηθώ. Δεν θεωρώ, όπως κάποιοι φίλοι της σοφτ εσωκομματικής «αντιπολίτευσης», που από τη θέση του «όχι πάση θυσία κυβέρνηση» διολίσθησαν γρήγορα και εύκολα στο ακριβώς αντίθετο, πως όλα τα παραπάνω είναι η αιτία του συγκεκριμένου εκλογικού αποτελέσματος, το οποίο έχει βυθίσει στη θλίψη τα μέλη της κυβέρνησης, της κοινοβουλευτικής ομάδας και του κόμματος, καθώς και τους ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ.
Η βασική αιτία της ήττας
Η βασική αιτία της ήττας του ΣΥΡΙΖΑ είναι η εφαρμογή του νεοφιλελεύθερου προγράμματος που πρόβλεπε το τρίτο μνημόνιο το οποίο υπέγραψε τον Ιούλιο του 2015. Το κόμμα κέρδισε τις εκλογές του Σεπτεμβρίου, υποσχόμενο την εφαρμογή κάποιου νεφελώδους «παράλληλου προγράμματος» που υποτίθεται ότι θα εξουδετέρωνε τις επιπτώσεις των μνημονιακών μέτρων. Όπως ήταν αναμενόμενο δεν τα κατάφερε, αν και για να λέμε την αλήθεια το προσπάθησε συγκρατώντας σε κάποιο βαθμό το επίπεδο ζωής της χαμηλόμισθης εργατικής τάξης (που το αντάμειψε γι’ αυτό, όπως δείχνουν τα υψηλά ποσοστά στη Β΄ Πειραιά και στη Δυτική Αττική), κυρίως με τη διατήρηση των έμμεσων φόρων σε πολύ υψηλά επίπεδα, και την αναδιανομή εισοδημάτων με την επίσης υψηλή άμεση φορολογία των μεσαίων στρωμάτων, δηλαδή της παλιάς και νέας μικροαστικής τάξης. Αυτή η τάξη ήταν που στράφηκε εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ, θεωρώντας επιπλέον, λόγω των πράξεων και των παραλείψεων της κυβέρνησης και της κοινωνικής συμπεριφοράς κάποιων προσώπων, καθώς και του τρόπου αντιπαράθεσης με την αντιπολίτευση, ότι «όλοι τελικά είναι ίδιοι». Έτσι, τώρα πια η «μεσαία τάξη» στρέφεται πάλι προς τη γνωστή της Νέα Δημοκρατία που της υπόσχεται αφ’ ενός τάξη και ασφάλεια, και αφ’ ετέρου τη δραστική μείωση της φορολογίας των επιχειρήσεων και των μεγάλων εισοδημάτων, και την ενίσχυση της ελαστικότητας της εργασίας ως προϋπόθεση ενός υψηλού ποσοστού ανάπτυξης που θα αυξήσει την απασχόληση.
Η αδήριτη πραγματικότητα
Είναι, όμως, πράγματι τόσο κακό το εκλογικό αποτέλεσμα; Δεν θα το ‘λεγα. Το 23,8% του ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα εξαιρετικά υψηλό ποσοστό σε σχέση με τα αντίστοιχα εκείνων των κομμάτων (κυρίως των σοσιαλδημοκρατικών, με πρώτο το ΠΑΣΟΚ που σχεδόν εξαϋλώθηκε), τα οποία ως κυβέρνηση άσκησαν από την έναρξη της κρίσης μέχρι σήμερα νεοφιλελεύθερες πολιτικές-είτε ήταν σε μνημόνια είτε όχι-, όσο σε σχέση με τα αποτελέσματα κατά τις πρόσφατες ευρωεκλογές εκείνων των πολιτικών δυνάμεων της λεγόμενης ριζοσπαστικής Αριστεράς άλλων χωρών, τα οποία στην ευρωβουλή μετέχουν στην ομάδα της GUE/NGL: 9,8% το Μπλόκο στην Πορτογαλία, 6,3% η Αριστερή Συμμαχία στη Φινλανδία, 5,5% το Ντι Λίνκε στη Γερμανία, 6,3% η συνεργασία Ποδέμος-Ενωμένης Αριστεράς στην Ισπανία, 6,1% η Ανυπόταχτη Γαλλία και 2,5% % το Γαλλικό ΚΚ, για να μην αναφερθώ στην εξαφάνιση της ιταλικής Αριστεράς. Η μόνη αριστερή πολιτική δύναμη που είχε ένα μεγάλο ποσοστό, μεγαλύτερο μάλιστα από αυτό του ΣΥΡΙΖΑ, είναι το αντιπολιτευόμενο ΑΚΕΛ στην Κύπρο (27,5%).
Ένα πραγματικά αριστερό ριζοσπαστικό κόμμα θα έπρεπε κατ’ αρχάς να γνωρίζει την αδήριτη πραγματικότητα: ότι αργά ή γρήγορα θα υφίστατο μεγάλη φθορά από την εφαρμογή ενός νεοφιλελεύθερου προγράμματος με εξοντωτικά πρωτογενή πλεονάσματα, τα οποία-υπερκαλυπτόμενα μάλιστα υπό τις ενθουσιώδεις επευφημίες διαφόρων κυβερνητικών κολάκων-αφαιρούν κάθε χρόνο περί τα 7-8 δισ. ευρώ από το ΑΕΠ, μειώνοντας έτσι στο ελάχιστο το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων, και στερώντας από τους αναγκαίους πόρους το ασφαλιστικό σύστημα, την υγειονομική περίθαλψη και την εκπαίδευση. Με δεδομένη τη γραμμή του ΣΥΡΙΖΑ περί της πάση θυσία παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση (για να μην παρεξηγούμαστε, δεν είμαι υπέρ του Grexit ως στρατηγική επιλογή) και προσαρμογής στο νεοφιλελεύθερο πλαίσιο του μνημονίου και της γενικότερης πολιτικής της ευρωζώνης και γενικόερα της ΕΕ, δεν θα έπρεπε να υπάρχει η ψευδαίσθηση ότι η διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ θα αποτελούσε την εξαίρεση στο γενικό κανόνα.
Απογοήτευση
Αν υπήρχε αυτή η αυτογνωσία, δεν θα χρειαζόταν η καταφυγή στις πρακτικές της πρώτης παραγράφου οι οποίες, πέρα από αναποτελεσματικές-όπως αποδείχθηκε ότι ήταν από το αποτέλεσμα της Κυριακής-δεν είναι συμβατές με την ταυτότητα ενός κόμματος της Αριστεράς που έχει στόχο τον κοινωνικό μετασχηματισμό της κοινωνίας, και όχι την αντανάκλασή της ως αναγκαία προϋπόθεση για την παραμονή της στην κυβέρνηση. Η επίγνωση της πραγματικότητας θα μπορούσε ίσως να αποτρέψει τη μαζική συριζική κατάθλιψη που προκάλεσαν τα εκλογικά αποτελέσματα της προηγούμενης Κυριακής.
Σε άρθρο που είχα γράψει στην ΕΦΣΥΝ, στις 17 Ιουλίου του 2017, με τίτλο «Είναι νίκη η επιστροφή στις αγορές;», τέλειωνα με την εξής φράση: «Το άμεσο μέλλον θα δείξει αν ο ΣΥΡΙΖΑ έχει πια τη δυνατότητα να παραμείνει σ’ αυτόν τον, ομολογουμένως εύπλαστο, πολιτικό χώρο [της ρεαλιστικής μετασχηματιστικής ουτοπίας] ή τη θέση του στην Ελλάδα θα πάρει, όταν ωριμάσουν οι συνθήκες, κάποιος νέος σχηματισμός».
Δυστυχώς, δύο χρόνια μετά, τα πράγματα είναι σήμερα ακόμα πιο απογοητευτικά για όσους και όσες δεν επιδιώκουν να γίνουν μια επαναστατική πρωτοπορία καλύτερη από την παλιά, μέσω της επίπλαστης ενότητας αντισυριζικών πολιτικών δυνάμεων με αποκλίνουσες μεταξύ τους στρατηγικές, αλλά ούτε έχουν ως όνειρό τους να αποτελέσουν έναν από τους δύο σταθερούς πυλώνες του δικομματικού (ή διπολικού, όπως λέγεται στην επίσημη κομματική γλώσσα προκειμένου να μετριάσει τις μνήμες του παρελθόντος) συστήματος, να γίνουν δηλαδή ΠΑΣΟΚ στη θέση του ΠΑΣΟΚ. Για όσους θεωρούν ότι στο κυβερνητικό κόμμα, και ιδιαίτερα στην «Εποχή», υπάρχουν αρκετοί αριστεροί που δεν έχουν πρασινίσει, αυτό το ζήτημα είναι, κατά την γνώμη μου, σοβαρότερο από το αν ο ΣΥΡΙΖΑ καταφέρει να πετύχει ένα καλύτερο αποτέλεσμα στις επερχόμενες εθνικές εκλογές. Γιατί η ριζοσπαστική Αριστερά ούτε ερωτεύεται τον κυβερνητισμό, ούτε τον παντρεύεται-είτε με θρησκευτικό, είτε με πολιτικό γάμο.
